کتاب گواه ظلم (جلد اول: تورات)؛ واکاوی متون مقدس و نقد ساختارهای کلامی | اثر نیما شهسواری

داستان آفرینش

خداوند آدم را در باغ عدن گذاشت تا در آن کار کند و از آن نگهداری نماید و به او گفت: از همه میوه‌های درختان باغ بخور به‌جز میوه شناخت نیک و بد زیرا اگر از آن میوه بخوری مطمئن باش خواهی مرد.

خداوند فرمود: شایسته نیست آدم تنها بماند برای او یار مناسبی به وجود می‌آورم آنگاه خداوند همه حیوانات و پرندگانی را که از خاک سرشته بود نزد آدم آورد تا ببینند آدم چه نام‌هایی بر آن‌ها خواهد گذاشت بدین تربیت تمام حیوانات و پرندگان نام‌گذاری شدند پس آدم تمام حیوانات و پرندگان را نام‌گذاری کرد اما برای او یار مناسبی یافت نشد.

آنگاه خداوند آدم را به خواب عمیقی فرو برد و یکی از دنده‌هایش را برداشت و جای آن را با گوشت پر کرد و از دنده زنی سرش و او را پیش آدم آورد و آدم گفت: این است استخوانی از استخوان‌هایم و گوشتی از گوشتم نام او نسا باشد.

چون از انسان گرفته شد به این سبب است که مرد از پدر و مادر خود جدا می‌شود و به همسر خود می‌پیوندد و از آن پس آن دو یکی می‌شوند آدم و همسرش هر چند برهنه بودند ولی احساس خجالت نمی‌کردند.

سقوط انسان

مار از همه حیواناتی که خداوند به وجود آورد زیرک‌تر بود روزی مار نزد زن آمده به او گفت: آیا حقیقت دارد که خدا شما را از خوردن میوه تمام درختان باغ منع کرده است؟

زن در جواب گفت: ما اجازه داریم از میوه همه درختان بخوریم به‌جز میوه درختی که در وسط باغ است خدا امر فرموده است که از میوه آن درخت نخوریم و حتی آن را لمس نکنیم و گرنه می‌میریم.

مار گفت: مطمئن باش نخواهید مرد بلکه خدا خوب می‌داند زمانی که از میوه آن درخت بخورید چشمان شما باز می‌شود و می‌توانید خوب را از بد تشخیص دهید عصر همان روز آن درخت در نظر زن زیبا آمد و با خود اندیشید میوه این درخت دلپذیر می‌تواند خوش طمع باشد و به من دانایی ببخشد پس از میوه درخت چید و خورد و به شوهرش هم داد و او نیز خورد آنگاه چشمان هر دو باز شد و از برهنگی همدیگر آگاه شدند پس با برگ‌های درخت انجیر پوششی برای خود درست کردند.

آدم و زنش صدای خداوند را که در باغ راه می‌رفت شنیدند و خود را لا‌به‌لای درختان مخفی کردند خداوند آدم را ندا داد ای آدم چرا خود را پنهان می‌کنی؟

آدم جواب داد: صدای تو را در باغ شنیدم و ترسیدم زیرا برهنه بودم پس خود را پنهان کردم.

خداوند فرمود: چه کسی بر تو گفته که برهنه‌ای آیا از میوه آن درخت خورده‌ای؟

آدم جواب داد: این زن که یار من ساختی از آن میوه به من داد و من هم خوردم.

پس خداوند به مار فرمود: به سبب انجام این کار از تمام حیوانات اهلی و وحشی زمین ملعون‌تر خواهی بود تا زنده‌ای رو شکمت خواهی خزید و خاک خواهی خورد بین تو و زن و نیز بین نسل تو و نسل زن خصومت می‌گذارم نسل زن سر تو را خواهد کوبید و تو پاشنه وی را خواهی زد.

آنگاه خداوند به زن فرمود: درد زایمان تو را زیاد می‌کنم و تو با درد فرزندان خواهی زایید مشتاق شوهرت خواهی بود و او بر تو تسلط خواهد داشت.

سپس خداوند به آدم فرمود: چون گفته زنت را پذیرفتی و از میوه آن درختی خوردی که به تو گفته بودم از آن نخوری زمین زیر لعنت قرار خواهد گرفت و تو تمام ایام عمرت با رنج و زحمت از آن کسب معاش خواهی کرد از زمین خار و خاشاک برایت خواهد رویید و گیاهان صحرا را خواهی خورد.

آدم زن خود را حوا یعنی زندگی نامید چون او می‌بایست مادر همه زندگان شود خداوند لباس‌های از پوست حیوان تهیه کرد و آدم و همسرش را پوشانید سپس فرمود: حال که آدم مانند ما شده است و خوب و بد را می‌شناسد نباید گذاشت از میوه درخت حیات نیز بخورد و تا ابد زنده بماند سپس خداوند او را از باغ عدن بیرون راند و برود و در زمینی که از خاک آن سرشته شده بود کار کند بدین ترتیب او آدم را بیرون کرد و در سمت شرقی باغ عدن فرشتگانی قرار داد تا با شمشیر آتشین که به هر طرف می‌چرخید راه درخت حیات را محافظت کنند.

قائن و هابیل

حوا از آدم حامله شده پسری زایید آنگاه حوا گفت: به کمک خداوند مردی حاصل نمودم سپس نام او را قائن یعنی حاصل شده گذاشت حوا بار دیگر حامله شده پسری زایید و نام آن را هابیل گذاشت.

هابیل به گله‌داری پرداخت و قائن به کشاورزی مشغول شد پس از آن مدتی قائن هدیه‌ای از حاصل زمین خود را به حضور خداوند آورد هابیل نیز چند رأس از نخست زادگان گله خود را ذبح کرد و بهترین قسمت گوشت آن‌ها را به خداوند تقدیم نمود خداوند هابیل و هدیه‌اش را پذیرفت اما قائن و هدیه‌اش را قبول نکرد پس قائن بر آشفت و از شدت خشم سرش را به زیر افکند.

خداوند از قائن پرسید: چرا خشمگین شده‌ای اگر درست عمل می‌کردی آیا مقبول نمی‌شدی؟ اما چون چنین کردی گناه در کمین توست و می‌خواهد بر تو مسلط شود ولی تو از آن چیره شو.

روزی قائن از برادرش هابیل خواست که با او به صحرا برود هنگامی که آن‌ها در صحرا بودند ناگهان قائن به برادرش حمله برد و او را کشت.

خداوند فرمود: این چه کاری بود که کردی خون برادرت از زمین نزد من فریاد برمی‌آورد اکنون ملعون هستی و از زمینی که با خون برادرت رنگین کرده‌ای طرد خواهی شد.

قائن گفت: مجازات من سنگین‌تر از آن است که بتوانم تحمل کنم امروز مرا از این سرزمین و از حضور خودت می‌رانی و مرا در جهان آواره و پریشان می‌گردانی پس هر که مرا ببیند مرا خواهد کشت.

خداوند جواب داد: چنین نخواهد شد زیرا هر که تو را بکشد مجازاتش هفت برابر شدیدتر از مجازات تو خواهد بود سپس خداوند نشانی بر قائن گذاشت تا اگر کسی با او برخورد کند او را نکشد آنگاه قائن از حضور خداوند بیرون رفت و در زمین ثود یعنی سرگردانی در سمت شرقی عدن ساکن شد.

روزی لمک به همسران خود عاده و ظله گفت: ای زنان به من گوش کنید جوانی که مرا مجروح کرده بود کشتم اگر قرار است مجازات کسی که قائن را بکشد هفت برابر مجازات قائن باشد پس مجازات کسی هم که بخواهد مرا بکشد هفتاد‌و‌هفت برابر خواهد بود.

طوفان نوح

در این زمان که تعداد انسان‌ها روی زمین زیاد می‌شد پسران خدا مجذوب دختران زیبا‌روی انسان‌ها شدند و هر کدام را که پسندیدند برای خود به زنی گرفتند آنگاه خداوند فرمود: روح من همیشه در انسان باقی خواهد ماند زیرا او موجودی فانی و نفسانی است پس صد‌و‌بیست سال به او فرصت می‌دهم تا خود را اصلاح کند.

پس از آنکه پسران خدا و دختران انسان‌ها با هم وصلت نمودند مردانی غول‌آسا از آنان به وجود آمدند اینان دلاوران معروف دوران قدیم هستند هنگامی که خداوند دید مردم غرق در گناه‌اند و دنیا به‌سوی زشتی‌ها و پلیدی‌ها می‌رود از آفرینش انسان متأسف و محزون شد.

فرمود: من انسانی را که آفریده‌ام از روی زمین محو می‌کنم حتی حیوانات و خزندگان و پرندگان را نیز از بین می‌برم زیرا از آفریدن آن‌ها متأثر شده‌ام.

اما در این میان نوح مورد لطف خداوند قرار گرفت این است سرگذشت او

نوح سه پسر داشت به نام‌های سام حام و یافث او تنها مرد درستکار و خدا ترس زمان خودش بود و همیشه می‌کوشید مطابق خواست خدا زندگی کند.

در این زمان افزونی گناه و ظلم در نظر خدا به منتها درجه خود رسیده و دنیا به کلی فاسد شده بود خداوند به نوح فرمود: تصمیم گرفته‌ام تمام این مردم را هلاک کنم زیرا زمین را از شرارت پر ساخته‌اند من آن‌ها را همراه زمین از بین می‌برم.

اما تو ای نوح با چوب درخت سرو یک کشتی بساز و در آن اتاق‌هایی درست کن درزها و شکاف‌های کشتی را با قیر بپوشان آن را طوری بساز که طولش سیصد ذراع عرضش پنجاه ذراع و ارتفاع آن سی ذراع باشد یک ذراع پایین‌تر از سقف پنجره‌ای برای روشنایی کشتی بساز.

به‌زودی من سراسر زمین را با آب خواهم پوشانید تا هر موجود زنده‌ای که در آن است هلاک گردد اما با تو عهد می‌بندم که تو را با همسر و پسران و عروسانت در کشتی سلامت نگاه دارم.

از تمام حیوانات خزندگان و پرندگان یک جفت نر و ماده با خود به داخل کشتی ببر تا از خطر این طوفان در امان باشند همچنین خوراکی کافی برای خود و برای تمام موجودات در کشتی ذخیره کن نوح تمام اوامر خدا را انجام داد سپس خدا به نوح فرمود: تو و اهل خانه‌ات داخل کشتی شوید زیرا در بین همه مردمان این روزگار فقط تو را درستکار یافتم همراه خود هفت جفت از حیوانات حلال گوشت هفت جفت از پرندگان و یک جفت از بقیه حیوانات را به درون کشتی ببر تا نسل آن‌ها روی زمین باقی بماند پس از یک هفته به مدت چهل شبانه‌روز باران فرو خواهم ریخت و هر موجودی را که به وجود آورده‌ام از روی زمین محو خواهم کرد.

بعد از یک هفته هنگامی که نوح شش‌صد ساله بود در روز هفدهم ماه دوم طوفان شروع شد و چهل شبانه‌روز باران به شدت بارید.

اما روزی که طوفان شروع شد نوح و همسر و پسرانش و زنان آن‌ها داخل کشتی بودند از هر نوع حیوان اهلی و وحشی خزنده و پرنده نیز یک جفت با آن‌ها بودند پس از آنکه حیوانات نر و ماده طبق دستور خدا به نوح وارد کشتی شدند خداوند در کشتی را از عقب آن‌ها بست رفته رفته آب آن‌قدر بالا آمد که کشتی روی آب شناور گردید سرانجام بلندترین کوه‌ها نیز به زیر آب فرو رفتند باران آن‌قدر بارید که سطح آب به هفت متر بالاتر از قله کوه‌ها رسید همه جانداران روی زمین یعنی حیوانات اهلی و وحشی خزندگان و پرندگان با آدمیان هلاک شدند هر موجود زنده‌ای که در خشکی بود نابود گشت بدین‌سان خدا تمام موجودات زنده را از روی زمین محو کرد به جز نوح و آنانی که در کشتی همراهش بودند آب تا صد‌و‌پنجاه روز همچنان پهنه زمین را پوشانده بود.

آنگاه نوح قربانگاهی برای خداوند ساخت و از هر حیوان و پرنده حلال گوشت در آن قربانی کرد خداوند از این عمل نوح خشنود گردید و با خود گفت: من بار دیگر زمین را به خاطر انسان که دلش از کودکی به طرف گناه متمایل است لعنت نخواهم کرد و این چنین تمام موجودات زنده را از بین نخواهم برد تا وقتی که جهان باقی است.

عهد خدا با نوح

خدا نوح و پسرانش را برکت داد و به ایشان فرمود: بارور و زیاد شوید و زمین را پر سازید زیرا همه آن‌ها را زیر سلطه شما قرار داده‌ام شما می‌توانید علاوه بر غلات و سبزیجات از گوشت آن‌ها نیز برای خوراک استفاده کنید اما گوشت را با خونش که بدان حیات می‌بخشد نخورید کشتن انسان جایز نیست زیرا انسان شبیه خدا آفریده شده.

سپس خدا به نوح و پسرانش فرمود: من با شما و نسل‌های آینده شما و حتی با تمام حیوانات عهد می‌بندم که بعد از این هرگز موجودات زنده را به وسیله طوفان هلاک نکنم این است نشان عهد جاودانه من رنگین‌کمان خود را در ابرها می‌گذارم این است نشان عهدی که من با جهان بسته‌ام.

نوح به کار کشاورزی مشغول شد و تاکستانی غرس[1] نمود روزی که شراب زیاد نوشیده بود در حالت مستی در خیمه‌اش برهنه خوابید حام پدر کنعان برهنگی پدر خود را دید و بیرون رفته به دو برادرش خبر داد با شنیدن این خبر ردای روی شانه‌های خود انداخته عقب عقب به طرف پدرشان رفتند تا برهنگی او را نبینند سپس او را با آن ردا پوشانیدند وقتی نوح به حالت عادی برگشت گفت: کنعان ملعون باد برادران خود را بنده بندگان باشد خداوند سام را برکت دهد و کنعان بنده او باشد خدا یافث را برکت دهد و او را شریک سعادت سام گرداند و کنعان بنده او باشد.

برج بابل

در آن روزگار همه مردم جهان به یک زبان سخن می‌گفتند جمعیت دنیا رفته رفته زیاد می‌شد و مردم به طرف شرق کوچ می‌کردند آن‌ها سرانجام به دشتی وسیع و پهناور در بابل رسیدند و در آنجا سکنی گزیدند و گفتند: بیایید شهری بزرگ بنا کنیم و برجی بلند در آن بسازیم که سرش به آسمان برسد برای بنای شهر و برج آن خشت‌های پخته تهیه نمودند اما هنگامی که خداوند به شهر و برجی که در حال بنا شدن بود نظر انداخت گفت: زبان همه مردم یکی است و متحد شده این کار را شروع کردند اگر اکنون از کار آن‌ها جلوگیری نکنم در آینده هر کاری بخواهند انجام خواهند داد سپس زبان آن‌ها را تغییر خواهیم داد تا سخن از یکدیگر را نفهمند.

این اختلاف زبان موجب شد که آن‌ها از بنای شهر دست بردارند و از این سبب آنجا را بابل یعنی اختلاف نامیدند چون در آنجا بود که خداوند در زبان آن‌ها اختلاف ایجاد کرد و ایشان را روی زمین پراکنده ساخت.

دعوت خدا از ابرام

خداوند به ابرام فرمود: ولایت خانه پدری و خویشاوندان خود را رها کن و به سرزمینی که من تو را بدان جا هدایت خواهم نمود برو تو را برکت می‌دارم و نامت را بزرگ می‌سازم پس ابرام طبق دستور خداوند روانه شد و لوط نیز همراه او رفت ابرام هفتاد‌و‌پنج ساله بود که حران را ترک گفت او همسرش سارای و برادرزاده‌اش لوط غلامان و تمامی دارایی خود را برداشت و به کنعان کوچ کرد وقتی به کنعان رسیدند در کنار بلوط واقع در شکیم خیمه زدند در آن زمان کنعانی‌ها در آن سرزمین ساکن بودند اما خداوند بر ابرام ظاهر شد و فرمود: این سرزمین را به نسل تو خواهم بخشید پس ابرام در آنجا قربانگاهی برای خداوند که بر او ظاهر شده بود بنا کرد و او را پرستش نمود بدین ترتیب ابرام با توقف‌هایی پی‌در‌پی به سمت جنوب کنعان کوچ کرد.

ابرام در مصر

ولی در آن سرزمین قحطی شد پس ابرام به مصر رفت تا در آنجا زندگی کند وقتی به مرز سرزمین مصر رسید به سارای گفت: تو زن زیبایی هستی و اگر مردم مصر بفهمند که من شوهر تو هستم برای تصاحب تو مرا خواهند کشت اما اگر بگویی خواهر من هستی به خاطر تو با من مهربانی رفتار خواهند کرد.

وقتی وارد مصر شدند مردم آنجا دیدند که سارای زن زیبایی است عده‌ای از درباریان فرعون سارای را دیدند و در حضور فرعون از زیبایی او بسیار تعریف کردند فرعون دستور داد تا او را به قصرش ببرند آنگاه فرعون به خاطر سارای هدایای فراوانی از قبیل گوسفند و گاو و شتر و الاغ و غلامان و کنیزان به ابرام بخشید.

اما خداوند فرعون و تمام افراد قصر او را به بلای سختی مبتلا کرد زیرا سارای زن ابرام را به قصر خود برده بود فرعون ابرام را به نزد خود فراخواند و بدو گفت: این چه کاری بود که با من کردی چرا به من نگفتی که سارای زن تو است چرا او را خواهر خود معرفی کردی تا او را به زنی بگیرم حال او را بردار و از اینجا برو آنگاه فرعون به مأموران خود دستور داد تا آن‌ها را روانه کنند.

جدا شدن لوط از ابرام

ابرام با زن خود سارای و لوط و هر آنچه که داشت به جنوب کنعان کوچ کرد ابرام بسیار ثروتمند بود ابرام و همراهانش به سفر خود به‌سوی شمال و به طرف بیت‌نیل ادامه دادند و به جایی رسیدند که قبلاً ابرام در آنجا خیمه زده قربانگاهی بنا کرده بود آن مکان در میان بیت‌نیل قرار داشت او در آنجا بار دیگر خداوند را عبادت نمود.

بعد از جدا شدن لوط از ابرام خداوند به ابرام فرمود: با دقت به اطراف خود نگاه کن تمام این سرزمین را که می‌بینی تا ابد به تو و نسل تو می‌بخشم.

عهد خدا با ابرام

خدا به ابرام فرمود: من همان خداوندی هستم که تو را از شهر اور کلدانیان بیرون آوردم تا این سرزمین را به تو دهم.

خداوند فرمود: که یک گوساله ماده سه ساله یک بز ماده سه ساله یک قوچ سه ساله یک قمری و یک کبوتر را بگیرد آن‌ها را سر ببرد هر کدام را از بالا تا پایین دو نصف کند و پاره‌های هر کدام از آن‌ها را در مقابل هم بگذارد ولی پرنده‌ها را نصف نکند ابرام چنین کرد و لاشخورهایی که بر اجساد حیوانات می‌نشستند دور نمود.

وعده تولد اسحاق

وقتی ابرام نود‌ونه ساله بود خداوند بر او ظاهر شد و فرمود: من خدای قادر مطلق هستم از من اطاعت کن و آنچه را راست است بجا آور با تو عهد می‌بندم که نسل تو را زیاد کنم.

ابرام به خاک افتاد و خدا به وی گفت: من با تو عهد می‌بندم که قوم‌های بسار از تو بوجود آورم از این پس نام تو ابرام نخواهد بود بلکه ابراهیم زیرا من تو را پدر قوم‌های بسیار می‌سازم نسل تو را زیاد می‌کنم و از آن‌ها ملت‌ها و پادشاه‌ها بوجود می‌آورم من عهد خود را تا ابد با تو و بعد از تو با فرزندانت نسل اندر نسل برقرار می‌کنم تمام سرزمین کنعان را که اکنون در ترغیب آن هستی تا ابد به تو و نسل تو خواهم بخشید و خدای ایشان خواهم بود.

خدا به ابراهیم فرمود: وظیفه تو و فرزندانت و نسل‌های بعد این است که عهد مرا نگاه دارید تمام مردان و پسران شما باید ختنه شوند تا بدین وسیله نشان دهند که عهد مرا پذیرفته‌اند هر پسر هشت روزه باید ختنه شود این قانون شامل تمام مردان خانه‌زاد و زر خرید هم می‌شود هر کس نخواهد ختنه شود باید از قوم خود طرد شود زیرا عهد مرا شکسته است.

آنگاه خدا از سخن گفتن با ابراهیم باز ایستاد و از نزد او رفت سپس ابراهیم فرزندش اسماعیل و سایر مردان و پسرانی را که در خانه‌اش بودند ختنه کرد در آن زمان ابراهیم نود‌و‌نه ساله و اسماعیل سیزده ساله بود هر دوی آن‌ها در همان روز با سایر مردان و پسرانی که در خانه‌اش بودند چه خانه‌زاد و چه زر خرید ختنه شدند.

خرابی سدوم و عموره

غروب همان روز وقتی که آن دو فرشته به دربازه شهر سدوم رسیدند لوط در آنجا نشسته بود به محض مشاهده آنان از جا برخاست و به استقبالشان شتافت و گفت: ای سروران امشب به منزل من بیایید ولی آن‌ها گفتند: در میدان شهر شب را بسر خواهیم برد.

لوط آن‌قدر اصرار نمود تا اینکه آن‌ها راضی شدند و به خانه وی رفتند او نان فطیر پخت و شام مفصلی تهیه دید و به ایشان داد که خوردند سپس در حالی که آماده می‌شدند که بخوابند مردان شهر سدوم پیر و جوان از گوشه و کنار شهر منزل لوط را محاصره کرده فریاد زدند: ای لوط آن دو مرد را که امشب مهمان تو هستند پیش ما بیاور تا به آن‌ها تجاوز کنیم.

لوط از منزل خارج شد تا با آن‌ها صحبت کند و در را پشت سر خود بست او به ایشان گفت: دوستان خواهش می‌کنم چنین کار زشتی نکنید ببینید من دو دختر باکره دارم آن‌ها را به شما می‌دهم هر کاری که دلتان می‌خواهد با آن‌ها بکنید اما با این دو مرد کاری نداشته باشید چون آن‌ها در پناه من هستند.

مردان شهر جواب دادند از سر راه ما کنار برو ما اجازه دادیم در شهر ما ساکن شوی و حالا به ما امر و نهی می‌کنی آنگاه به طرف لوط حمله برده شروع به شکستن در خانه وی نمودند اما آن دو مرد دست خود را دراز کرده لوط را به داخل خانه کشیدند و در را بستند و چشمان تمام مردانی را که در بیرون خانه بودند کور کردند تا نتوانند در خانه را پیدا کنند.

آن دو مرد از لوط پرسیدند: در این شهر چند نفر قوم و خویش داری؟ پسران و دختران و دامادان و هر کسی را که داری از این شهر بیرون ببر زیرا ما این شهر را تماماً ویران خواهیم کرد فریاد علیه ظلم مردم این شهر به حضور خداوند رسیده تا آن را ویران کنیم.

پس لوط با شتاب رفت و به نامزدان دخترانش گفت: عجله کنید از شهر بگریزید چون خداوند می‌خواهد آن را ویران کند ولی این حرف به نظر آن‌ها مسخره آمد.

سپیده‌دم روز بعد آن دو فرشته به لوط گفتند: عجله کن همسرت و دو دخترت که اینجا هستند بردار و تا دیر نشده فرار کن والا شما با مردم گناهکار این شهر هلاک خواهید شد یکی از آن دو مرد به لوط گفت: برای نجات جان خود فرار کنید و به پشت سر هم نگاه نکنید به کوهستان بروید چون اگر در دشت بمانید مرگتان حتمی است.

لوط جواب داد: ای سرورم تمنا می‌کنم از ما نخواهید چنین کاری بکنیم حال که این‌چنین در حق من خوبی کرده جانم را نجات داده‌اید بگذارید بجای فرار به کوهستان به آن دهکده کوچک بروم و او گفت: بسیار خب خواهش تو را می‌پذیرم و آن دهکده را خراب نخواهم کرد پس عجله کن زیرا تا وقتی به آنجا نرسیده‌ای نمی‌توانم کاری انجام دهم آفتاب داشت طلوع می‌کرد که لوط وارد صوغر شد آنگاه خداوند از آسمان گوگرد مشتعل بر سدوم و عموره بارانید و آن‌ها را با همه شهرها و دهات آن دشت و تمام سکنه و نباتات آن به کلی نابود کرد زن لوط به پشت سر نگاه کرد و به ستونی از نمک مبدل گردید.

ابراهیم صبح زود برخاست و به‌سوی مکانی که آنجا در حضور خداوند ایستاده بود شتافت او به‌سوی شهرهای سدوم و عموره و آن دشت نظر انداخت و دید که اینک دود از این شهرها چون دود کوره بالا می‌رود هنگامی که خدا شهرهای دشتی را که لوط در آن ساکن بود نابود می‌کرد دعای ابراهیم را اجابت فرمود و لوط را از گرداب مرگ که آن شهرها را به کام خود کشیده بود رهانید لوط و دخترانش.

اما لوط ترسید و در صوغر بماند پس آنجا را ترک نموده با دو دختر خود در کوهستان رفت و در غاری ساکن شد روزی دختر بزرگ لوط به خواهرش گفت: در تمامیِ این ناحیه مردی یافت نمی‌شود تا با ما ازدواج کند پدر ما هم به‌زودی پیر خواهد شد و دیگر نخواهد توانست نسلی از خود باقی بگذارد پس بیا به او شراب بنوشانیم و با وی هم‌بستر شویم و به این طریق نسل پدرمان را حفظ کنیم پس همان شب او را مست کردند و دختر بزرگ‌تر با او هم‌بستر شد اما لوط از خوابیدن و بر خواستن دخترش آگاه نشد صبح روز بعد دختر بزرگ‌تر به خواهر کوچک خود گفت: من دیشب با پدرم هم‌بستر شدم بیا تا امشب هم دوباره به او شراب بنوشانیم و این دفعه تو برو و با او هم‌بستر شو تا بدین‌وسیله نسلی از پدرمان نگه داریم پس آن شب دوباره او را مست کردند و دختر کوچک‌تر با او هم‌بستر شد این بار هم لوط چیزی نفهمید به این طریق آن دو دختر از پدر خود حامله شدند دختر بزرگ‌تر پسری زایید و او را مواب نامید دختر کوچک‌تر نیز پسری زایید و نام او را بن عمی گذاشت.

ابراهیم و ابیملک

آنگاه ابراهیم سوی سرزمین نگب کوچ کرد و در بین قادش و شور ساکن شد وقتی او در شهر جرار بود ساره را خواهر خود معرفی کرد پس ابیملک پادشاه جرار کسانی فرستاد تا ساره را به قصر وی ببرند اما همان شب خدا در خواب ابیملک ظاهر شده گفت: تو خواهی مرد زیرا زن شوهرداری را گرفته‌ای

ابیملک هنوز با او هم‌بستر نشده بود پس عرض کرد خداوندا من بی‌تقصیرم آیا تو مرا و قومم را خواهی کشت؟ خود ابراهیم به من گفت که خواهرش است و ساره هم‌ سخن او را تصدیق کرد و گفت: که او برادرش می‌باشد من قصد بدی نداشتم.

خدا گفت: بلی می‌دانم به همین سبب بود که تو را از گناه بازداشتم و نگذاشتم به او دست بزنی اکنون این زن را به شوهرش بازگردان او یک نبی است و برای تو دعا خواهد کرد پادشاه روز بعد صبح زود از خواب برخاسته با عجله تمامیِ درباریان را به حضور طلبید و خواب را تعریف کرد و همگی بسیار ترسیدند.

آنگاه پادشاه ابراهیم را به حضور خواند گفت: این چه کاری بود که با ما کردی؟ مگر من به تو چه کرده بودم؟ چرا به من بدی کردی؟

ابراهیم در جواب گفت: فکر کردم مردم این شهر ترسی از خدا ندارند و برای اینکه همسرم را تصاحب کنند مرا خواهند کشت علاوه بر این او خواهر ناتنی من نیز هست هر دو از یک پدر هستیم و من او را به زنی گرفته‌ام.

پس ابیملک گوسفندان و گاوان و غلامان و کنیزان به ابراهیم بخشید و همسرش ساره را به وی بازگردانید و به او گفت: تمامیِ سرزمین مرا بگرد و هر کجا را که پسندیدی برای سکونت خود انتخاب کن سپس رو به ساره نمود و گفت: هزار مثقال نقره به برادرت می‌دهم تا بی‌گناهی تو به کسانی که با تو هستند ثابت شود.

امتحان ابراهیم

مدتی گذشت و خدا خواست ابراهیم را امتحان کند پس او را ندا داد ای ابراهیم، ابراهیم جواب داد: بلی خداوندا

خدا فرمود: یگانه پسرت یعنی اسحاق را که بسیار دوستش می‌داری برداشته به سرزمین موریا برو و در آنجا وی را بر یکی از کوه‌هایی که به نشان خواهم داد به عنوان هدیه سوختنی قربانی کن.

ابراهیم صبح زود برخاست و مقداری هیزم جهت آتش قربانی تهیه نمود الاغ خود را پالان کرد و پسر خودش اسحاق و دو نفر از نوکرانش را برداشته به‌سوی مکانی که خدا به او فرموده بود روانه شد پس از سه روز راه ابراهیم آن مکان را از دور دید سپس به نوکران خود گفت: شما در اینجا پیش الاغ بمانید تا من و پسرم به آن مکان رفته و عبادت کنیم و نزد شما برگردیم.

ابراهیم هیزمی را که برای قربانی آورده بود بر دوش اسحاق نهاد و خودش کارد و وسیله‌ای را که با آن آتش روشن می‌کردند برداشت و با هم روانه شدند.

اسحاق پرسید: پدر ما هیزم و آتش با خود داریم اما بره قربانی کجاست؟

ابراهیم در جواب گفت: پسرم خدا بره قربانی را مهیا خواهد ساخت و هر دو به راه خود ادامه دادند وقتی به مکانی که خدا به ابراهیم فرموده بود رسیدند ابراهیم قربانگاهی بنا کرده هیزم را بر آن نهاد و اسحاق را بسته او را بر هیزم گذاشت سپس او کارد را بالا برد تا اسحاق را قربانی کند در همان لحظه فرشته خداوند از آسمان ابراهیم را صدا زد فرشته گفت: کارد را بر زمین بگذار و به پسرت آسیبی نرسان الآن دانسته‌ام که مطیع خدا هستی زیرا یگانه پسرت را از او دریغ نداشتی.

آنگاه ابراهیم قوچی را دید که شاخ‌هایش در بوته‌ای گیر کردست پس رفته قوچ را گرفت و آن را در عوض پسر خود قربانی کرد.

مرگ ابراهیم

ابراهیم بار دیگر زنی گرفت به نام قطوره که برای او چندین فرزند به دنیا آورد اسامی آن‌ها عبارت بود از: زمران، یقشان، مدان، مدیان، یشباق و شوعه شباو ددان پسران یقشان بودند ددان پدر اشوریم لطوشیم و لئومیم بود.

ابراهیم تمامِ دارایی خود را به اسحاق بخشید اما به سایر پسرانش که از کنیزانش به دنیا آمده بودند هدایایی داده ایشان را در زمان حیات خویش از نزد پسر خود اسحاق به دیار مشرق فرستاد.

یعقوب برکت را از اسحاق می‌گیرد

اسحاق پیر شده چشمانش تار گشته بود روزی او پسر خود عیسو را خواند و به وی گفت: پسرم من دیگر پیر شده‌ام تیر و کمان خود را بردار و به صحرا برو و شکاری کن و از آن خوراکی مطابق میلم آماده ساز تا بخورم و پیش از مرگم تو را برکت دهم.

اما ربکا سخنان آن‌ها را شنید وقتی عیسو برای شکار به صحرا رفت ربکا یعقوب را نزد خود خوانده گفت: شنیدم که پدرت به عیسو چنین می‌گفت مقداری گوشت شکار برایم بیاور و از آن غذایی برایم بپز تا بخورم من هم قبل از مرگم در حضور خداوند تو را برکت خواهم داد حال ای پسرم هر چه به تو می‌گویم انجام بده نزد گله برو و دو بزغاله خوب پیدا کن و نزد من بیاور تا من از گوشت آن‌ها غذایی که پدرت دوست می‌دارد برایش تهیه کنم بعد تو آن را نزد پدرت ببر تا تو را برکت دهد.

یعقوب جواب داد: عیسو مردی است پر مو ولی بدن من مو ندارد اگر پدرم به من دست بزند و بفهمد که من عیسو نیستم چه آنگاه او پی خواهد برد که من خواسته‌ام او را فریب بدهم و بجای برکت من را لعنت می‌کند.

ربکا گفت: پسرم لعنت او بر من باشد تو برو و بزغاله‌ها را بیاور.

یعقوب دستور مادرش را اطاعت کرد و بزغاله‌ها را آورد و ربکا خوراکی را که اسحاق دوست می‌داشت تهیه کرد و بهترین لباس عیسو را که در خانه بود به یعقوب داد تا بر تن کند سپس پوست بزغاله را بر گردن و دست‌های او بست یعقوب غذا را نزد پدرش برد و گفت: پدرم

یعقوب جواب داد: من عیسو پسر بزرگ تو هستم همان‌طور که گفتی به شکار رفتم

اسحاق گفت: نزدیک بیا تا تو را لمس کنم و مطمئن شوم که واقعاً عیسو هستی یعقوب نزد پدرش رفت و پدرش بر دست‌ها و گردن او دست کشید و گفت: صدا صدای یعقوب است ولی دست‌ها دست‌های عیسو

اسحاق گفت: پس غذا را نزد من بیاور تا بخورم و تو را برکت دهم

یعقوب غذا را پیش او گذاشت و اسحاق آن را خورد و شرابی را هم که یعقوب برایش آورده بود نوشید بعد گفت: پسرم نزدیک بیا و من را ببوس یعقوب جلو رفت و صورتش را بوسید وقتی اسحاق لباس‌های او را بویید به او برکت داد و گفت: بوی پسرم چون رایحه خوشبو است پس از آن که اسحاق یعقوب را برکت داد یعقوب از اتاق خارج شد به محض خروج او عیسو از شکار بازگشت او نیز غذایی که پدرش دوست می‌داشت تهیه کرد و گفت: اینک غذایی را که دوست داری با گوشت شکار برایت پخته و آورده‌ام برخیز و آن را بخور و مرا برکت ده

اسحاق در حالی که از شدت ناراحتی می‌لرزید گفت: پس شخصی که او را برکت داده‌ام چه کسی بود؟ هر که بود برکت را از آن خود کرد.

عیسو وقتی سخنان پدرش را شنید فریادی تلخ و بلند بر آورد و گفت: پدر من را برکت بده تمنا می‌کنم مرا نیز برکت بده

عیسو گفت: بی‌دلیل نیست که او را یعقوب نامیده‌اند زیرا دو بار مرا فریب داده است اول حق نخست زادگی مرا گرفت و حالا هم برکت مرا ای پدر آیا حتی یک برکت هم برای من نگه نداشتی.

اسحاق پاسخ داد: من او را سرور تو قرار دادم و همه خویشانش را غلامان وی گرداندم محصول غله و شراب را به او دادم چیزی دیگر باقی نمانده که به تو بدهم.

عیسو گفت: آیا فقط همین برکت را داشتی ای پدر مرا هم برکت بده و زارزار گریست.

اسحاق گفت: باران بر زمینت نخواهد بارید و محصول زیادی نخواهی داشت به شمشیر خود خواهی زیست و برادر خود را بندگی خواهی کرد ولی سرانجام خود را از قید او رها ساخته آزاد خواهی شد.

یعقوب لیه و راحیل را به زنی می‌گیرد

یک ماه بعد از آمدن یعقوب لابان به او گفت: تو نباید به دلیل اینکه خویشاوند من هستی برای من مجانی کار کنی بگو چقدر مزد به تو بدهم.

لابان دو دختر داشت دختر بزرگ لیه و دختر کوچک راحیل لیه چشمانی ضعیف داشت اما راحیل زیبا و خوش‌اندام بود و یعقوب عاشق راحیل شده بود سپس به لابان گفت: اگر راحیل دختر کوچکت را به همسری من بدهی هفت سال برای تو کار می‌کنم.

لابان جواب داد قبول می‌کنم و یعقوب برای ازدواج با راحیل هفت سال را برای لابان کار کرد ولی به قدری راحیل را دوست می‌داشت که این سال‌ها در نظرش چند روز آمد.

آنگاه یعقوب به لابان گفت: مدت قرارداد ما تمام شده و موقع آن رسیده که راحیل را به زنی بگیرم

لابان همه مردم را دعوت کرد ضیافتی برپا نمود وقتی هوا تاریک شد لابان دختر خود لیه را به حجله فرستاد و یعقوب با وی هم‌بستر شد اما صبح روز بعد یعقوب بجای راحیل لیه را بر حجله خود یافت پس رفته به لابان گفت: این چه کاری بود که با من کردی من هفت سال برای تو کار کردم.

لابان جواب داد: رسم ما بر این نیست که دختر کوچک را زودتر از دختر بزرگ شوهر بدهیم صبر کن تا هفته عروسی لیه بگذرد بعد راحیل را نیز به زنی بگیر مشروط بر اینکه هفت سال دیگر برایم کار کنی.

یعقوب قبول کرد و لابان پس از پایان هفته عروسی لیه دختر کوچک خود راحیل را هم به یعقوب داد یعقوب با راحیل هم نیز هم‌بستر شد و او را بیشتر از لیه دوست می‌داشت و به خاطر او هفت سال دیگر برای او کار کرد.

فرزندان یعقوب

وقتی خداوند دید که یعقوب لیه را دوست ندارد لیه را مورد لطف خود قرار داد و او بچه‌دار شد ولی راحیل نازا ماند آنگاه لیه حامله شد و پسری زایید او گفت: خداوند مصیبت من را دیده است و بعد از این شوهرم مرا دوست خواهد داشت او بار دیگر حامله شده پسری زایید و گفت: خداوند شنید که من مورد بی‌مهری قرار گرفته‌ام و پسر دیگری به من داد نام پسر اول را رئوبین یعنی خداوند مصیبت مرا دیده است، نام پسر دوم خود را شمعون یعنی خداوند شنید نامید لیه باز هم حامله شد و پسری زایید و گفت: اینک مطمئنم شوهرم به من دل‌بسته خواهد شد زیرا این سومین پسری است که برایش زاییده‌ام پس او را لاوی یعنی دل‌بستگی نامید بار دیگر او حامله شد و پسری زایید و گفت: این بار خداوند را ستایش خواهم نمود و او را یهودا یعنی ستایش نامیه آنگاه لیه از زاییدن باز ایستاد.

راحیل چون دانست که نازاست به خواهر خود حسرت برد او به یعقوب گفت: به من فرزندی بده وگرنه خواهم مرد یعقوب خشمگین شد و گفت: مگر من خدا هستم که به تو فرزند بدهم

راحیل به او گفت: با کنیزم بلهه هم‌بستر شو و فرزندان او را از آن من خواهند بود پس بلهه را به هم‌بستری یعقوب داد و او با وی هم‌بستر شد بلهه حامله شد و پسری برای یعقوب زایید راحیل گفت: خدا دعایم را شنید و به دادم رسید و اینک پسری به من بخشیده پس او را دان یعنی دادرسی نامید بلهه کنیز راحیل باز آبستن شد و دومین پسر را برای یعقوب زایید راحیل گفت: من با خواهر خود مبارزه کردم و بر او پیروز شدم پس او را نفتالی یعنی مبارزه نامید.

وقتی لیه دید که دیگر حامله نمی‌شود کنیز خود زلفه را به یعقوب به زنی داد زلفه برای یعقوب پسری زایید لیه گفت: خوشبختی و او را جاد نامید سپس زلفه دومین پسر را برای یعقوب زایید لیه گفت: چقدر خوشحال هستم پس او را اشیر یعنی خوشحالی نامید.

روزی هنگام درو گندم رئوبین مقداری مهر گیاه که در کشتزاری روییده بود یافت و آن را برای مادرش لیه آورد راحیل از لیه خواهش نمود که مقداری از آن را به وی بدهد اما لیه به او جواب داد: کافی نیست که شوهرم را از دستم ربودی حالا می‌خواهی مهر گیاه پسرم را از من بگیری.

راحیل گفت: اگر مهر گیاه پسرت را به من بدهی اجازه می‌دهم امشب با یعقوب بخوابی

آن روز عصر که یعقوب از صحرا برمی‌گشت لیه به استقبال وی شتافت و گفت: امشب باید با من بخوابی زیرا تو را در مقابل مهر گیاهی که پسرم یافته است اجیر کردم پس یعقوب ـن شب با وی هم‌بستر شد خدا دعاهای وی را اجابت فرمود و او حامله شد پنجمین پسر خود را زایید لیه گفت: چون کنیز خود را به شوهرم دادم خدا به من پاداش داده است پس او را یساکا یعنی پاداش نامید او بار دیگر حامله شد ششمین پسر را برای یعقوب زایید و گفت: خدا به من هدیه‌ای نیکو داده از این پس شوهرم مرا احترام خواهد کرد پس او را زبولون یعنی احترام نامید مدتی پس از آن دختری زایید و او را دینه نامید.

سپس خدا راحیل را به یاد آورد و دعای وی را اجابت نموده فرزندی به او بخشید او حامله شده پسری زایید و گفت: خدا این ننگ را از من برداشته است سپس افزود ای کاش خداوند پسر دیگری به من بدهد پس او را یوسف نامید.

معامله یعقوب با لابان

بعد از آنکه راحیل یوسف را زایید یعقوب به لابان گفت: قسط دارم به وطن خویش بازگردم اجازه بده زنان و فرزندانم را برداشته و با خود ببرم چون می‌دانی با خدمتی که به تو کرده‌ام بهای آن‌ها را تمام و کمال به تو پرداخته‌ام.

لابان به وی گفت: خواهش می‌کنم مرا ترک مکن خداوند به خاطر تو مرا برکت داده.

یعقوب جواب داد: خوب می‌دانی که طی سالیان گذشته با چه وفاداری به تو خدمت نموده‌ام خداوند به خاطر من از هر نظر به تو برکت داده است اما من الآن باید به فکر خانواده خود باشم و برای آن‌ها تدارک ببینم.

یعقوب پاسخ داد: اگر اجازه بدهی امروز به میان گله‌های تو بروم و تمام گوسفندان ابلق و خالدار و تمام بره‌های سیاه‌رنگ به جای اجرت برای خود جدا کنم حاضرم بار دیگر برای تو کار کنم از آن به بعد اگر حتی یک بز یا گوسفند سفید در میان گله من یافتی بدان که من آن را از تو دزدیده‌ام.

پس همان روز لابان به صحرا رفته و تمامیِ آن‌ها را جدا کرد و به پسران یعقوب سپرد سپس آن‌ها را به فاصله سه روز راه از یعقوب دور کرد آنگاه یعقوب شاخه‌های سبز و تازه درختان بید و بادام و چنار را کند و خط‌های سفیدی بر آن‌ها تراشید این چوب‌ها را در کنار آبشخور قرار داد تا وقتی گله‌ها برای خوردن آب می‌آیند آن‌ها را ببیند.

یعقوب از نزد لابان می‌گریزد

روزی یعقوب شنید که پسران لابان می‌گفتند: یعقوب همه دارایی پدر ما را گرفته و از اموال پدر ماست که این‌چنین ثروتمند شده است یعقوب به‌زودی دریافت که رفتار لابان با وی مثل سابق دوستانه نیست.

در این موقع خداوند به یعقوب فرمود: به سرزمین پدرانت و نزد خویشاوندانت بازگرد.

رسوایی دینه

روزی دینه دختر یعقوب و لیه برای دیدن دخترانی که در همسایگی آن‌ها سکونت داشتند رفت وقتی شکیم پسر حمور پادشاه حوی دینه را دید او را گرفته به وی تجاوز نمود شکیم سخت عاشق دینه شد و سعی کرد با سخنان دل‌نشین توجه او را به خود جلب نماید.

شکیم موضوع را با پدرش در میان نهاد و از او خواهش کرد که آن دختر را برایش به زنی بگیرد چیزی نگذشت که خبر به گوش یعقوب رسید ولی چون پسرانش برای چراندن گله‌ها به صحرا رفته بودند تا مراجعت آن‌ها هیچ اقدامی نکرد پدر شکیم نزد یعقوب رفت تا با او صحبت کند او وقتی به آنجا رسید که پسران یعقوب نیز از صحرا برگشته بودند ایشان از شنیدن آنچه بر سر خواهرشان آمده بود به شدت خشمگین بودند زیرا این عمل زشت حیثیت آن‌ها را پایمال کرده بود.

حمور به یعقوب گفت: پسرم شکیم واقعاً عاشق دخترت می‌باشد خواهش می‌کنم وی را به زنی به او بدهید علاوه بر این شما می‌توانید همین‌جا در بین ما زندگی کنید و بگذارید دختران شما با پسران ما ازدواج کنند و ما هم دختران خود را به همسری به پسران شما خواهیم داد آنگاه شکیم به پدر و برادران دینه گفت: خواهش می‌کنم در حق من این لطف را بکنید و اجازه دهید تا دینه را به زنی بگیرم هر چه قدر مهریه و پیشکش بخواهید به شما خواهم داد.

برادران دینه به خاطر اینکه شکیم خواهرشان را رسوا کرده بود به نیرنگ به شکیم و پدرش گفتند: ما نمی‌توانیم خواهر خود را به یک ختنه نشده بدهیم این مایه رسوایی ما خواهد شد ولی به یک شرط حاضریم این کار را بکنیم و اینکه همه مردم و پسران شما ختنه شوند آنگاه دختران خود را به پسران شما خواهیم داد و دختران شما را برای خود خواهیم گرفت حمور و شکیم شرط آن‌ها را پذیرفتند و شکیم در انجام این کار درنگ ننمود زیرا عاشق دینه بود مردم شهر برای شکیم احترام زیادی قائل بودند و از سخنان او پیروی می‌کردند پس او و پدرش به دروازه شهر رفتند و به اهالی آنجا گفتند: این مردم دوستان ما هستند اجازه دهید در میان ما ساکن شده به کسب و کار خود مشغول شوند اهالی شهر پیشنهاد شکیم و پدرش را پذیرفتند و ختنه شدند ولی سه روز بعد در حالی که هنوز درد داشتند شمعون و لاوی برادران دینه شمشیرهای خود را برداشته بدون روبرو شدن با کوچک‌ترین مقاومتی وارد شهر شدند و تمام مردان را از دم شمشیر گذرانیدند آن‌ها حمور و شکیم را کشتند و دینه را از خانه شکیم برداشته با خود بردند سپس پسران یعقوب رفتند و تمام شهر را غارت کردند زیرا خواهرشان در آنجا رسوا شده بود ایشان گله‌ها رمه‌ها و الاغ‌ها و هر چه را که به دستشان رسید چه در شهر و چه در صحرا با زنان و اطفال با تمامی اموالی که در خانه‌ها بود غارت کردند و با خود بردند.

یعقوب به شمعون و لاوی گفت: شما مرا به دردسر انداختید و حال کنعانی‌ها و فرزی‌ها و تمامی ساکنان این مرز و بوم دشمن من خواهند شد عده ما در برابر آن‌ها ناچیز است اگر آن‌ها بر سر ما بریزند ما را نابود خواهند کرد آن‌ها در جواب پدر خود گفتند: آیا او می‌بایست با خواهر ما مانند یک فاحشه رفتار می‌کرد.

یعقوب به بیت‌نیل برمی‌گردد

خدا به یعقوب فرمود: حال برخیز و به بیت‌نیل برو در آنجا ساکن شو و قربانگاهی بساز و آن خدایی را که وقتی از دست برادرت عیسو می‌گریختی بر تو ظاهر شد عبادت نما آنگاه یعقوب به تمامی اهالی خانه دستور داد که تمامی بت‌هایی که با خود آورده بودند دور بیندازند و غسل بگیرند و لباس‌هایشان را عوض کنند او به ایشان گفت: به بیت‌نیل می‌رویم و من در آنجا برای خدایی که به هنگام سختی دعاهایم را اجابت فرمود قربانگاهی خواهم ساخت.

خواب‌های یوسف

یعقوب بار دیگر در کنعان یعنی سرزمینی که پدرش در آن اقامت کرده بود ساکن شد در این زمان یوسف پسر یعقوب هفده‌ساله بود او فرزند ناتنی خود را که فرزندان بلهه و زلفه کنیزان پدرش بودند در چرانیدن گوسفندان پدرش کمک می‌کرد یوسف کارهای ناپسندی را که از آنان سر می‌زد به پدرش خبر می‌داد یعقوب یوسف را بیش از سایر پسرانش دوست می‌داشت زیرا یوسف در سال‌های آخر عمرش به دنیا آمده بود پس جامه‌ای رنگارنگ به یوسف داد برادرانش متوجه شدند که پدرشان او را بیشتر از آن‌ها دوست دارد در نتیجه آن‌قدر از یوسف متنفر شدند که نمی‌توانستند به نرمی با او سخن بگویند یک‌شب یوسق خوابی دید و آن را برای برادرانش شرح داد این موضوع باعث شد کینه آن‌ها نسبت به یوسف بیشتر شود او به ایشان گفت: گوش کنید در خوب دیدم که ما در مزرعه بافه‌ها را می‌بستیم ناگاه بافه من برپا شد و ایستاد و بافه‌های شما دور بافه من جمع شدند و به آن تعظیم کردند.

برادرانش به وی گفتند: آیا می‌خواهی پادشاه شوی و به ما سلطنت کنی؟

یوسف بار دیگر خوبی دید و آن را برای برادرانش چنین تعریف کرد: خواب دیدم که آفتاب و ماه و یازده ستاره به من تعظیم می‌کردند این بار خوابش را برای پدرش هم تعریف کرد ولی پدرش او را سرزنش نمود و گفت: این چه خوابی است که دیدی آیا واقعاً من و مادرت و برادرانت آمده پیش تو تعظیم خواهیم کرد.

برادرانش به او حسادت می‌کردند ولی پدرش درباره خوابی که یوسف دیده بود می‌اندیشید.

فروخته شدن یوسف

برادران یوسف گله‌های پدرانشان را برای چرانیدن به شکیم برده بودند یعقوب به یوسف گفت: برو و ببین اوضاع چگونه است آنگاه برگرد و به من خبر بده.

یوسف اطاعت کرد و از دره حبرون به شکیم رفت در آنجا شخصی به او برخود و دید وی در صحرا سرگردان است از یوسف پرسید در جستجوی چه هستی؟

یوسف گفت: در جستجوی برادران خود و گله‌هایشان می‌باشم آیا تو آن‌ها را دیده‌ای؟

آن مرد پاسخ داد: بلی شنیدم که می‌گفتند به دوتان می‌روند پس یوسف به دوتان رفت و ایشان را در آنجا یافت همین‌که برادرانش از دور دیدند که یوسف می‌آید تصمیم گرفتند او را بکشند.

آن‌ها به یکدیگر گفتند: خواب بیننده بزرگ می‌آید بیایید او را بکشیم و در یکی از چاه‌ها بیندازیم و به پدرمان بگوییم جانور درنده‌ای او را خورده است آن وقت ببینیم خواب‌هایش چه می‌شود.

اما رئوبین چون این را شنید به امید اینکه جان او را نجات بدهد گفت: او را نکشیم خون او را نریزیم بلکه وی را در این چاه بیندازیم به محض اینکه یوسف نزد برادرانش رسید آن‌ها بر او هجوم برده جامه رنگارنگی که پدرشان به او داده بود از تنش بیرون آوردند سپس او را در چاهی که آب نداشت انداختند و خودشان مشغول خوردن غذا شدند آنگاه از دور کاروان شتری را دیدند که به طرف ایشان می‌آید آن‌ها تاجران اسماعیلی بودند که کتیرا و ادویه به مصر می‌بردند.

یهودا به سایرین گفت: نگاه کنید کاروان اسماعیلیان می‌آیند بیایید یوسف را به آن‌ها بفروشیم کشتن او و مخفی کردن این موضوع چه نفعی برای ما دارد به هر حال او برادر ماست نباید به دست ما کشته شود برادرانش با پیشنهاد او موافقت کردند وقتی تاجران رسیدند برادران یوسف او را از چاه بیرون آورده به بیست سکه نقره به آن‌ها فروختند آن‌ها هم یوسف را با خود به مصر بردند رئوبین که در هنگام آمدن کاروان در آنجا نبود وقتی به سر چاه آمد و دید که یوسف در چاه نیست از شدت ناراحتی جامه خود را چاک زد آنگاه نزد برادرانش آمده به آن‌ها گفت: یوسف را برده‌اند و من نمی‌دانم کجا به دنبالش بروم.

برادرانش بزی را سر بریده جامه زیبا یوسف را به خون بز آغشته نمودند سپس به نزد یعقوب بردند و گفتند: آیا این همان جامه یوسف نیست آن را در صحرا یافته‌ایم.

یعقوب آن را شناخت و فریاد زد: آری این جامه پسرم هست حتماً جانور درنده‌ای او را دریده و خورده است.

آنگاه یعقوب جامه خود را پاره کرد و پلاس پوشید و روزهای زیادی برای پسرش ماتم گرفت تمامی اهل خانواده‌اش سعی کردند وی را دلداری دهند ولی سودی نداشت او می‌گفت: تا روز مرگم هرگز مرگ او را فراموش نخواهم کرد و همچنان از غم فرزندش می‌گریست.

قحطی

قحطی روز به روز شدت می‌گرفت به طوری که همه مردم مصر و کنعان گرسنگی می‌کشیدند یوسف تمام پول‌های مردم مصر و کنعان را در مقابل غله‌هایی که خریده بودند جمع کرد و در خزانه‌های فرعون ریخت وقتی پول مردم تمام شد نزد یوسف آمده گفتند: دیگر پولی نداریم که به عوض غله بدهیم به ما خوراک بده نگذار از گرسنگی بمیریم.

یوسف در جواب ایشان گفت: اگر پول شما تمام شده چهارپایان خود را به من بدهید تا در مقابل به شما غله دهم.

سال بعد آن‌ها بار دیگر نزد یوسف آمده گفتند: ای سرور ما پول ما تمام شده و تمامیِ گله‌ها و رمه‌های ما نیز از آن تو شده است دیگر چیزی برای ما باقی نمانده جز خودمان و زمین‌هایمان نگذار از گرسنگی بمیریم ما و زمین‌هایمان را بخر و ما با زمین‌هایمان مال فرعون خواهیم شد پس یوسف تمامی زمین مصر را برای فرعون خرید مصریان زمین‌های خود را به او فروختند زیرا قحطی بسیار شدید بود به این طریق مردم سراسر مصر غلامان فرعون شدند تنها زمینی که یوسف نخرید زمین کاهنان بود زیرا فرعون خوراک آن‌ها را به آن‌ها می‌داد و نیازی به فروش زمین ن نداشت.

آنگاه یوسف به مردم مصر گفت: من شما و زمین‌های شما را برای فرعون خریده‌ام حالا به شما بذر می‌دهم تا رفته در زمین‌ها بکارید موقع برداشت محصول یک‌پنجم آن را به فرعون بدهید.

آن‌ها گفتند: تو در حق ما خوبی کرده‌ای و جان ما را نجات داده‌ای بنابراین غلامان فرعون خواهیم بود.

فرار موسی

سال‌ها گذشت موسی بزرگ شد روزی او به دیدن قوم خود یعنی عبرانی‌ها رفت هنگامی که چشم به کارهای سخت عبرانی‌ها دوخته بود یک مصری را دید که یکی از عبرانی‌ها را می‌زند آنگاه به اطراف خود نگاه کرد و چون کسی را ندید مرد مصری را کشت و جسدش را زیر شن‌ها پنهان نمود.

موسی به مصر بازمی‌گردد

خداوند به او فرمود: وقتی به مصر رسیدی نزد فرعون برو و معجزاتی را که به تو نشان داده‌ام در حضور او ظاهر کن ولی من قلب فرعون را سخت می‌سازم تا بنی‌اسرائیل را رها نکند به او بگو که خداوند می‌فرماید: اسرائیل پسر ارشد من است بنابراین به تو دستور می‌دهم بگذاری او از مصر خارج شود و مرا عبادت کند اگر سرپیچی کنی پسر ارشد تو را خواهم کشت پس موسی و خانواده‌اش به‌سوی مصر رهسپار شدند در بین راه وقتی استراحت می‌کردند خداوند بر او ظاهر شد و او را به مرگ تهدید کرد پس صفوره یک سنگ تیز گرفت و پسرش را ختنه کرد و پوست اضافی را جلوی پای موسی انداخت و گفت: به سبب ختنه نکردن پسرت نزدیک بود خودت را به کشتن دهی بنابراین خدا از کشتن موسی چشم پوشید.

دستور خداوند به موسی و هارون

خداوند به موسی فرمود: تو فرستاده من نزد فرعون هستی و برادرت هارون سخنگوی توست هر چه به تو می‌گویم به هارون بگو تا آن را به فرعون باز گوید و از او بخواهد تا قوم اسرائیل را رها کند ولی بدان که من قلب فرعون را سخت می‌سازم به طوری که با وجود معجزات زیاد او باز به سخنانتان گوش نخواهد داد اما من با ضربه‌ای مهلک مصر را به زانو در خواهم آورد و قوم خود بنی‌اسرائیل را از مصر بیرون خواهم آورد وقتی قدرت خود را به مصری‌ها نشان دادم و بنی‌اسرائیل را از مصر بیرون آوردم آنگاه آن‌ها خواهند فهمید که من خداوند هستم.

بلای پشه

خداوند به موسی فرمود: به هارون بگو که از عصای خود به زمین بزند تا سراسر مصر از پشه پر شود موسی و هارون همان‌طور که خداوند به ایشان فرموده بود عمل کردند وقتی هارون عصای خود را به زمین زد انبوه پشه سراسر خاک مصر را فرا گرفت و پشه‌ها بر مردم و حیوانات هجوم بردند جادوگران مصر هم سعی کردند همین کار را بکنند اما این بار موفق نشدند پس به فرعون گفتند: دست خدا در این کار است ولی همان‌طور که خداوند فرموده بود دل فرعون باز نرم نشد.

بلای مگس

خداوند به طوری که فرموده بود قصر فرعون و خانه‌های درباریان را پر از مگس کرد و در سراسر خاک مصر ویرانی به بار آمد پس فرعون موسی و هارون را احضار کرد و به آن‌ها گفت: بسیار خب به شما اجازه می‌دهم که برای خدای خود قربانی کنید ولی از مصر بیرون نروید

موسی جواب داد: ما نمی‌توانیم در برابر چشمان مصریان حیواناتی که آن‌ها از کشتنشان کراهت دارند برای خداوند خود قربانی کنیم چون ممکن است ما را سنگسار کنند.

ما باید به مسافت سه روز راه از مصر دور شویم و طبق دستور خداوند در صحرا برای خداوند خدای خود قربانی کنیم.

بلای دمل

پس خداوند به موسی و هارون فرمود: مشت‌های خود را از خاکستر کوره پر کنید موسی آن خاکستر را پیش فرعون به هوا بپاشد پس آن‌ها خاکستر را برداشتند و به حضور فرعون ایستادند موسی خاکستر را به هوا پاشید و روی بدن مصری‌ها و حیواناتشان دمل‌های بزرگ دردناک در آمد چنانکه جادوگران هم نتوانستند در حضور موسی بایستند زیرا آن‌ها نیز به این دمل‌ها مبتلا شده بودند.

اما خداوند همان‌طور که به موسی فرموده بود دل فرعون را سخت کرد و او به سخنان موسی و هارون اعتنا ننمود.

بلای تگرگ

آنگاه خداوند به موسی فرمود: صبح زود برخیز و در برابر فرعون بایست و بگو که خداوند خدای عبرانی‌ها می‌فرماید: قوم مرا رها کن تا بروند و مرا عبادت کنند وگرنه این بار چنان بلایی بر سر تو و درباریان و قومت خواهم آورد تا بدانید در تمامی جهان خدایی مانند من نیست من می‌توانستم تو و قومت را با بلاهایی که نازل کردم نابود کنم اما این کار را نکردم زیرا می‌خواستم قدرت خود را به تو نشان دهم تا نام من در میان تمام مردم جهان شناخته شود آیا هنوز هم سرسختی می‌کنی و نمی‌خواهی قوم مرا رها سازی بدان که فردا در همین وقت چنان تگرگی از آسمان می‌بارم که در تاریخ مصر سابقه نداشته است پس دستور بده تمام حیوانات و آنچه را در صحرا داری جمع کنند و به خانه بیاورند پیش از آنکه تگرگ تمام حیوانات را از بین ببرد.

بعضی از درباریان فرعون از این اخطار خدا ترسیدند ولی دیگران به کلام خدا اعتنا نکردند پس موسی عصای خود را به‌سوی آسمان دراز کرد و خداوند رعد و تگرگ فرستاد و صاعقه بر زمین فرود آمد در تمام تاریخ مصر کسی چنین تگرگ و صاعقه وحشتناکی ندیده بود تگرگ انسان و حیوان را کشت نباتات را از بین برد درختان را از هم شکست تنها جای در امان مانده سرزمین جوشن بود که بنی‌اسرائیل در آن زندگی می‌کردند.

بلای ملخ

آنگاه خداوند به موسی فرمود ای موسی نزد فرعون بازگرد من قلب او و درباریانش را سخت کردم تا این معجزات را در میان آن‌ها آشکار سازم دستت را بر سرزمین مصر دراز کن تا ملخ‌ها هجوم بیاورند و همه گیاهان را که از بلای تگرگ بجای مانده بخورند و از بین ببرند.

وقتی موسی عصای خود را بلند کرد خداوند یک روز و یک شب تمام باد شرقی را وزانید و چون صبح شد باد انبوهی از ملخ را با خود آورده بود ملخ‌ها سراسر خاک مصر را پوشانیدند شدت هجوم ملخ‌ها به حدی زیاد بود که همه جا یک‌باره تاریک شد ملخ‌ها تمام گیاهان و میوه‌هایی را که از بلای تگرگ باقی مانده بودند خوردند به طوری که در سراسر خاک مصر درخت و گیاه سبزی بجای نماند.

بلای تاریکی

سپس خداوند به موسی فرمود: دست‌های خود را به‌سوی آسمان بلند کن تا تاریکی غلیظی مصر را فرا گیرد موسی چنین کرد و تاریکی غلیظی به مدت سه روز مصر را فرا گرفت آن‌چنان که چشم چشم را نمی‌دید و هیچ‌کس قادر نبود از جای خود تکان بخورد اما در منطقه مسکونی اسرائیلی‌ها همه‌جا همچنان روشن ماند آنگاه فرعون بار دیگر موسی را احضار کرد و گفت: بروید و خداوند را عبادت کنید فرزندانتان را نیز ببرید ولی گله‌ها و رمه‌های شما باید در مصر بماند.

اما موسی گفت: ما گله‌ها و رمه‌ها را باید همراه خود ببریم تا برای خداوند خدایمان قربانی کنیم.

از گله خود حتی یک حیوان را هم از جای نخواهیم گذاشت زیرا تا به قربانگاه نرسیم معلوم نخواهد شد خداوند چه حیوانی را برای قربانی انتخاب می‌کند.

عید پسح

اوند در مصر به موسی و هارون فرمود: از این پس باید این ماه برای شما اولین و مهم‌ترین ماه سال باشد پس به تمام قوم اسرائیل بگویید: که هر سال در روز دهم همین ماه هر خانواده‌ای از ایشان باید بره‌ای تهیه کند اگر تعداد افراد خانواده‌ای کم باشد می‌تواند با خانواده کوچکی در همسایگی خود شریک شود.

عصر روز چهاردهم ماه همه قوم اسرائیل این بره‌ها را قربانی کنند و خون آن‌ها را روی تیرهای عمودی دو طرف در سر و در خانه‌هایشان که در آن گوشت بره را می‌خورند بپاشند در همان شب گوشت را بریان کنند و با نان فطیر و سبزی‌های تلخ بخورند گوشت را نباید خام یا آب‌پز بخورند بلکه همه را بریان کنند حتی کله‌پاچه و دل و جگر آن را تمام گوشت باید تا صبح خورده شود و اگر چیزی از آن باقی ماند آن را بسوزانند قبل از خوردن بره کفش بپا کنید چوب‌دستی به دست بگیرید و خود را برای سفر آماده کنید و بره را با عجله بخورید این آیین پسح خداوند خوانده خواهد شد چون من که خداوند هستم امشب از سرزمین مصر گذر خواهم کرد و تمام همسران ارشد مصریان و همه نخست زاده‌های حیوانات ایشان را هلاک خواهم نمود و خدایان آن‌ها را مجازات خواهم کرد خونی که شما روی تیرهای در خانه‌های خود می‌پاشید نشانه‌ای بر خانه‌هایتان خواهد بود من وقتی خون را ببینم از شما می‌گذرم و فقط مصریان را هلاک می‌کنم.

آنگاه موسی بزرگان قوم خود را نزد خود خواند و به ایشان گفت: بروید و بره‌هایی را برای خانواده‌هایتان بگیرید و برای عید پسح آن‌ها را قربانی کنید آن شب خداوند از سرزمین مصر عبور خواهد کرد تا مصریان را بکشد ولی وقتی خون را روی تیرهای دو طرف و سر در خانه‌هایتان ببیند از آنجا می‌گذرد.

مرگ پسران ارشد

نیمه شب خداوند تمام پسران ارشد مصر را کشت از پسر ارشد فرعون که جانشین او بود گرفته تا پسر ارشد غلامی که در سیاه‌چال زندانی بود او حتی تمام نخست زاده‌های حیوان ایشان را از بین برد در آن شب فرعون و درباریان و تمام اهالی مصر از خواب بیدار شدند و ناله سر دادند به طوری که صدای شیون آن‌ها در سراسر مصر پیچید زیرا خانه‌ای نبود که در آن کسی نمرده باشد.

مقررات عید پسح

آنگاه خداوند به موسی و هارون چنین تعلیم داد آیین پسح را (هیچ غیر یهودی نباید از گوشت بره قربانی بخورد اما غلامی که خریداری و ختنه شده باشد می‌تواند از آن بخورد خدمتکار و مهمان غیر یهودی نباید از آن بخورند تمام گوشت بره را در همان خانه‌ای که در آن نشسته‌اید بخورید.)

وقف نخست زاده‌ها

خداوند به موسی فرمود: تمام پسران ارشد قوم اسرائیل و نخست زاده نر حیوانات را وقف من کنید زیرا به من تعلق دارد.

عبور از دریای سرخ

خداوند به موسی فرمود: به قوم من بگو که به‌سوی فم‌الحیروت که در میان مجدل و دریای سرخ و مقابل صفون است برگردند و در کنار دریا خیمه بزنند فرعون گمان خواهد کرد که چون روبروی شما دریا و پشت سر شما بیابان است در دام افتاده‌اید و من دل فرعون را سخت می‌سازم تا شما را تعقیب کند این باعث می‌شود که من قدرت و بزرگی خود را به او و تمامیِ لشگرش ثابت کنم.

پس بنی‌اسرائیل در همان‌جا که خداوند نشان داده بود خیمه زدند.

آنگاه خداوند به موسی فرمود: دیگر دعا و التماس بس است نزد قوم اسرائیل برو و بگو حرکت کنند و پیش بروند و تو عصای خود را به طرف دریا دراز کن تا آب آن شکافته شود و قوم اسرائیل از راهی که در وسط دریا پدید می‌آید عبور کنند ولی من دل مصری‌ها را سخت می‌سازم.

سپس موسی عصای خود را به طرف دریا دراز کرد و خداوند آب دریا را شکافت و از میان آب راهی برای عبور بنی‌اسرائیل آماده ساخت بنابراین قوم اسرائیل از آن راه خشک در میان دریا گذشتند در حالی که آب دریا در دو طرف راه همچون دیواری بلند برپا شده بود.

سرود موسی

آنگاه موسی و بنی‌اسرائیل در ستایش خداوند این سرود را می‌خواندند:

خداوند را می‌سراییم که شکوهمندانه پیروز شده است او اسب‌ها و سوارانشان را به دریا افکنده است خداوند قوت و سرود نجات من است.

او خدای من است پس او را ستایش می‌کنم او خدای نیاکان من است پس او را تجلیل می‌نمایم او جنگاور است و نامش خداوند می‌باشد.

جنگ با عمالیقیها

عمالیقیها به رفیدیم آمدند تا با بنی‌اسرائیل بجنگند موسی به یوشع گفت: افرادی از قوم انتخاب کن و فردا به جنگ عمالیقیها برو من عصای خود را به دست گرفته بر فراز تپه خواهم ایستاد پس یوشع طبق دستور موسی به جنگ عمالیقیها رفت و موسی و هارون و حور به بالای تپه رفتند موسی دست‌های خود را به طرف آسمان بلند کرد تا زمانی که دست‌های موسی بالا بود جنگاوران اسرائیلی پیروز می‌شدند اما هر وقت دست‌های خود را از خستگی پایین می‌آورد عمالیقیها بر آن‌ها چیره می‌گشتند سرانجام موسی خسته شد و دیگر نتوانست دست‌های خود را بالا ببرد پس هارون و حور او را روی سنگی نشاندند و از دو طرف دست‌های او را تا غروب آفتاب بالا نگه داشتند در نتیجه یوشع و سپاهیان او عمالیقیها را به کلی تار و مار کردند.

یترون به دیدار موسی می‌آید

یترون قربانی سوختگی و قربانی‌های دیگر به خدا تقدیم کرد و هارون و همه بزرگان قوم اسرائیل به دیدن او آمدند و در حضور خدا برای خوردن گوشت قربانی دور هم نشستند.

قوم اسرائیل در کوه سینا

بنی‌اسرائیل رفیدیم را ترک گفتند و درست سه ماه پس از خروجشان از مصر به بیابان سینا رسیدند و در مقابل کوه سینا اردو زدند موسی برای ملاقات با خدا به بالای کوه رفت خداوند از میان کوه خطاب به موسی فرمود: دستورات مرا به بنی‌اسرائیل بده و به ایشان بگو شما دیدید که من با مصری‌ها چه کردم و چطور مانند عقابی که بچه‌هایش را روی بال‌ها می‌برد شما را برداشته پیش خود آوردم حال اگر مطیع من باشید و عهد من را نگه دارید از میان همه اقوام شما قوم خاص من خواهید بود هر چند سراسر جهان مال من است اما شما برای من ملتی مقدس خواهید بود و چون کاهنان مرا خدمت خواهید کرد.

موسی از کوه فرود آمد و بزرگان بنی‌اسرائیل را دور خود جمع کرد و هر چه را که خداوند به او فرمان داده بود به ایشان گفت.

ده فرمان

من خداوند تو هستم همان خدایی که تو را از اسارت و بندگی مصر آزاد کرد

هیچ‌کس بتی به شکل حیوان یا پرنده یا ماهی برای خود درست نکند

در برابر آن‌ها زانو مزن و آن‌ها را پرستش مکن زیرا من خداوند تو می‌باشم

اما بر کسانی که مرا دوست داشته باشند و دستورات مرا پیروی کنند تا هزار پشت رحمت می‌کنم

از نام من که خداوند خدای تو هستم سوء‌استفاده مکن اگر نام مرا با بی‌احترامی به زبان بیاوری و یا به آن قسم دروغ بخوری تو را مجازات می‌کنم

روز سبت را به یاد داشته باش و آن را مقدس بدار در هفته شش روز کار کن

ولی در روز هفتم که سبت خداوند است هیچ‌کاری نکن نه خودت نه پسرت نه دخترت نه کنیزت نه غلامت نه مهمانت و نه چهار‌پایانت

چون خداوند در شش روز آسمان و زمین و دریا و هر چه را در آن‌هاست آفرید و روز هفتم دست از کار کشید

پدر و مادرت را احترام کن تا در سرزمینی که خداوند خدای تو به تو خواهد بخشید عمر طولانی داشته باشی

به فکر تصاحب و غلام و کنیز گاو و الاغ و اموال همسایه‌ات نباش

وقتی قوم اسرائیل رعدوبرق و بالا رفتن دود را از کوه دیدند و صدای شیپور را شنیدند از ترس لرزیدند و به موسی گفتند: تو پیام خدا را بگیر و به ما برسان و ما اطاعت می‌کنیم خدا مستقیماً با ما صحبت نکند چون می‌ترسیم بمیریم موسی گفت: نترسید چون خدا برای این نزول کرده تا قدرت خود را بر شما ظاهر سازد تا از این پس از او بترسید و گناه نکنید.

مقررات قربانگاه

شما خود دیدید چگونه از آسمان با شما صحبت کردم پس دیگر برای خود خدایانی از طلا و نقره نسازید و آن‌ها را پرستش نکنید قربانگاهی که برای من می‌سازید باید از خاک زمین باشد از گله و رمه خود قربانی‌های سوختنی و هدایای سلامتی روی این قربانگاه قربانی کنید.

اگر خواستید قربانگاه را از سنگ بنا کنید سنگ‌ها را با ابزار نشکنید و نتراشید چون سنگ‌هایی که روی آن‌ها ابزار به کار رفته باشد مناسب قربانگاه من نیستند.

برای قربانگاه پله نگذارید مبادا وقتی از پله‌ها بالا می‌روید عورت شما دیده شود.

رفتار با غلامان

اگر غلامی عبرانی بخری فقط باید شش سال تو را خدمت کند سال هفتم آزاد شود بدون اینکه برای کسب آزادی خود قیمتی بپردازد.

اگر قبل از اینکه غلام تو شود همسری نداشته باشد و در حین غلامی همسری انتخاب کند در سال هفتم فقط خودش آزاد شود.

ولی اگر اربابش برای او زن گرفته باشد و او از وی صاحب پسران و دخترانی شده باشد آنگاه فقط خودش آزاد شود و زن و فرزندانش پیش او بمانند.

اگر آن غلام بگوید من ارباب و زن و فرزندانم را دوست دارم و آن‌ها را بر آزادی خود ترجیح می‌دهم آن‌وقت اربابش او را پیش قضات قوم ببرد و در حضور همه گوش او را با درفشی سوراخ کند تا از آن پس همیشه غلام او باشد.

اگر مردی دختر خود را به کنیزی بفروشد آن کنیز مانند غلام در پایان سال ششم آزاد نشود.

اگر اربابش که آن کنیز را خریده و نامزد خود کرده است از او راضی نباشد باید اجازه دهد که وی بازخرید شود ولی حق ندارد او را به یک غیر اسرائیلی بفروشد چون این کار در حق او خیانت شمرده می‌شود.

قوانین مربوط به مجازات مجرمین

اگر کسی انسانی را طوری بزند که منجر به مرگ وی گردد او نیز باید کشته شود.

اما اگر او قسط کشتن نداشته و مرگ تصادفی بوده باشد آن وقت مکانی برایش تعیین می‌کنند تا به آنجا پناهنده شده بسط بنشیند.

اگر دو نفر با هم گلاویز بشوند و یکی از آن‌ها دیگری را با سنگ یا مشت چنان بزند که مجروح و بستری شود اما نمیرد و بعد از اینکه حالش خوب شد بتواند با کمک عصا راه برود آن وقت ضارب بخشیده شود به شرطی که تمام مخارج معالجه را بپردازد.

اگر کسی غلام یا کنیز خود را طوری با چوب بزند که منجر به مرگ او گردد باید مجازات شود.

اگر کسی با وارد کردن ضربه‌ای به چشم غلام یا کنیزش او را کور کند باید او را به عوض چشمش آزاد کند.

اگر کسی دندان غلام یا کنیز خود را بشکند باید او را به عوض دندانش آزاد کند.

اگر گاوی به مرد یا زنی شاخ بزند و او را بکشد آن گاو باید سنگسار شود و گوشتش هم خورده نشود.

ولی اگر قبلاً سابقه شاخ‌زنی داشته و صاحبش هم از این موضوع باخبر بوده اما گاو را نبسته باشد در این صورت باید هم گاو سنگسار گردد و هم صاحبش کشته شود.

اگر کسی چاهی بکند و روی آن را نپوشاند و گاو یا الاغی در آن بیفتد صاحب چاه باید قیمت آن حیوان را تماماً به صاحبش بپردازد و حیوان مرده از آن او باشد.

قوانین مربوط به اموال

اگر کسی گاو یا گوسفندی را بدزدد و بفروشد و یا سر ببرد باید به عوض گاوی که دزدیده پنج گاو و به عوض گوسفند چهار گوسفند پس بدهد اگر از عهده پرداخت غرامت بر نیاید در قبال این غرامت به غلامی فروخته شود.

قوانین اخلاقی و دینی

اگر مردی دختر باکره‌ای را که هنوز نامزد نشده اغفال کند باید مهریه دختر را پرداخته او را به عقد خود در آورد ولی اگر پدر دختر با این ازدواج راضی نباشد باید آن مرد فقط مهریه تعیین شده را به او بپردازد.

به شخص غریب ظلم نکنید به یاد آورید که شما نیز در سرزمین مصر غریب بودید.

اگر به یکی از افراد قوم خود که محتاج باشد پول قرض دادید مثل یک رباخوار رفتار نکن و از او سود نگیر.

اگر لباس او را گرو گرفتی قبل از غروب آفتاب آن را پس بده چون ممکن است آن لباس تنها پوشش برای خوابیدن باشد.

نخست زاده‌های نر گاوان و گوسفندان خود را به من بده بگذارید این نخست زاده‌ها یک هفته پیش مادرشان بمانند و در روز هشتم آن‌ها را به من بده.

شما قوم مقدس من هستید پس گوشت حیوانی را که به وسیله جانور وحشی دریده شده نخورید آن را پیش سگان بیندازید.

وعده‌های خدا

من فرشته‌ای پیشاپیش شما می‌فرستم تا شما را به سلامت به سرزمینی هدایت که برای شما آماده کرده‌ام به سخنان او توجه کنید و از دستوراتش پیروی نمایید و از او تمرد ننمایید زیرا گناهان شما را نخواهد بخشید چرا که او نماینده من است و نام من بر اوست اگر مطیع او باشید تمام دستورات مرا اطاعت کنید آنگاه من دشمن دشمنان شما خواهم شد.

فرشته من پیشاپیش شما خواهد رفت و شما را به سرزمین اموری‌ها حیتی‌ها فرزی‌ها کنعانی‌ها حوی‌ها ییوسی‌ها هدایت خواهد کرد و من آن‌ها را هلاک خواهم نمود بت‌های آن‌ها را سجده و پرستش نکنید و مراسم ننگین آن‌ها را به جای نیاورید این قوم‌ها را نابود کنید و بت‌هایشان را بشکنید با آن‌ها و خدایان ایشان عهد نبندید و نگذارید در میان شما زندگی کنند مبادا شما را به بت‌پرستی کشانده و به مصیبتی عظیم گرفتار سازند.

مراسم تقدیس هارون و پسرانش به مقام کاهنی

مراسم تقدیس هارون و پسرانش به مقام کاهنی به این ترتیب برگزار شود یک گوساله و دو قوچ بی‌عیب

قرص‌های نان بدون خمیر‌مایه روغنی و قرص‌های نازک نان خمیر‌مایه روغن‌مالی‌شده که از آرد نرم و مرغوب پخته شده باشد فراهم آور نان‌ها را در یک سبد بگذار و با گوساله و قوچ‌ها دم هر عبادتگاه بیاور دم در ورودی هارون و پسران او را غسل بده آنگاه پیراهن ردا ایوفد و سینه‌بند هارون را به او بپوشان و بند کمر را روی ایفود ببند.

عمامه را با نیم‌تاج طلا بر سرش بگذار بعد روغن مسح را روی سرش ریخته او را مسح کن.

لباس‌های پسرانش را به ایشان بپوشان و کلاه‌ها را بر سر ایشان بگذار.

کمربندها را به کمر هارون و پسرانش ببند مقام کاهنی همیشه از آن ایشان و فرزندانشان خواهد بود بدین ترتیب هارون و پسرانش را برای کاهنی تقدیس کن.

گوساله را نزدیک عبادتگاه بیاور تا هارون و پسرانش دست‌های خود بر سر آن بگذارند و تو گوساله را در حضور خداوند در برابر عبادتگاه قربانی کن.

خون گوساله را با انگشت خود بر شاخ‌های قربانگاه بمال و بقیه را در پای آن بریز.

همه چربی‌های درون شکم گوساله سفیدی روی جگر قلوه‌ها و چربی دور آن‌ها را بگیر و بر قربانگاه بسوزان و بقیه لاشه گوساله را با پوست و سرگین آن بیرون از اردوگاه ببر و همه را به عنوان قربانی گناهان در همان‌جا بسوزان.

آنگاه هارون و پسرانش دست‌های خود را بر سر یکی از قوچ‌ها بگذارند و آن را قربانی کنند.

خون قوچ بر چهار طرف قربانگاه پاشیده شود قوچ را چند قطعه تقسیم کن و احشام و پاچه‌هایش را بشوی سپس آن‌ها را با کله و سایر قسمت‌های قوچ روی قربانگاه بگذار و بسوزان.

هدایای روزانه

هر روز دو بره یک‌ساله روی قربانگاه قربانی کن یک بره را صبح و یک بره را عصر قربانی کن با بره اول یک کیلو آرد مرغوب که با یک لیتر روغن زیتون مخلوط شده باشد تقدیم کن یک لیتر شراب نیز به عنوان هدیه نوشیدنی تقدیم نما.

برده دیگر را موقع عصر قربانی کن و با همان مقدار روغن و آرد و شراب تقدیم کن این قربانی که در آتش تقدیم می‌شود مورد پسند خداوند است.

قربانگاه بخور

قربانگاه دیگری به شکل چهارگوش از چوب اقاقیا بساز تا روی آن بخور بسوزانند ضلع قربانگاه نیم متر باشد و بلندی آن یک متر آن را طوری بساز که در چهارگوشه آن چهار زائده به شکل شاخ باشد روکش قربانگاه و شاخ‌های آن از طلای خالص باشد.

هارون باید سالی یک‌بار با پاشیدن خون قربانی گناه بر شاخ‌های قربانگاه آن را تقدیس نماید این عمل باید هر سال مرتباً نسل‌اندر‌نسل انجام شود چون این قربانگاه برای خدا بسیار مقدس است.

هدیه برای عبادتگاه

خداوند به موسی فرمود: هر موقع بنی‌اسرائیل را سرشماری می‌کنی هر کسی که شمرده می‌شود باید برای جان خود به من فدیه دهد تا هنگام سرشماری بلایی بر قوم نازل نشود.

فدیه‌ای که او باید بپردازد نیم‌مثقال نقره است که باید به من تقدیم شود.

تمام افراد بیست‌ساله و بالاتر باید سرشماری شوند و این هدیه را به من بدهند آنکه ثروتمند است از این مقدار بیشتر ندهد و آنکه فقیر است از این کمتر ندهد.

سبت روز استراحت

سپس خداوند به موسی فرمود: بگویید که بنی‌اسرائیل روز سبت را که برای شما تعیین کردم نگاه دارید زیرا این روز نشانی جاودانی بین من و شما خواهد بود تا بدانید من که خداوند هستم شما را برای خود جدا ساخته‌ام.

پس در روز سبت استراحت و عبادت کنید چون روز مقدسی است آنکه از این قانون سرپیچی نماید و در این روز کار کند باید کشته شود.

در هفته فقط شش روز کار کنید و روز هفتم که روز مقدس خداوند است استراحت کنید.

گوساله طلایی

وقتی بازگشت موسی از کوه سینا به طول انجامید مردم نزد هارون جمع شده گفتند: برخیز و برای ما خدایی بساز تا ما را هدایت کند چون نمی‌دانیم بر سر موسی که ما را از مصر بیرون آورده چه آمده است.

هارون گفت: گوشواره‌های طلا را که در گوش‌های زنان و دختران و پسران شماست پیش من بیاورید بنابراین قوم گوشواره‌های طلای خود را به هارون دادند هارون نیز آن‌ها را ذوب کرده در قالبی که ساخته بود ریخت و مجسمه‌ای به شکل گوساله ساخت قوم اسرائیل وقتی گوساله را دیدند فریاد برآوردند: ای بنی‌اسرائیل این همان خدایی است که شما را از مصر بیرون آورده.

هارون با دیدن این صحنه یک قربانگاه نیز جلوی آن گوساله ساخت و گفت: فردا برای خداوند جشن می‌گیریم.

روز بعد صبح زود وقتی مردم برخاستند پیش آن گوساله قربانی‌های سوختنی و قربانی‌های سلامتی تقدیم نمودند آنگاه نشسته خوردند و نوشیدند و دست به کارهای شرم‌آور زدند.

خداوند به موسی فرمود: بشتاب و به پایین برو چون قوم تو فاسد شده‌اند آن‌ها به همین زودی احکام مرا فراموش کرده و منحرف گشته‌اند و برای خود گوساله‌ای ساخته آن را پرستش می‌کنند و برایش قربانی کرده می‌گویند: ای بنی‌اسرائیل این همان خدایی است که تو را از مصر بیرون آورده.

می‌دانم این قوم چقدر سرکش‌اند بگذار آتش خشم خود را بر ایشان شعله‌ور ساخته همه را هلاک کنم بجای آن‌ها از تو قوم عظیمی به وجود خواهم آورد.

ولی موسی از خداوند خدای خود خواهش کرد که آن‌ها را هلاک نکند و گفت: خداوندا چرا بر قوم خود این‌گونه خشمگین شده‌ای؟ مگر با قدرت و معجزات عظیم خود آن‌ها را از مصر بیرون نیاوردی آیا می‌خواهی مصری‌ها بگویند خدا ایشان را فریب داده از اینجا بیرون برد تا آن‌ها را در کوه‌ها بکشد و از روی زمین محو کند از تو خواهش می‌کنم از خشم خود بگردی و از مجازات قوم خود درگذری به یاد آور قولی را که به خدمتگزار خود ابراهیم اسحاق و یعقوب داده‌ای به یاد آور چگونه برای ایشان به ذات خود قسم خورده فرمودی: فرزندان شما را مثل ستارگان آسمان بیشمار می‌گردانم و سرزمینی را که درباره آن سخن گفته‌اند به نسل‌های شما می‌دهم تا همیشه در آن زندگی کنید.

آن‌وقت موسی از کوه پایین آمد در حالی که دو لوح سنگ در دست داشت که بر دو طرف آن لوح‌ها ده فرمان خدا نوشته شده بود یوشع را که همراه موسی بود وقتی صدای داد و فریاد و خروش قوم را که از دامنه کوه برمی‌خاست شنید به موسی گفت: از اردوگاه صدای جنگ به گوش می‌رسد.

وقتی به اردوگاه نزدیک شدند موسی چشمش به گوساله طلایی افتاد که مردم در برابرش می‌رقصیدند و شادی می‌کردند پس موسی آن‌چنان خشمگین شد که لوح‌ها را به پایین کوه پرت کرد سپس گوساله طلایی را گرفت در آتش انداخته آن را ذوب کرد و گردش را روی آب پاشید و از آن به بنی‌اسرائیل نوشانید.

آنگاه به هارون گفت: این قوم به تو چه بدی کرده بودند که ایشان را چنین گناه بزرگی آلوده ساختی؟

هارون گفت: بر من خشم مگیر تو خود این قوم را خوب می‌شناسی که چقدر فاسدند.

وقتی موسی دید که قوم با کمک هارون این‌چنین افسار گسیخته شده و پیش دشمنان خود را بی‌آبرو کرده‌اند کنار دروازه اردوگاه ایستاد و با صدای بلند گفت: هر که طرف خداوند است پیش من بیاید تمام طایفه لاوی دور او جمع شدند.

موسی به لاوی‌ها گفت: امروز ثابت کردید که شایسته خدمت خداوند هستید با این که می‌دانستید که اطاعت شما به قیمت جان پسران و برادرانتان تمام می‌شود از فرمان خدا سرپیچی نکردید پس خدا به شما برکت خواهد داد.

روز بعد موسی به قوم گفت: شما مرتکب گناه شده‌اید حال من به بالای کوه می‌روم تا در حضور خداوند برای شما شفاعت کنم شاید خدا از گناهان شما درگذرد.

پس موسی به حضور خداوند بازگشت و دعا کرد: آه ای خداوند این قوم مرتکب گناه بزرگی شده برای خود بتی از طلا ساخته‌اند تمنا می‌کنم گناه آنان را ببخش وگرنه اسم مرا از دفرت محو کن.

خداوند به موسی فرمود: چرا اسم تو را محو کنم هر که نسبت به من گناه کرده است اسم او را محو خواهم کرد.

خداوند به خاطر پرستش بتی که هارون ساخته بود بلای هولناکی بر بنی‌اسرائیل نازل کرد.

خدا با قوم اسرائیل دوباره عهد می‌بندد

تمام نخست زاده‌های نر گاو و گوسفند و بز شما به من تعلق دارد در برابر نخست زاده نر الاغ یک بره به من تقدیم کنید و اگر نخواستید این کار را بکنید گردن الاغ را بشکنید ولی برای تمام پسران ارشد خود حتماً باید عوض دهید.

قربانی سوختنی

خداوند از خیمه عبادت با موسی سخن گفت و به او فرمود که دستورات زیر را به قوم اسرائیل بدهد:

وقتی کسی برای خداوند قربانی می‌کند قربانی او باید گاو گوسفند و یا بز باشد اگر بخواهد برای قربانی سوختنی یک گاو قربانی کند آن گاو باید نر و بی‌عیب باشد شخصی که آن را می‌آورد باید دستش را روی سر حیوان بگذارد به این ترتیب آن قربانی پذیرفته شده گناهان شخص را کفاره می‌کند.

اگر گوسفند یا بز برای قربانی بیاورند آن نیز باید نر و بی‌عیب باشد.

اگر کسی می‌خواهد برای قربانی سوختنی پرنده قربانی کند آن پرنده باید قمری یا جوجه کبوتر باشد کاهن پرنده را بگیرد و جلوی قربانگاه ببرد و سرش را بکند به طوری که خونش بر پهلوی قربانگاه بریزد چینه‌دان و محتویات داخل شکمش را در آورد و آن‌ها را در طرف شرق قربانگاه در جایی که خاکستر قربانگاه ریخته می‌شود بیندازد سپس بال‌های پرنده را گرفته آن را از وسط پاره کند بدون اینکه پرنده دو تکه شود در این صورت مورد پسند خداوند قرار خواهد گرفت.

قربانی گناه

خداوند به موسی فرمود: تا به قوم اسرائیل بگوید هر که سهواً مرتکب گناهی شود و یکی از قوانین خداوند را زیر پا بگذارد باید طبق این مقررات عمل کند:

اگر خطا از کاهن اعظم سرزده باشد باید گوساله‌ای سالم و بی‌عیب به خداوند تقدیم کند گوساله را دم در خیمه عبادت بیاورد دستش را روی سر آن بگذارد و همان‌جا در حضور خداوند سرش را ببرد کاهن اعظم مقداری از خون گوساله را به داخل خیمه عبادت ببرد سپس در حضور خداوند قدری از خون را روی شاخ‌های قربانگاه بخور که داخل خیمه است بمالد.

اگر تمام قوم اسرائیل سهواً مرتکب گناهی شوند و یکی از قوانین خداوند را زیر پا بگذارند هر چند این کار را ندانسته انجام دهند مقصر محسوب می‌شوند.

وقتی آن‌ها به گناه خود پی ببرند باید گوساله‌ای برای کفاره گناه خود قربانی کنند.

گوساله را به خیمه عبادت بیاورند و در آنجا بزرگان قوم در حضور خداوند دست‌های خود را روی سر حیوان بگذارند و آن را ذبح کنند آنگاه کاهن اعظم مقداری از خون گوساله را به داخل خیمه عبادت بیاورد و انگشت خود را در خون فرو برد و در حضور خداوند آن را هفت بار جلوی پرنده قدس القداس بپاشد بعد در حضور خداوند قدری از خون را بر شاخ‌های قربانگاه بخور که در خیمه عبادت است بمالد.

کاهن اعظم باید از همان روش قربانی گناه پیروی کند به این طریق برای قوم خدا کفاره خواهد کرد و خطای آنان بخشیده خواهد شد.

کاهن قدری از خون قربانی گناه را بگیرد و با انگشت خود روی شاخ‌های قربانگاه قربانی سوختنی بمالد و بقیه خون را به پای قربانگاه بریزد تمام پیه باید سوخته شود.

اگر یک فرد عادی سهواً مرتکب گناهی شود و یکی از قوانین خداوند را زیر پا گذارد مقصر محسوب می‌شود باید یک بز ماده سالم و بی‌عیب بیاورد تا آن را برای گناهش قربانی کند و این مورد پسند خداوند خواهد بود به این ترتیب کاهن گناه آن فرد را کفاره خواهد کرد و او بخشیده خواهد شد.

اگر آن شخص بخواهد برای کفاره گناهش بره قربانی کند باید آن بره ماده و بی‌عیب باشد او باید دست خود را روی سر بره…

موارد قربانی گناه

هرگاه کسی از وقوع جرمی اطلاع داشته باشد ولی در مورد آنچه که دیده یا شنیده در دادگاه شهادت ندهد مجرم است.

هرگاه کسی لاشه حیوان حرام گوشتی را لمس کند حتی اگر ندانسته نجس و مجرم است.

هرگاه کسی نجاست انسان را لمس کند حتی اگر ندانسته وقتی متوجه شد چه کرده است مجرم است.

اگر کسی نسنجیده قولی دهد و قسم بخورد که آن را بجا آورد ولی بعد پی ببرد که قول بی‌جایی داده است مجرم است.

در هر یک از این موارد شخص باید به گناهش اعتراف کند و برای قربانی گناه خود یک بره یا یک بز ماده نزد خداوند بیاورد تا کاهن برایش کفاره کند.

اگر شخص مجرم تنگدست باشد می‌تواند دو قمری یا دو جوجه کبوتر برای کفاره گناه خود به خداوند تقدیم کند کاهن پرنده‌ای را که برای قربانی گناه آورده بگیرد و سرش را ببرد ولی طوری که از سرش جدا نشود سپس قدری از خون آن را در پهلوی قربانگاه بپاشد و بقیه را به پای قربانگاه بریزد این قربانی گناه است پرنده دوم را به عنوان قربانی سوختنی طبق دستورالعملی که قبلاً داده شده است قربانی کند به این ترتیب کاهن برای گناه او کفاره خواهد کرد و گناه او بخشیده خواهد شد.

قربانی جبران

هرگاه کسی در دادن هدیه‌ای که در نظر خداوند مقدس است سهواً قصور ورزد باید یک قوچ سالم و بی‌عیب برای قربانی جبران به خداوند تقدیم نماید.

مقررات قربانی گناه

خداوند به موسی فرمود: که در مورد قربانی گناه این مقررات را به هارون و پسرانش بدهد این قربانی بسیار مقدس است و باید در حضور خداوند در جایی ذبح شود که قربانی‌های سوختنی را سر می‌برند.

کاهنی که قربانی را تقدیم می‌کند گوشت آن را در حیاط قربانگاه که جایی مقدس است بخورد فقط کسانی که تقدیس شده‌اند کاهنان اجازه دارند به این گوشت دست بزنند اگر خون آن قربانی به لباس ایشان بپاشد باید لباس خود را در مکانی مقدس بشویند.

مراسم تقدیس هارون و پسرانش

بعد گوساله قربانی گناه را جلو آورد و هارون پسرانش دست‌های خود را روی سر آن گذاشتند.

موسی گوساله را ذبح کرد و قدری از خون آن را با انگشت بر چهار شاخ قربانگاه مالید تا آن را ظاهر سازد باقیمانده خون را به پای قربانگاه ریخت به این ترتیب قربانگاه را تقدیس کرده برای آن کفاره نمود سپس تمام پیه داخل شکم سفیدی روی جگر قلوه‌ها و چربی روی آن‌ها را گرفت و همه را روی قربانگاه سوزانید و همان‌طور که خداوند فرموده بود لاشه و پوست و سرگین گوساله را در خارج از اردوگاه سوزاند.

تقدیم قربانی توسط کاهنان

در روز هشتم موسی هارون و پسرانش را با بزرگان قوم اسرائیل جمع کرد و به هارون گفت: یک گوساله نر سالم و بی‌عیب برای قربانی گناه و یک قوچ سالم و بی‌عیب برای قربانی سوختنی بگیر و آن‌ها را به حضور خداوند تقدیم کن بعد به قوم اسرائیل بگو که یک بزغاله نر برای قربانی گناه خود و یک گوساله و یک بره که هر دو یک‌ساله و بی‌عیب باشند برای قربانی سوختنی بیاورند علاوه بر این‌ها قوم اسرائیل باید یک گاو و یک قوچ برای قربانی سلامتی و آرد مخلوط با روغن زیتون برای هدیه آردی به خدا تقدیم کند زیرا امروز خداوند بر ایشان ظاهر خواهد شد.

پس قوم آنچه را که موسی امر فرموده بود جلوی خیمه عبادت آوردند و تمام جماعت نزدیک شده در حضور خدا ایستادند.

موسی به ایشان گفت: خداوند فرموده دستورات او را انجام دهید تا حضور پرجلال خود را بر شما ظاهر کند.

آنگاه موسی به هارون گفت: نزدیک قربانگاه بیا و همان‌طور که خداوند فرموده است قربانی گناه و قربانی سوختنی خود را تقدیم کرده برای خود کفاره کن.

بنابراین هارون نزدیک قربانگاه رفت و گوساله قربانی خود را ذبح کرد

پس از آن هارون قربانی سوختنی را ذبح کرد و پسرانش خون قربانی را آوردند و هارون آن را بر چهار طرف قربانگاه پاشید ایشان کله و قطعه‌های دیگر حیوان را نزد هارون آوردند و او آن‌ها را در قربانگاه سوزانید.

گناه ناداب و ابیهو

ناداب و ابیهو پسران هارون بر خلاف امر خداوند آتش غیرمجاز بر آتشدان خود نهاده بر آن بخور گذاشتند و به حضور خدا تقدیم کردند.

ناگاه آتش از حضور خداوند بیرون آمد آن‌ها را سوزاند و آن‌ها را در همان‌جا در حضور خداوند مردند.

آنگاه موسی به هارون گفت: منظور خداوند همین بود وقتی فرمود کسانی که مرا خدمت می‌کنند باید حرمت قدوسیت مرا نگاه دارند تا تمام قوم مرا احترام کنند پس هارون خاموش ماند.

بعد موسی میشائیل و الصافان (پسران عزییل عموی هارون) صدا زد و به ایشان گفت: بروید و اجساد را از داخل خیمه عبادت بردارید و به خارج از اردوگاه ببرید.

آن‌ها رفتند و همان‌طور که موسی گفته بود ایشان را در پیراهن‌های کهانشان از اردوگاه بیرون بردند.

آنگاه موسی به هارون و پسرانش العاز و ایتامار گفت: عزاداری ننمایید موی سرتان را ژولیده نکنید گریبان لباس خود را چاک نزنید اگر عزاداری کنید خدا شما را نیز هلاک خواهد کرد.

حیوانات حلال گوشت و حرام گوشت

خداوند به موسی و هارون فرمود: که این دستورات را به قوم اسرائیل بدهند:

هر حیوانی که شکافته سم باشد و نشخوار کند حلال گوشت است ولی گوشت شتر گورکن و خرگوش را نباید خورد زیرا این حیوانات هر چند نشخوار می‌کنند اما شکافته سم نیستند.

گوشت خوک را نباید خورد زیرا هر چند شکافته سم است اما نشخوار نمی‌کند حتی نباید به لاشه آن دست زد زیرا گوشت آن‌ها حرام است.

حیواناتی که در آب زندگی می‌کنند چه در رودخانه باشند چه در دریا آن‌هایی را می‌توانید بخورید که باله و فلس داشته باشند تمام جانوران آبزی دیگر برای شما حرام‌اند.

نه گوشت آن‌ها را بخورید نه به لاشه آن‌ها دست بزنید باز تکرار می‌کنم هر جانور آبزی که باله و فلس نداشته باشد برای شما حرام است.

از میان پرندگان این‌ها را نباید بخورید عقاب، جغد، باز، شاهین، لاشخور، کرکس، کلاغ، شترمرغ، مرغ دریایی، لک‌لک، مرغ‌ماهی‌خوار، مرغ سقا، قره‌قاز، هدهد و خفاش

حشرات بالدار نباید خورده شوند به جز آن‌هایی که می‌جهند یعنی ملخ و انواع گوناگون این‌ها را می‌توان خورد اما سایر حشرات بالدار برای شما حرام‌اند.

طهارت بعد از زایمان

خداوند به موسی فرمود: هرگاه زنی پسری بزاید آن زن تا مدت هفت روز شرعاً نجس خواهد بود همان‌گونه که به هنگام عادت ماهانه نجس است.

روز هشتم پسرش باید ختنه شود آن زن باید مدت سی‌و‌سه روز صبر کند تا از خون‌ریزی خود کاملاً طاهر گردد در این مدت او نباید به چیز مقدسی دست بزند و وارد عبادتگاه شود.

هرگاه زنی دختری بزاید آن زن تا دو هفته شرعاً نجس خواهد بود او باید شصت‌وشش روز صبر کند تا از خون‌ریزی خود کاملاً طاهر شود.

وقتی مدت طهارت تمام شد نوزاد خواه پسر باشد خواه دختر مادرش باید یک بره یک‌ساله برای قربانی سوختنی و یک جوجه کبوتر یا قمری برای قربانی گناه تقدیم کند.

اگر آن زن فقیرتر از آن باشد که بتواند یک بره قربانی کند می‌تواند دو قمری یا دو جوجه کبوتر بیاورد یکی برای قربانی سوختنی و یکی برای قربانی گناه.

طهارت از جذام

خداوند این دستورات را درباره شخصی که مرض جذام او شفا یافته است به موسی داد:

کاهن باید برای معاینه او از اردوگاه بیرون رود اگر دید که جذام برطرف شده دستور دهد دو پرنده زنده حلال گوشت چند تکه چوب سرو نخ قرمز و چند شاخه زوفا برای مراسم تطهیر شخص شفا یافته بیاورند.

سپس دستور دهد یکی از پرندگان را در یک ظرف سفالین که آن را روی آب روان گرفته باشند سر ببرند و چون سرو نخ قرمز شاخه زوفا و پرنده زنده را در خون پرنده‌ای که سرش بریده شده فرو کند سپس کاهن خون را هفت مرتبه روی شخصی که از جذام شفا یافته بپاشد و او را شرعاً طاهر اعلام کند و پرنده زنده را هم در صحرا رها کند.

ترشحاتی که تولید نجاست می‌کند

زن تا هفت روز بعد از عادت ماهانه‌اش شرعاً نجس خواهد بود در آن مدت هر کس به او دست بزند تا غروب نجس خواهد شد.

اگر کسی به رختخواب آن زن یا به چیزی که او روی آن نشسته باشد دست بزند باید لباس خود را بشوید و غسل کند و شرعاً تا غروب نجس خواهد بود مردی که در این مدت با او نزدیکی کند شرعاً تا هفت روز نجس خواهد بود و هر رختخوابی که او روی آن بخوابد نجس خواهد بود.

اگر خونریزی عادت ماهانه بیش از حد معمول جریان داشته باشد یا در طول ماه عادت ماهانه او شروع شود همان دستورات بالا باید اجرا گردد بنابراین در آن مدت او روی هر چیزی که بخوابد یا بنشیند درست مثل دوره عادت ماهانه عادی نجس خواهد بود.

روز کفاره

پس از آنکه دو پسر هارون به علت سوزاندن بخور بر آتش غیر مجاز در حضور خداوند مردند خداوند به موسی فرمود: به برادرت هارون بگو که غیر از موعد مقرر در وقت دیگری به قدس‌القداس که پشت پرده است و صندوق عهد و تخت رحمت در آن قرار دارند داخل نشود مبادا بمیرد چون من در ابر بالای تخت رحمت حضور دارم شرایط داخل شدن او به آنجا از این قرار است او باید یک گوساله برای قربانی گناه و یک قوچ برای قربانی سوختنی بیاورد.

قبل از اینکه هارون به قدس‌القداس داخل شود باید غسل نموده لباس مخصوص کاهن بپوشد یعنی پیراهن مقدس کتانی لباس زیر از جنس کتان کمربند کتان و عمامه کتان آن وقت قوم اسرائیل دو بز نر برای قربانی گناهشان و یک قوچ برای قربانی سوختنی نزد او بیاورد.

هارون باید اول گوساله را به عنوان قربانی گناه خویش به حضور خداوند تقدیم کند و برای خود و خانواده‌اش کفاره نماید.

قوانین گوناگون

اگر مردی با کنیزی که نامزد شخص دیگری است هم‌بستر شود و آن کنیز هنوز بازخرید و آزاد نشده باشد ایشان را نباید کشت بلکه باید تنبیه کرد چون کنیز آزاد نبوده است.

مردی که آن دختر را فریب داده باید به عنوان قربانی جبران قوچی را دم در خیمه عبادت به حضور خداوند بیاورد.

مجازات گناهان

هر کس چه اسرائیلی باشد چه غریب اگر بچه خود را میان بت مولک قربانی کند قوم اسرائیل باید او را سنگسار کند من خود بر ضد او برمی‌خیزم و او را از میان قوم اسرائیل طرد کرده و به سزای اعمالش خواهم رساند زیرا فرزند خود را برای مولک قربانی کرده و بدین وسیله عبادتگاه مرا نجس نموده و نام مقدس مرا بی‌حرمت ساخته است.

اگر اهالی محل وانمود کنند که از کاری که آن مرد کرده بی‌خبرند و نخواهند او را بکشند آنگاه من بر ضد او و خانواده‌اش برمی‌خیزم و او را با تمامی اشخاص که از مولک پیروی نموده‌اند و به من خیانت ورزیده‌اند طرد می‌کنم و به سزای اعمالشان می‌رسانم.

کسی که پدر و مادرش را نفرین کند باید کشته شود و خونش بر گردن خودش خواهد بود.

اگر فردی با همسر شخص دیگری زنا کند مرد و زن هر دو باید کشته شوند.

اگر مردی با زن پدر خود هم‌بستر شود به پدر خود بی‌احترامی‌کرده پس آن مرد و زن باید کشته شوند.

اگر مردی با عروس خود هم‌بستر شود هر دو باید کشته شوند زیرا زنا کرده‌اند.

اگر دو مرد با هم نزدیکی کنند عمل قبیحی انجام داده‌اند و باید کشته شوند و خونشان به گردن خودشان است.

اگر مردی با زنی و مادر آن زن نزدیکی کند گناه بزرگی کرده و هر سه را باید زنده‌زنده سوزانده شوند تا این لکه ننگ از دامن شما پاک شود.

اگر مردی با حیوانی نزدیکی کند آن مرد و آن حیوان باید کشته شوند اگر زنی با حیوانی نزدیکی کند آن زن و حیوان نیز باید کشته شوند و خونشان به گردن خودشان است.

اگر مردی با خواهر خود ازدواج کند و با او هم‌بستر شود خواه دختر پدرش باشد خواه مادرش عمل شرم‌آوری کرده و هر دو باید درملأعام از میان قوم طرد شوند و آن مرد باید به سزای عمل خود برسد زیرا خواهر خود را بی‌عصمت کرده است.

اگر مردی با زنی به هنگام عادت ماهانه هم‌بستر شود باید از قوم بنی‌اسرائیل طرد شود زیرا مقررات طهارت را رعایت نکرده است.

اگر مردی زن برادر خود را به زنی بگیرد کار قبیحی کرده است زیرا به برادرش بی‌احترامی نموده است هر دوی ایشان بی‌اولاد خواهند مرد.

باید از تمامی قوانین و دستورات من اطاعت کنید تا شما را از سرزمین جدیدتان بیرون نکنم.

احضار کننده روح یا جادوگر چه مرد باشد چه زن باید حتماً سنگسار شود خون او به گردن خودش است.

تقدس کاهنان

کاهنان نباید موی سر یا گوشه‌های ریش خود را بتراشند و یا بدن خود را مجروح کنند

کاهن نباید با یک فاحشه که خود را بی‌عصمت کرده یا با زنی که طلاق گرفته ازدواج کند چون او مرد مقدسی است.

خداوند به موسی فرمود: به هارون بگو که در نسل‌های آینده هر کدام از فرزندانش که عضوی از بدنش معیوب باشد نباید هدایای خوراکی را به حضور من تقدیم کند.

کسی که نقصی در صورت داشته باشد و یا کور، شل، ناقص‌الخلقت، دست یا پا شکسته، گوژپشت، کوتوله، چشم معیوب، یا مرض پوستی داشته باشد یا خواجه باشد به سبب نقص

تقدس قربانی‌ها و هدایا

کاهنی که جذامی باشد یا از بدنش مایع ترشح شود تا وقتی که شرعاً طاهر نشده حق ندارد از قربانی‌های مقدس بخورد.

هر کاهنی که به جنازه‌ای دست بزند یا در اثر خروج منی نجس گردد و یا حیوان و یا شخصی را که شرعاً نجس است لمس کند تا عصر نجس خواهد بود و تا هنگام غروب که غسل می‌کند نباید از قربانی‌های مقدس بخورد.

کاهن نباید گوشت حیوان مرده یا حیوانی را که جانوران وحشی آن را دیده باشند بخورد چون این عمل او را نجس می‌کند به کاهنان بگو با دقت از این دستورات اطاعت کنند مبادا مجرم شناخته شده به سبب سرپیچی از این قوانین بمیرند من که خداوند هستم ایشان را تقدیس کرده‌ام.

خداوند به موسی فرمود وقتی گاو یا گوسفند یا بزی زاییده شود باید تا هفت روز پیش مادرش بماند ولی از روز هشتم به بعد می‌توان آن را بر آتش برای خداوند قربانی کرد.

گاو یا گوسفندی را با نوزادش در یک روز سر نبرید وقتی که قربانی شکرگزاری به من که خداوند هستم تقدیم می‌کنید باید طبق مقررات عمل کنید تا مورد قبول من واقع شود در همان روز تمام گوشت حیوان قربانی شده را بخورید و نگذارید چیزی از آن برای روز بعد باقی بماند.

سال یوبیل

اگر یکی از هم‌نژادان اسرائیلی تو فقیر شد و خود را به تو فروخت تو نباید با او مثل برده رفتار کنی بلکه باید با او مثل کارگر روزمزد یا مهمان رفتار کنی و او فقط تا سال یوبیل برای تو کار کند در این سال او باید با پسرانش از پیش تو برود و نزد فامیل و املاک خود بازگردد شما بندگان خداوند هستید و خداوند شما را از مصر بیرون آورد پس نباید به بردگی فروخته شوید با ایشان با خشونت رفتار نکن و از خدای خود بترس اما اجازه دارید بردگانی از اقوامی که در اطراف شما ساکن‌اند خریداری کنید و همچنین می‌توانید فرزندان غریبانی را که در میان شما ساکن‌اند بخرید حتی اگر در سرزمین شما به دنیا آمده باشند آنان بردگان همیشگی شما خواهند بود و بعد از خودتان می‌توانید ایشان را بر فرزندانتان واگذارید ولی با برادرانتان از قوم اسرائیل چنین رفتار نکنید.

پاداش اطاعت

دشمنانتان را تعقیب خواهید کرد و ایشان را با شمشیرهایتان خواهید کشت پنج نفر از شما صد نفر را تعقیب خواهند کرد و صد نفرتان ده‌هزار نفر را تمام دشمنانتان را شکست خواهید داد و شما را کثیر گردانیده به عهدی که با شما بسته‌ام وفا خواهم کرد.

مجازات نا اطاعتی

ولی اگر به من گوش ندهید و مرا اطاعت نکنید قوانین مرا رد کنید و عهدی را که با شما بسته‌ام بشکنید آنگاه من شما را تنبیه خواهم کرد و ترس و امراض مهلک و تبی که چشم‌هایتان را کور کند و عمرتان را تلف نماید برای شما خواهم فرستاد اگر باز هم مرا اطاعت نکنید هفت بار شدیدتر از پیش شما را به خاطر گناهانتان مجازات خواهم کرد قدرت شما را که با آن فخر می‌کنید در هم خواهم کوبید آسمانتان بی‌باران و زمینتان خشک خواهد شد.

اگر بعد از همه این‌ها باز هم مرا اطاعت نکنید آنگاه جانوران وحشی را می‌فرستم تا فرزندانتان را بکشد و حیوانات شما را هلاک کند و تعداد جمعیت شما بکاهد تا راه‌هایتان بدون رهگذر و متروک شوند.

اگر باز هم اصلاح نشوید از شما انتقام می‌کشم علیه شما جنگ برپا می‌کنم وقتی از دست دشمن به شهرهایتان بگریزید در آنجا وبا به میان شما خواهم فرستاد و شما مغلوب دشمنانتان خواهید شد و ذخیره آرد شما را از بین خواهم برد.

با این وصف اگر بازهم به من گوش ندهید به شدت غضبناک می‌شوم به حدی که از شدت گرسنگی پسران و دختران خود را خواهید خورد قربانی‌هایتان را نخواهم پذیرفت بت‌خانه‌هایتان را خراب خواهم کرد بلای جنگ بر شما نازل خواهم کرد تا در میان قوم‌ها پراکنده شوید.

کاری می‌کنم که آن عده که از شما هم به سرزمین دشمن به اسارت رفته‌اید در آنجا پیوسته در ترس و وحشت به سر برید.

قوانین مربوط به موقوفات

هرگاه شخصی به مورد نذری به خداوند وقف شود می‌تواند مبلغ معینی بپردازد و خود را از وقف آزاد سازد مردی که سنش بین بیست تا شصت سال است پنجاه مثقال نقره بپردازد ولی اگر کسی فقیرتر از آن باشد نزد کاهن آورده شود و کاهن مبلغی را تعیین کند که او قادر به پرداخت آن باشد.

چیزی که تماماً وقف خدا شده باشد چه انسان و چه حیوان و چه مزرعه خانوادگی هرگز فروخته یا بازخرید نشود چون برای خداوند بسیار مقدس است کسی که در دادگاه به مرگ محکوم شده باشد نمی‌تواند جان خود را بازخرید نماید بلکه حتماً باید کشته شود.

نخستین سرشماری قوم اسرائیل

این سرشماری شامل مردان لاوی نمی‌باشد چون خداوند به موسی فرموده بود تمام قبیله لاوی را از خدمت نظام معاف کن و ایشان را سرشماری نکن زیرا وظیفه لاوی‌ها انجام امور خیمه عبادت و جابه‌جایی آن است هنگام جابه‌جایی خیمه عبادت لاوی‌ها باید آن را جمع کنند و دوباره آن را برپا سازند هر کس دیگری به آن دست بزند کشته خواهد شد.

لاویان برای خدمت به کاهنان تعیین می‌شوند

خداوند به موسی فرمود: قبیله لاوی را فراخوان و ایشان را به عنوان دستیاران هارون نزد او حاضر کن ایشان باید از دستورات او پیروی نموده از خیمه عبادت نگهداری کنند هارون و پسرانش باید وظایف کاهنی را انجام دهند هر کس دیگری که بخواهد این کار را انجام دهد باید کشته شود.

پاک‌سازی اردو

خداوند به موسی گفت: به قوم اسرائیل بگو که تمام اشخاص جذامی و همه کسانی را که جراحت دارند و آنانی را که بر اثر تماس با جنازه نجس شده‌اند از اردوگاه بیرون رانند خواه مرد باشد خواه زن

جبران خسارت

سپس خداوند به موسی فرمود: به قوم اسرائیل بگوید که هر کس چه مرد و چه زن به خدا خیانت کرد خسارتی به کسی وارد آورد باید به گناه خود اعتراف نموده علاوه بر جبران کامل خسارت یک‌پنجم خسارت وارده را نیز به شخص خسارت دیده بپردازد.

مقررات نذر

در طول مدتی که وقف خداوند می‌باشد و موی سرش به علامت نذر بلند است او نباید به مرده‌ای نزدیک شود حتی اگر جنازه پدر مادر برادر یا خواهرش باشد او در تمام آن مدت وقف خداوند می‌باشد اگر کسی ناگهان در کنار او بمیرد او نجس می‌شود و باید بعد از هفت روز موی خود را بتراشد تا نجاستش پاک شود روز هشتم باید دو قمری یا دو جوجه کبوتر پیش کاهن دم در خیمه عبادت بیاورد.

هدایای تقدیمی برای تقدیس خیمه عبادت

هدایای تقدیمی هر یک از رهبران کاملاً مشابه یکدیگر بود عبارت بود از:

یک سینه نقره به وزن یک و نیم کیلوگرم با یک کاسه نقره به وزن هشت‌صد گرم

یک گاو نر جوان یک قوچ و یک بره نر یک‌ساله برای قربانی سوختنی

یک بز نر برای قربانی گناه دو گاو نر پنج قوچ پنج بز نر و پنج بره نر یک‌ساله برای قربانی سلامتی

آتشی از جانب خداوند

قوم اسرائیل به خاطر سختی‌های خود لب به شکایت گشودند خداوند شکایت آن‌ها را شنید و غضبش افروخته شد آتش خداوند از یک سو اردو شروع به نابود کردن قوم کرد ایشان فریاد سر داده از موسی کمک خواستند و چون موسی برای آنان دعا کرد آتش متوقف شد از آن پس آنجا را تبعیره یعنی سوختن نامیدند.

خداوند بلدرچین می‌فرستد

خداوند بادی وزانید که از دریا بلدرچین آمد بلدرچین‌ها اطراف اردوگاه را از هر طرف به مسافت چند کیلومتر در ارتفاعی غریب یک متر از سطح زمین پر ساختند بنی‌اسرائیل تمام آن روز و آن شب و روز بعد از آن بلدرچین گرفتند حداقل وزن پرندگانی که هر کس جمع کرده بود غریب سیصد من بود به منظور خشک کردن بلدرچین‌ها آن‌ها را در اطراف اردوگاه پهن کردند ولی به محض اینکه شروع به خوردن گوشت کردند خشم خدا بر بنی‌اسرائیل افروخته شد و بلایی سخت نازل کرد.

تنبیه مریم

روزی مریم و هارون موسی را به علت اینکه زن او حبشی بود سرزنش کردند و گفتند: آیا خداوند فقط به وسیله موسی سخن گفته است مگر او به وسیله ما نیز سخن نگفته است خداوند سخنان آن‌ها را شنید و فوراً موسی و هارون و مریم را به خیمه عبادت فراخواند و فرمود: سه نفر شما به اینجا بیایید آنگاه خداوند در ستون ابر نازل شد و فرمود: هارون و مریم جلو بیایند سپس خدا گفت: من با یک نبی به وسیله رؤیا و خواب صحبت می‌کنم ولی با موسی که خدمتگزار من است به این طریق سخن نمی‌گویم چون او قوم مرا با وفاداری خدمت می‌کند من با وی رودررو و آشکارا صحبت می‌کنم نه با رمز و او تجلی مرا می‌بیند چطور جرأت کردید او را سرزنش کنید پس خشم خداوند بر ایشان افروخته شد و خداوند از نزد ایشان رفت به محض اینکه ابر از روی خیمه عبادت برخاست بدن مریم از مرض جذام سفید شد.

شورش علیه خدا

با شنیدن این خبر قوم اسرائیل تمام شب با صدای بلند گریستند آن‌ها از دست موسی و هارون شکایت می‌کردند و می‌گفتند: کاش در مصر مرده بودیم یا در همین بیابان تلف می‌شدیم زیرا مردن بهتر از این است که به سرزمینی که در پیش داریم برویم که خداوند ما را هلاک کند و زنان و بچه‌هایمان اسیر می‌شوند بیایید به مصر بازگردیم یک رهبر انتخاب کنیم تا ما را به مصر بازگرداند.

موسی و هارون در برابر قوم اسرائیل به خاک افتادند یوشع و کالیب که به بررسی سرزمین کنعان رفته بودند جامه خود را چاک زدند و گفتند: سرزمینی که بررسی کردیم سرزمین بسیار خوبی بود اگر خداوند از ما راضی است ما را به سلامت به این سرزمین حاصلخیز برساند.

ولی قوم اسرائیل به عوض قبول این پیشنهاد ایشان را تهدید به مرگ کردند که ناگاه حضور پرجلال خداوند در خیمه عبادت بر تمام قوم نمایان گردید و خداوند به موسی فرمود: تا به کی این قوم مرا اهانت می‌کنند آیا باز به من ایمان نمی‌آورید من ایشان را هلاک می‌کنم و از تو قومی بزرگ‌تر و نیرومندتر به وجود می‌آورم.

موسی به خدا عرض کرد: اما وقتی مصری‌ها این را بشنوند چه خواهند گفت مصری‌ها این موضوع را برای ساکنان سرزمین کنعان تعریف خواهند کرد التماست می‌کنم قدرت عظیمت را با بخشیدن گناهان ما نمایان ساخته محبت عظیم خود را به ما نشان دهی.

خدا فرمود: من آن‌ها را چنانکه استدعا کرده‌ای می‌بخشم ولی به حیات خودم و به حضور پرجلالم سوگند یاد می‌کنم که هیچ‌کدام از آنانی که جلال و معجزات مرا در مصر دیده‌اند و از اطاعت سرباز زده‌اند موفق بدین سرزمینی که به اجدادشان وعده داده‌ام نخواهند شد.

سپس خداوند به موسی و هارون گفت: این قوم بدکار و شرور تا به کی از من شکایت می‌کنند تا به کی باید به غرغر آن‌ها گوش دهم به ایشان بگو که خداوند به حیات خود قسم می‌خورد که آنچه را که از آن می‌ترسیدید به سرتان بیاورد همه شما در این بیابان خواهید مرد فرزندانتان به خاطر بی‌ایمانی شما چهل سال در این بیابان سرگردان خواهند بود.

وقتی موسی سخنان خدا را به گوش قوم اسرائیل رساند آن‌ها به تلخی گریستند روز بعد صبح زود آن‌ها برخاسته روانه سرزمین موعود شدند و می‌گفتند: ما می‌دانیم که گناه کرده‌ایم حالا آماده‌ایم به‌سوی سرزمینی برویم که خدا به ما وعده داده است.

موسی گفت: اما شما با این کارتان از فرمان خدا در مورد بازگشت به بیابان سرپیچی می‌کنید.

ولی آن‌ها به سخنان موسی توجه نکردند و با اینکه صندوق عهد خداوند و موسی از اردوگاه حرکت نکرده بودند آن‌ها خودسرانه روانه سرزمین موعود شدند آنگاه عمالیقیها و کنعانی‌های ساکن کوهستان پایین آمدند و به قوم اسرائیل حمله کردند آنان را شکست دادند و تا حرما تعقیب نمودند.

قوانین قربانی

خداوند به موسی فرمود: این دستورات را به قوم اسرائیل بدهد و وقتی که آن‌ها وارد سرزمین موعود می‌شوند آن‌ها را رعایت کنند

هرگاه بخواهند قربانی سوختنی یا هر نوع قربانی دیگر که در آتش تقدیم می‌شود و مورد پسند خداوند است تقدیم کنند قربانی آن‌ها باید گوسفند بز گاو یا قوچ باشد اگر بره‌ای قربانی می‌شود باید همراه آن یک کیلو آرد مرغوب همراه با یک لیتر روغن به عنوان هدیه آردی و نیز یک لیتر شراب به عنوان هدیه نوشیدنی تقدیم شود.

اگر قربانی یک قوچ باشد باید همراه آن دو کیلوگرم آرد یک و نیم لیتر روغن به عنوان هدیه آردی و یک و نیم لیتر شراب به عنوان هدیه نوشیدنی تقدیم شود این قربانی مورد پسند خداوند است.

مردی که قانون روز سبت را شکست

یک روز که قوم اسرائیل در بیابان بودند یکی از آن‌ها به هنگام جمع‌آوری هیزم در روز سبت غافلگیر شد پس او را گرفته پیش موسی و هارون و سایر رهبران بردند ایشان او را به زندان انداختند زیرا روشن نبود که در این مورد چه باید کرد.

خداوند به موسی فرمود: این شخص باید کشته شود تمام قوم اسرائیل او را در خارج از اردوگاه سنگسار کنند تا بمیرد پس او را از اردوگاه بیرون برده همان‌طور که خدا فرمان داده بود کشتند.

شورش قورح داتان و ابیرام

یک روز قورح از قبیله لاوی با داتان و ابیرام پسران الیاب و اون پسر فالت که هر سه از قبیله رئوبین بودند با هم توطئه کردند که علیه موسی شورش کنند دویست و پنجاه نفر از سران معروف اسرائیل که توسط مردم انتخاب شده بودند شرکت داشتند.

ایشان نزدیک موسی و هارون رفته گفتند: شما از حد خود تجاوز می‌کنید شما از هیچ‌کدام از ما بهتر نیستید همه قوم اسرائیل مقدس‌اند و خداوند با همگی ما است پس چه حقی دارید خود را در رأس قوم خداوند قرار دهید.

موسی وقتی سخنان ایشان را شنید به خاک افتاد سپس به قورح و آنانی که با او بودند گفت: فردا صبح خداوند به شما نشان خواهد داد که چه کسی به او تعلق دارد و مقدس است و خداوند چه کسی را به عنوان کاهن خود انتخاب کرده‌ای قورح تو و تمام کسانی که با تو هستند فردا صبح آتشدان‌ها گرفته آتش در آن‌ها بگذارید و در حضور خداوند بخور در آن‌ها بریزید ای پسران لاوی این شما هستید که از حد خود تجاوز می‌کنید.

موسی به قورح و آنانی که با او بود گفت: ای لاوی‌ها گوش دهید آیا به نظر شما این امر کوچکی است که خدای اسرائیل شما را برگزیده آیا این وظیفه را که خداوند فقط به شما لاوی‌ها داده ناچیز می‌دانید با این کار در واقع بر ضد خدا قیام کرده‌اید مگر هارون چه کرده است که از او شکایت می‌کنید.

بعد موسی به دنبال داتان و ابیرام فرستاد ولی آن‌ها نیامدند.

آن‌ها گفتند: چه کسی را می‌خواهی فریب دهی ما نمی‌خواهیم بیاییم.

پس موسی بسیار خشمگین شد به خداوند گفت: قربانی‌های ایشان را قبول نکن من حتی یک الاغی هم از ایشان نگرفته‌ام و زیانی به یکی از آن‌ها نرسانیده‌ام.

موسی به قورح گفت: تو و تمامی یارانت فردا صبح به حضور خداوند بیایید هارون نیز اینجا خواهد بود آن‌ها همین کار را کردند قورح تمامی قوم اسرائیل را علیه موسی و هارون تحریک کرده بود.

حضور پرجلال خداوند بر تمام قوم اسرائیل نمایان شد خداوند به موسی و هارون فرمود: از کنار این قوم دور شوید تا فوراً آن‌ها را هلاک کنم.

ولی موسی و هارون به خاک افتادند و عرض کردند: آیا به خاطر گناه یک نفر نسبت به‌تمامی قوم خشمگین می‌شوی؟

خدا به موسی فرمود: پس به بنی‌اسرائیل بگو از کنار خیمه‌های آنان دور شوند.

پس موسی در حالی که رهبران اسرائیل او را همراهی می‌کردند پهلوی خیمه داتان و ابیرام شتافت او به قوم اسرائیل گفت: از اطراف خیمه‌های این مردان بدکار دور شوید.

داتان و ابیرام با زنان و فرزندان و پسران و اطفال خود از خیمه‌هایشان بیرون آمده دم در ایستادند.

موسی گفت: حال خواهید دانست که خداوند مرا فرستاده است تا تمامی این کارها را انجام دهم و به محض اینکه سخنان موسی تمام شد ناگهان زمین زیر پای قورح داتان و ابیرام دهان گشود و آن‌ها را با خانواده‌ها و همدستانی که با آن‌ها ایستاده بودند همراه با دار و ندارشان فرو برد.

آب طهارت

خداوند به موسی و هارون فرمود: که این قوانین را به قوم اسرائیل بدهید:

یک گاو سرخ بی‌عیب که هرگز یوغ بر گردنش گذاشته نشده است بیاورید و آن را به کاهن بدهید تا وی آن را از اردوگاه بیرون ببرد و یک نفر در حضور او سر آن را ببرد.

کاهن کمی از خون گاو را گرفته با انگشت هفت بار آن را به طرف جلوی خیمه عبادت بپاشد بعد در حضور او لاشه گاو با پوست و گوشت و خون و سرگین آن سوزانده شود العازار چوب سرو و شاخه‌های زوفا و نخ قرمز گرفته آن را به داخل این توده مشتعل بیندازد پس از آن لباس‌هایش را شسته غسل کند و سپس به اردوگاه بازگردد ولی تا عصر شرعاً نجس خواهد بود کسی که گاو را سوزانده باید لباس‌هایش را شسته غسل کند او نیز تا عصر نجس خواهد بود بعد یک نفر که شرعاً نجس نباشد خاکستر گاو را جمع کند و خارج از اردوگاه در محلی پاک بگذارد تا قوم اسرائیل از آن برای تهیه آب طهارت که جهت رفع گناه است استفاده کنند.

انهدام عراد

پادشاه کنعانی سرزمین عراد وقتی شنید اسرائیلی‌ها از راه اتاریم می‌آیند سپاه خود را بسیج نموده به قوم اسرائیل حمله کرد و عده‌ای از ایشان را به اسیری گرفت پس قوم اسرائیل به خداوند نذر کردند که اگر خداوند ایشان را یاری دهد تمامی شهرهای آن مرز و بوم را به کلی نابود کنند خداوند دعای ایشان را شنیده کنعانی‌ها را شکست داد.

شکست سیحون و عوج

سپس بنی‌اسرائیل راهی را که به باشان منتهی می‌شد در پیش گرفتند اما عوج پادشاه باشان برای جنگ با آن‌ها با سپاه خود آمد خداوند به موسی فرمود: نترس دشمن را به دست تو تسلیم کرده‌ام همان بلایی سر عوج پادشاه می‌آید که در حشبون به سر سیحون پادشاه اموری‌ها آمد پس قوم اسرائیل عوج پادشاه را همراه با پسرانش و اهالی سرزمینش کشتند به طوری که یکی از آن‌ها هم زنده نماند قوم اسرائیل آن سرزمین را تصرف نمود.

بت‌پرستی بنی‌اسرائیل

هنگامی که بنی‌اسرائیل در شطیم اردو زده بودند مردانشان با دختران قوم مواب زنا کردند این دختران آن‌ها را دعوت می‌کردند تا در مراسم قربانی بت‌هایشان شرکت کنند مردان اسرائیلی گوشت قربانی‌ها را می‌خوردند و بت‌ها را پرستش می‌کردند چندی نگذشت که تمام اسرائیل به پرستش بعل فغور که خدای مواب بود روی آوردند از این جهت خشم خداوند به شدت بر قوم خود افروخته شد.

قربانی و هدایای روزانه

خداوند این دستورات را به موسی داد تا به قوم اسرائیل ابلاغ نماید:

قربانی‌هایی که قوم اسرائیل بر آتش من تقدیم می‌کنند خوراک من است من از آن‌ها خشنودم پس ترتیبی بده که این قربانی‌ها را به موقع آورده طبق دستور من هدیه نمایند قربانی که با آتش به من تقدیم می‌کنند باید از بره‌های نر یک‌ساله بی‌عیب باشد هر روز دو تا از آن‌ها را قربانی سوختنی کنند یک بره صبح باید قربانی شود و دیگری عصر این است قربانی سوختنی که در کوه سینا تعیین گردید همراه با آن هدیه نوشیدنی نیز باید تقدیم گردد که شامل یک لیتر شراب با هر بره بوده دومین بره را با همان هدیه آردی و نوشیدنی تقدیم کنند.

قربانی و هدایای ماهانه

همچنین در روز اول هر ماه باید قربانی سوختنی دیگری به خداوند تقدیم شود که شامل دو گاو جوان یک قوچ و هفت بره نر یک‌ساله است که همه آن‌ها باید سالم و بی‌عیب باشد برای هر گاو سه کیلو آرد مخلوط با روغن به عنوان هدیه آردی برای قوچ دو کیلو و برای هر بره یک کیلو تقدیم شود با هر گاو دو لیتر شراب به عنوان هدیه نوشیدنی با قوچ یک و نیم لیتر شراب و با هر بره یک لیتر تقدیم شود.

قربانی و هدایای پسح

در روز چهاردهم اولین ماه هر سال مراسم پسح را در احترام خداوند به جا آورید از روز پانزدهم به مدت یک هفته جشن مقدسی برپا گردد ولی در این جشن فقط نان فطیر خورده شود در این روز دو گاو جوان یک قوچ و هفت بره نر یک‌ساله که همه سالم و بی‌عیب باشند به عنوان قربانی سوختنی بر آتش به خداوند تقدیم کنید.

قربانی و هدایای عید شیپورها

عید شیپورها روز اول ماه هفتم هر سال برگزار شود در آن روز باید همه شما برای عبادت جمع شوید و هیچ کار دیگری انجام ندهید یک گاو جوان یک قوچ و هفت بره نر یک‌ساله که همگی سالم و بی‌عیب باشند به عنوان قربانی سوختنی تقدیم کنید با گاو سه کیلو آرد با روغن به عنوان هدیه آردی با قوچ دو کیلو و با هر بره یک کیلو هدیه شود یک بز نر هم برای کفاره گناهانتان قربانی کنید.

قربانی و هدایای روز کفاره

در روز دهم ماه هفتم دوباره برای عبادت جمع شوید در آن روز روزه بگیرید و هیچ کار دیگری انجام ندهید یک گاو جوان یک قوچ و هفت بره نر یک‌ساله که همگی سالم و بی‌عیب باشند به عنوان قربانی سوختنی تقدیم کنید با گاو سه کیلو آرد روغن به عنوان هدیه آردی با قوچ دو کیلو و با هر بره یک کیلو تقدیم شود به علاوه یک بز نر هم برای کفاره گناه قربانی کنید.

قربانی و هدایای عید سایبان‌ها

در روز پانزدهم ماه هفتم دوباره برای عبادت جمع شوید و هیچ کار دیگری انجام ندهید در روز اول عید سیزده گاو جوان دو قوچ چهارده بره نر یک‌ساله سالم و بی‌عیب به عنوان قربانی سوختنی تقدیم کنید در روز دوم عید دوازده گاو جوان دو قوچ و چهارده بره نر یک‌ساله سالم و بی‌عیب قربانی کنید در روز سوم عید یازده گاو جوان دو قوچ چهارده بره نر.

در روز چهارم عید ده گاو جوان دو قوچ و چهارده بره نر یک‌ساله در روز پنجم عید نه گاو جوان دو قوچ و چهارده بره نر یک‌ساله

در روز ششم عید هشت گاو جوان دو قوچ و چهارده بره نر یک‌ساله

در روز هشتم قوم اسرائیل را برای عبادت جمع کنید یک گاو جوان یک قوچ و هفت بره نر یک‌ساله که همگی سالم و بی‌عیب باشند به عنوان قربانی سوختنی تقدیم کنید.

انتقام از مدیانی‌ها

داوود به موسی فرمود: از مدیانی‌ها بدیل اینکه قوم اسرائیل را به بت‌پرستی کشانده‌اند انتقام بگیر پس از آن تو خواهی مرد و به اجداد خودخواهی پیوست.

پس موسی به قوم اسرائیل گفت: عده‌ای از شما مسلح شود تا انتقام خدا را از مدیانی‌ها بگیرید از هر قبیله هزار نفر برای جنگ بفرستید صندوق عهد خداوند و شیپورهای جنگ نیز همراه فینهاس پس العاز کاهن به میدان جنگ فرستاده شد تمام مردان مدیان در جنگ کشته شدند پنج پادشاه مدیان به نام‌های اوی راقم صور حور و رابع در میان کشته‌شدگان بودند بلعام پسر بلعور نیز کشته شد.

آن وقت سپاه اسرائیل تمام زنان و بچه‌ها را به اسیری گرفته گله‌ها رمه‌ها و اموالشان را غارت کردند اسیران و غنائم جنگی را پیش موسی و کاهن و بقیه قوم اسرائیل آوردند موسی و بقیه به استقبال سپاه اسرائیل رفتند ولی موسی بر فرمانده سپاه خشمگین شد و از آن‌ها پرسید: چرا زن‌ها را زنده گذارده‌اید پس تمامی پسران و زنان شوهردار را بکشید فقط دختران باکره را برای خود زنده نگه دارید.

تقسیم غنائم

خداوند به موسی فرمود: تو و کاهن و رهبران قبایل اسرائیل باید از تمام غنائم جنگی چه انسانی و چه حیوانی صورت برداری کنید از همه اسیران گاوها الاغ‌ها و گوسفندهایی که به سپاهیان تعلق می‌گیرد یک در پانصد سهم خداوند است این سهم را به العاز کاهن بدهید تا به خدا تقدیم نماید همچنین از تمامی اسیران گاوها الاغ‌ها و گوسفندهایی که به قوم اسرائیل داده شده یک در پنجاه بگیرید و آن را به لاوی‌ها بدهید.

سیصد ‌و سی ‌و ‌هفت‌هزار‌ و پانصد رأس گوسفند (ششصد‌هفتاد‌و‌پنج رأس از آن خدا)

سی‌ و ‌شش‌هزار رأس گاو (هفتاد‌ودو‌ رأس از آن به خداوند داده شد)

سی‌ هزار‌ و‌ پانصد رأس الاغ (شصت‌و‌یک رأس از آن به خدا داده شد)

همان‌طور که خداوند به موسی امر کرده بود تمامیِ سهم خداوند به العاز کاهن داده شد.

سهم بقیه قوم اسرائیل با سهم سپاهیان برابر و از این قرار بود:

مراحل سفر از مصر تا مواب

زمانی که آن‌ها در کنار رود اردن در مقابل اری‌ها اردو زده بودند خداوند به موسی فرمود که: به قوم اسرائیل بگوید وقتی که از رود اردن عبور کردید و به سرزمین کنعان رسیدید باید تمامی ساکنان آنجا را بیرون کنید و همه بت‌ها و مجسمه‌هایشان را از بین ببرید و عبادتگاه‌های واقع در بالای کوه‌ها را که در آنجا بت‌هایشان را پرستش می‌کنند خراب کنید من سرزمین کنعان را به شما دهدم آن را تصرف کنید و در آن ساکن شوید.

دستور به ترک حوریب

وقتی ما در حوریب بودیم خداوند خدایمان به ما فرمود: به اندازه کافی اینجا مانده‌اید اکنون بروید و سرزمین کوهستانی صحرای نگب و تمامی سرزمین کنعان و لبنان یعنی همه نواحی سواحل مدیترانه تا رود فرات را اشغال نمایید.

سال‌های آوارگی در بیابان

آن ناحیه نیز زمانی محل سکونت رفائی‌ها که عمومی‌ها ایشان را زمزمی می‌خواندند آن‌ها قبیله بسیار بزرگی بودند و مثل عناقی‌ها قد بلندی داشتند ولی خداوند ایشان را هنگام ورود عمومی‌ها از بین برد و عمومی‌ها به جای ایشان در آنجا سکونت کردند خداوند به همین نحو به اعقاب عیسو در کوه سعیر کمک کرده بود و آن‌ها حوری‌ها را که قبل از ایشان در آنجا سکونت داشتند از بین برده بود.

آنگاه خداوند فرمود: از رود ارنون گذشته به سرزمین سیحون پادشاه حشبون داخل شوید من او را و سرزمینش را به شما داده‌ام با او بجنگید و سرزمین او را به تصرف خود در آورید.

شکست سیحون پادشاه

سپس از صحرای قدیموت سفیرانی با پیشنهاد صلح نزد سیحون فرستادند پیشنهاد ما این بود که اجازه دهید از سرزمین شما عبور کنیم از جاده اصلی خارج نخواهیم شد ولی سیحون پادشاه موافقت نکرد زیرا خداوند خدای شما او را سخت‌دل گردانید تا او را به دست اسرائیل نابود کند همچنان که الآن نابود شده.

نهی از بت‌پرستی

هشیار باشید مبادا عهدی را که خداوند با شما شکسته است بشکنید اگر دست به ساختن هر گونه بتی بزنید آن عهد را می‌شکنید چون خدایتان این کار را به کلی منع کرده او آتشی سوزنده و خدایی غیور است.

ده فرمان

هیچ‌گونه بتی به شکل حیوان یا پرنده یا ماهی برای خود درست نکن.

در برابر آن‌ها زانو نزن و آن‌ها را پرستش نکن زیرا من که خداوند خدای تو می‌باشم خدای غیوری هستم و هر کسی که از من نفرت دارد مجازات می‌کنم این مجازات شامل حال فرزندان آن‌ها تا نسل سوم و چهارم نیز می‌شود اما بر کسانی که مرا دوست بدارند و دستورات مرا پیروی کنند تا هزار پشت رحمت می‌کنم.

ترس مردم

او این قوانین را با صدای بلند از میان آتش و ابر غلیظ اعلام فرمود و غیر از این قوانین قانون دیگری نداد آن‌ها را روی دو لوح سنگی نوشت و به من داد ولی وقتی که آن صدای بلند از درون تاریکی به گوشتان رسید و آتش مهیب سر کوه را دیدید کلیه رهبران قبیله‌تان نزد من آمدند و گفتند: امروز خداوند خدایمان جلال و عظمتش را به ما نشان داد ما حتی صدایش را از درون آتش شنیدیم اکنون می‌دانیم که ممکن است خدا با انسان صحبت کند و او نمیرد ولی مطمئناً اگر دوباره با ما سخن بگوید خواهیم مرد این آتش هولناک ما را خواهد سوزانید پس باید تمام اوامر خداوند خدایتان را اطاعت کنید و دستورات او را به دقت به جا آورید.

فرمان بزرگ

وقتی که خداوند خدایتان شما را به سرزمینی که پدرانتان ابراهیم و اسحاق و یعقوب وعده داده است برساند یعنی به شهرهای بزرگ و چیزهایی که شما بنا نکرده‌اید آنگاه وقتی که خوردید و سیر شدید مواظب باشید خداوند را که شما از سرزمین بندگی مصر بیرون آورد فراموش نکنید از خداوند بترسید او را عبادت کنید و به نام او قسم بخورید.

برکت اطاعت از خدا

پس بدانید که تنها خدایی که وجود دارد خداوند خدایتان است و او همان خدای امینی است که تا هزاران نسل وعده‌های خود را نگه داشته و پیوسته کسانی را که او را دوست می‌دارند و دستوراتش را اطاعت می‌کنند محبت می‌نماید اگر به این فرمان‌ها توجه کنید عهدی را که از روی رحمت خویش با پدران شما برقرار نمود ادا خواهد کرد تمامی قوم‌های را که خداوند خدایتان به دست شما گرفتار می‌سازد نابود کنید به ایشان رحم نکنید و خدایان ایشان را پرستش ننمایید و گرنه در دام مهلکی گرفتار خواهید شد شاید پیش خودتان فکر کنید چگونه می‌توانیم بر این قوم‌هایی که از ما قوی‌ترند پیروز شویم ولی از آن‌ها باک نداشته باشید کافی است آنچه را خداوند خدایتان با فرعون با سراسر مصر کرد را به یاد آورید.

مکانی معین جهت عبادت

وقتی به سرزمینی می‌رسید که خداوند خدای پدرانتان آن را به شما داده است باید این اوامر را اطاعت کنید:

هر جا که بت‌خانه‌ای می‌بینید چه در بالای کوه‌ها و بالای تپه‌ها و چه در زیر درختان نابود کنید قربانی سوختنی و سایر قربانی‌ها عشر دارایی‌تان هدایای مخصوص هدایا نذری هدایای داوطلبانه نخست زاده‌های گاوها و رمه‌هایتان را به آنجا بیاورید قربانی‌های سوختنیان را نباید در هر جایی که رسیدید قربانی کنید فقط در جایی می‌توانید قربانی کنید که خداوند انتخاب کرده ولی حیواناتی را که گوشتشان را می‌خورید می‌توانید در هر جا سر ببرید همان‌طور که غزال و آهو را سر می‌برید.

نخست زاده‌های گاو و گوسفند

باید تمامی نخست زاده‌های نر گله‌ها و رمه‌هایتان را برای خداوند وقف کنید از نخست زاده‌های رمه‌هایتان جهت کار کردن در مزارع خود استفاده نکنید و پشم نخست زاده‌های گله‌های گوسفندتان را قیچی نکنید.

اگر حیوان نخست زاده معیوب باشد مثلاً چاق یا کور باشد یا عیب دیگری داشته باشد نباید آن را برای خدا قربانی کنید در عوض از آن برای خوراک خانواده خود در منزل استفاده کنید.

دادگاه

اگر واقعه‌ای در میان شما انتخاب بیفتد که قضاوت راجع به آن برای شما سخت باشد چه قتل باشد چه ضرب و جرح و چه دعوا در این صورت باید آن مرافعه را به محلی که خداوند تعیین می‌کند نزد کاهنان نسل لاوی و قاضی وقت ببرید تا ایشان قضاوت کنند از حکم و دستورات ایشان سرپیچی نکنید اگر محکوم از قبول حکم قاضی یا کاهن که خادم خداوند است خودداری کند مجازات او مرگ است.

وعده ظهور پیامبر

قوم‌هایی که شما سرزمینشان را تصرف می‌کنید به غیب‌گویان و فال‌گیران گوش می‌دهند ولی خداوند خدایتان به شما اجازه نمی‌دهد چنین کنید او از میان قوم اسرائیل پیامبری مانند من برای شما خواهد فرستاد و شما باید به او گوش دهید و از او اطاعت کنید.

شهرهای پناهگاه

اگر کسی از همسایه خود نفرت داشته باشد و با قسط قبلی او را بکشد و سپس به یکی از شهرهای پناهگاه فرار نماید آنگاه ریش‌سفیدان شهر باید دنبال او فرستاده او را بازگردانند و تحویل مدعی خون مقتول بدهد تا او را بکشد به او رحم نکنید اسرائیل را از خون بی‌گناه پاک کنید.

قوانین جنگ

زمانی که به جنگ می‌روید در برابر خود لشگری نیرومندتر از خود با اسب‌ها و ارابه‌های جنگی زیاد می‌بینید وحشت نکنید خدایتان با شماست هنگامی که به شهری نزدیک می‌شوید تا با آن بجنگید نخست به مردم آنجا فرصت دهید خود را تسلیم کنند اگر آن‌ها دروازه‌های شهر را به روی شما باز کردند وارد شهر شوید و مردم آنجا را اسیر کرده به خدمت خود بگیرید ولی اگر تسلیم نشدند شهر را محاصره کنید هنگامی که خدایتان آن شهر را به شما داد همه مردان آن را از بین ببرید ولی زن‌ها و بچه‌ها گاوها و گوسفندها و هر چه را که در شهر باشد می‌توانید برای خود نگه دارید تمام غنائم را که از دشمن به دست می‌آورید مال شماست خداوند آن‌ها را به شما داده این دستور فقط شامل شهرهای دوردست می‌باشد نه شهرهایی که در خود سرزمین موعود است.

طلب آمرزش برای قتلی که قاتلش معلوم نیست

در سرزمین موعود هرگاه جسد مقتولی که قاتلش معلوم نیست در صحرا پیدا شود آنگاه ریش‌سفیدان و قضات با اندازه‌گیری جسد تا شهرهای اطراف نزدیک‌ترین شهر را تعیین کنند ریش‌سفیدان آن شهر باید گوساله‌ای را که تا به حال بر آن یوغ بسته نشده بگیرند و آن را به دره‌ای ببرند که در آن آب جاری باشد ولی زمینش هرگز شخم نخورده و کشت نشده باشد و در آنجا گردن گوساله را بشکنند آنگاه کاهنان نیز نزدیک بیایند و به نام خداوند برکت دهند و در مرافه‌ها تصمیم بگیرند سپس ریش‌سفیدان آن شهر دست‌های خود را روی آن گوساله بشویند و بگویند: دست‌های ما این خون را نریخته و چشم‌های ما هم آن خون را ندیده.

ازدواج با دختر اسیر

زمانی که به جنگ می‌روید و خداوند دشمنان شما را به دست شما تسلیم می‌کند چنانکه در میان اسیران دختر زیبایی را ببینید و عاشق او بشوید می‌توانید او را به زنی بگیرید او را به خانه خود بیاورید و بگذارید موهای سرش را کوتاه کند و ناخن‌هایش را بگیرد و لباس‌هایش را عوض کند سپس یک‌ماه تمام در خانه شما در عزای پدر و مادرش بنشیند بعد از آن می‌توانید او را به زنی بگیرید اگر از او راضی نبودید نباید او را بفروشید یا مثل برده با او رفتار کنید زیرا او را به زنی گرفته‌اید پس بگذارید هر جا می‌خواهد برود.

قوانین گوناگون

اگر مردی مرتکب جرمی شده باشد که جزای آن مرگ است و پس از اعدام جسد او را به درختی بیاویزند جسد او نباید در طول شب روی درخت بماند باید همان روز او را دفن کنید زیرا کسی که بر دار آویخته شده باشد ملعون خداست.

قوانین مربوط به ازدواج

اگر مردی با دختری ازدواج کند و پس از هم‌بستر شدن با او وی را متهم به رابطه جنسی که قبل از ازدواج داشته بکند و بگوید وقتی با او ازدواج کردم باکره نبوده آن وقت پدر و مادر دختر باید مدرک بکارت او را نزد ریش‌سفیدان شهر بیاورند.

پدرش باید به آن‌ها بگوید: من دخترم را به این مرد دادم ولی این مرد او را نمی‌خواهد و ادعا می‌کند که باکره نبوده اما این مدرک ثابت می‌کند که او باکره بوده است سپس باید پارچه را جلوی ریش‌سفیدان پهن کند ریش‌سفیدان باید آن مرد را شلاق بزنند و محکوم به پرداخت جریمه‌ای معادل صد مثقال نقره بکنند چون به دروغ یک باکره اسرائیلی را متهم ساخته این جریمه باید به پدر دختر پرداخت شود آن زن همسر وی باقی خواهد ماند و مرد هرگز نباید او را طلاق دهد.

ولی اگر اتهامات مرد حقیقت داشته و او باکره نبوده است ریش‌سفیدان دختر را به در خانه پدرش ببرند و مردان شهر او را سنگسار کنند تا بمیرد.

اگر مردی در حال ارتکاب زنا با زنی شوهردار دیده شود هم آن مرد و هم آن زن باید کشته شوند.

اگر دختری که نامزد شده در داخل دیوارهای شهر توسط مردی اغوا گردد باید هم دختر و هم آن مرد را از دروازه شهر بیرون برده سنگسار کنند تا بمیرند.

دختر را به خاطر اینکه فریاد نزده و کمک نخواسته و مرد را به جهت اینکه نامزد مرد دیگری را بی‌حرمت کرده است.

هیچ‌کس نباید با زن پدر خود ازدواج کند زیرا آن زن به پدر وی تعلق دارد.

قوانین گوناگون

اگر مردی پس از ازدواج با زنی به عللی از او راضی نباشد و طلاق‌نامه‌ای نوشته به دستش دهد و او را رها سازد و آن زن دوباره ازدواج کند و شوهر دوم نیز راضی نباشد و او را طلاق دهد یا بمیرد آنگاه شوهر اولش نمی‌تواند دوباره با او ازدواج کند زیرا آن زن نجس شده.

خداوند از چنین ازدواجی متنفر است و این عمل باعث می‌شود زمینی که خداوند خدایتان به شما داده آلوده شود.

گرو گرفتن سنگ آسیاب خلاف قانون است چون وسیله امرار معاش صاحبش می‌باشد.

اگر کسی یکی از برادران اسرائیلی خود را بدزدد و با او مثل برده رفتار کند و یا او را بفروشد این آدم دزد باید کشته شود تا شرارت از میان شما پاک گردد.

هرگاه بین دو نفر نزاعی درگیرد و آن‌ها به دادگاه بروند دادگاه باید مجرم را محکوم نماید و بی‌گناه را تبرئه کند اگر مجرم مستحق شلاق خوردن باشد باید قاضی به او دستور دهد که دراز بکشد و نسبت به جرمی که انجام داده تا چهل ضربه شلاق بخورد ولی نباید بیش از چهل ضربه شلاق بزنید مبادا برادرتان در نظر شما خار گردد.

اگر دو مرد با هم نزاع کنند و همسر یکی از آن‌ها برای کمک به شوهرش مداخله نموده عورت مرد دیگر را بگیرد دست آن زن را باید بدون ترحم قطع کرد.

عواقب نا اطاعتی

اگر به خداوند خدایتان گوش ندهید و قوانینی را که امروز به شما می‌دهم اطاعت نکنید آن وقت تمام این لعنت‌ها بر سر شما خواهد آمد.

شهر و مزرعه‌تان را لعنت خواهد کرد میوه و نانتان را لعنت خواهد کرد به شما فرزندان محصولات و گله و رمه کم خواهد داد خداوند شما را در هر کاری که بکنید لعنت خواهد کرد.

اگر شرارت ورزیده خدا را ترک کنید خداوند نیز در همه کارانتان شما را به مصیبت و اضطراب و ناکامی دچار خواهد کرد تا به کلی از میان بروید.

شما را گرفتار بیماری‌های مهلک تب و التهاب خواهد کرد و خشک‌سالی و باد سوزان خواهد فرستاد تمامی این بلاها این‌قدر شما را دنبال خواهند کرد تا نابود شوید.

گاوهایتان را در برابر چشمانتان سر خواهند برید ولی حتی یک تکه از گوشت آن‌ها را نخواهید خورد الاغ‌هایتان را پیش روی شما غارت خواهند برد پسران و دخترانتان را در برابر چشمانتان به بردگی خواهند برد و اشتیاق دیدن آن‌ها دل‌هایتان خون خواهد شد ولی کاری از دستتان بر نخواهد آمد تمامی این لعنت‌ها بر سرتان خواهد آمد تا نابود شوید زیرا نخواستید از خدایتان اطاعت کنید همه این بلایا که دامن‌گیر شما و فرزندانتان می‌شود درس عبرتی برای دیگران خواهد شد همان‌طور که خداوند از احسان کردن و افزودن شما شادی کرده همان‌گونه نیز در آن وقت از نابود کردن شما خوشحال خواهد شد.

عهد خداوند با اسرائیل در دشت مواب

یقیناً به یاد می‌آورید که چگونه در سرزمین مصر زندگی می‌کردید و پس از خروج از آنجا چطور از میان قوم‌های دیگر گذشتید شما بت‌های قبیح آن سرزمین‌ها را دیدید که از چوب و سنگ نقره و طلا ساخته شده‌اند امروز در میان شما مرد و زن خاندان و قبیله‌ای نباشد که از خداوند خدایمان برگردد و بخواهد این خدایان را بپرستد و با این کار به تدریج قوم را مسموم کند.

کسی در میان شما نباشد که پس از شنیدن این هشدارها آن‌ها را سرسری بگیرد و فکر کند اگر به راه‌های گستاخانه خود ادامه دهد صدمه‌ای نخواهد دید این کار او همگی شما را نابود خواهد کرد چون خداوند از سر تقصیرات او نمی‌گذرد بلکه خشم و غیرتش بر ضد آن شخص شعله‌ور خواهد شد و تمام لعنت‌هایی که در این کتاب نوشته شده بر سر او فرود خواهد آمد.

یوشع جانشین موسی می‌شود

موسی در ادامه سخنان خود به قوم اسرائیل چنین گفت: من اکنون صد‌و‌بیست سال دارم و دیگر قادر نیستم شما را رهبری کنم خداوند به من گفته است از رود اردن عبور نخواهم کرد خود خداوند شما را رهبری خواهد نمود و قوم‌هایی را که در آنجا زندگی می‌کنند نابود خواهد کرد و شما سرزمین ایشان را به تصرف خود در خواهید آورد طبق فرمان خدا یوشع رهبر شما خواهد بود.

آخرین دستورات خدا به موسی

در خیمه عبادت خداوند در ابر ظاهر شد و ابر بالای در خیمه ایستاد سپس خداوند به موسی گفت: تو خواهی مرد و به پدرانت ملحق خواهی شد بعد از تو این قوم در سرزمین موعود به من خیانت کرده به پرستش خدایان بیگانه خواهند پرداخت و مرا از یاد برده عهدی را که با ایشان بسته‌ام خواهند شکست آنگاه خشم من بر ایشان شعله‌ور شده ایشان را ترک خواهم کرد و رویم را از ایشان بر خواهم گرداند تا نابود شوند سختی‌ها و بلاها بسیار بر ایشان نازل خواهد شد به طوری که خواهند گفت: خدا دیگر در میان ما نیست.

سرود موسی

بهترین گاوان گوسفندان را به آنان بخشید تا از آن‌ها شیر و کرده فراوان به دست آورند

او فرمود: آن‌ها را ترک می‌کنم تا هر چه می‌خواهند بر سرشان بیاید

آن‌ها با پرستش خدایان بیگانه و باطل خشم و غیرت مرا برانگیختند

من نیز با محبت نمودن به قوم‌های بیگانه و باطل آن‌ها را به خشم غیرت می‌آورم

آن‌ها را با گرسنگی و تب سوزان و مرض کشنده از پای در خواهم آورد

ولی فکر کردم که شاید دشمنان بگویند قدرت ما بود که آن‌ها را نابود کرد نه قدرت خداوند

چرا هزار نفرشان از یک نفر و ده‌هزار نفرشان از دو نفر شکست خورده‌اند

و پیه قربانی‌ها را به آنان می‌خوراندید و شراب برای نوشیدن به آن‌ها تقدیم می‌کردید

دست خود را بر آسمان برافراشته اعلام می‌کنم که شمشیر براق خود را تیز کرده بر دشمنانم داوری خواهم نمود

ای قوم‌ها با قوم خداوند شادی کنید زیرا او انتقام خون بندگانش را خواهد گرفت و قوم و سرزمین خود را از گناه پاک خواهد ساخت

یوشع، ختنه در جلجال

در سمت غربی رود اردن اموری‌ها و در امتداد ساحل دریای مدیترانه کنعانی‌ها سکونت داشتند پادشاهان آن‌ها وقتی شنیدند که خداوند به خاطر بنی‌اسرائیل راه خشکی از میان رود اردن پدید آورده تا از آن عبور کنند سخت ترسیدند و جرأت مقابله با اسرائیل را از دست دادند

در این موقع خداوند به یوشع دستور داد تمام مردان و پسران اسرائیل ختنه شوند و برای این کار از سنگ چخماق استفاده کنند محلی که اسرائیلی‌ها در آن ختنه شدند تپه ختنه نامیده شد.

سقوط اری‌ها

مردم شهر اری‌ها از ترس اسرائیلی‌ها دروازه‌های شهر را محکم بسته بودند

خداوند به یوشع فرمود من شهر اری‌ها را با پادشاه و سربازانش به تو تسلیم می‌کنم تمام لشگر شما باید تا شش روز و روزی یک‌بار شهر را دور بزنند هفت کاهن پیشاپیش صندوق عهد در جلوی شما حرکت کنند و هر یک از آن‌ها یک شیپور که از شاخ قوچ درست شده در دست خود بگیرد

یوشع کاهنان را احضار نمود و به ایشان گفت: صندوق عهد را بردارید و هفت نفر از شما شیپور در دست بگیرید و جلوی آن حرکت کنید.

سپس طبق فرمان یوشع مردان مسلح حرکت کردند سپس کاهنانی که صندوق عهد را حمل می‌کردند پشت سر آن‌ها نیز بقیه سربازان روانه شدند در تمام این مدت شیپورها همچنان نواخته می‌شد اما یوشع به افرادش گفته بود حرف نزنند و فریاد بر نیاورند تا وقتی که او دستور دهد.

آن روز صندوق عهد را یک‌بار به دور شهر گرداندند و پس از آن برای استراحت به اردوگاه بازگشتند و شب را در آنجا به سر بردند.

روز بعد صبح زود یک‌بار دیگر شهر را به همان ترتیب دور زدند و دوباره بازگشتند این کار شش روز تکرار شد روز هفتم نیز صبح زود برخاستند ولی به جای یک‌بار هفت بار شهر را دور زدند در دور هفتم وقتی کاهنان شیپورها را با صدای ممتد و بلند نواختند یوشع به افرادش دستور داد با صدای بلند فریاد برآورید زیرا خدا این شهر را به ما تسلیم کرده این شهر با هر چه در آن است حرام است پس آن را به کلی نابود کنید و فقط راحاب فاحشه را با کسانی که در خانه او هستند زنده نگه دارید زیرا او از جاسوسان ما حمایت نمود.

مواظب باشید که چیزی را غنیمت نبرید چون همه چیز حرام است اما طلا و نقره و ظروف مسی و آهنی از آن خداوند خواهد بود و باید به خزانه او روان شود.

در این هنگام یوشع به آن دو مردی که قبلاً برای جاسوسی به اری‌ها فرستاده شده بودند گفت: به قول خود وفا کنید و به خانه آن فاحشه بروید و او را با تمام کسانی که در خانه‌اش هستند نجات دهید.

هر چه در شهر بود از بین بردند زن و مرد پیر و جوان گاو و گوسفند و الاغ همه را از دم شمشیر گذراندند.

آن دو نفر رفته راحاب را با پدر و مادر و برادران و سایر بستگانش آوردند بعد از نجات راحاب و خانواده او اسرائیلی‌ها طلا و نقره و ظروف مسی و آهنی را برای خزانه خانه خداوند جمع نمودند و شهر را به آتش کشیدند.