آیا قدرت مطلق می‌تواند عادل باشد؟ واکاوی فلسفهٔ قضاوت خدا در نقد مسئولیت الهی

مقدمه

در بسیاری از نظام‌های دینی، خدا به‌عنوان منبع عدالت مطلق معرفی می‌شود. اما آیا قدرتی‌که بی‌پاسخ‌گوست، می‌تواند عادل باشد؟ کتاب قضاوت خدا اثر نیما شهسواری، با زبانی فلسفی و انتقادی، این پرسش را از بنیاد به چالش می‌کشد. این مقاله تلاش دارد تا با نگاهی چندلایه، مفهوم عدالت الهی را در تقابل با مسئولیت اخلاقی بررسی کند.

لایهٔ اول: نگاه عمومی و فرهنگی

در فرهنگ عمومی، خدا اغلب به‌عنوان داور نهایی شناخته می‌شود؛ کسی‌که نیت‌ها را می‌داند، اعمال را می‌سنجد، و پاداش یا مجازات می‌دهد. اما این تصویر، در کتاب قضاوت خدا، به‌عنوان ساختاری‌که انسان را از مسئولیت فردی دور می‌کند، نقد می‌شود. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه باور به داوری مطلق، می‌تواند به تعلیق اخلاق و سکوت در برابر ظلم منجر شود.

لایهٔ دوم: تحلیل فلسفی

شهسواری در این اثر، قدرت مطلق را در تقابل با عدالت قرار می‌دهد. اگر خدا همه‌چیز را می‌داند، همه‌چیز را خلق کرده، و همه‌چیز را کنترل می‌کند، پس مسئول رنج، ظلم و تبعیض نیز هست. این پرسش بنیادین، فلسفهٔ قضاوت خدا را شکل می‌دهد: آیا می‌توان موجودی را که بی‌پاسخ‌گوست، عادل نامید؟

لایهٔ سوم: نقد دینی و الهیاتی

کتاب با بررسی روایت‌های دینی، نشان می‌دهد که چگونه خدا در بسیاری از متون مقدس، فرمان‌دهندهٔ خشونت، تبعیض و حذف بوده است. قضاوت خدا، در این نگاه، نه ابزار عدالت، بلکه ابزار سلطه است. نویسنده با تحلیل آیات و روایات، مخاطب را به بازنگری در مفهوم داوری الهی دعوت می‌کند.

لایهٔ چهارم: روان‌شناسی داوری مطلق

باور به داوری مطلق، می‌تواند به اضطراب، احساس گناه و خودسانسوری منجر شود. انسان، در مواجهه با خدایی‌که همه‌چیز را می‌بیند و قضاوت می‌کند، ممکن است از کنش‌گری بازبماند. کتاب نشان می‌دهد که چگونه این ساختار روانی، به ابزاری برای کنترل ذهنی و اخلاقی تبدیل شده است.

نتیجه‌گیری

قضاوت خدا، نه فقط نقدی بر دین، بلکه نقدی بر ساختارهایی‌ست‌که عدالت را بدون مسئولیت تعریف می‌کنند. نیما شهسواری با قلمی فلسفی و جسور، مخاطب را به سفری درونی دعوت می‌کند؛ سفری که در آن، عدالت از دل آگاهی و مسئولیت زاده می‌شود، نه از ترس و اطاعت. برای مطالعهٔ کامل کتاب، به صفحهٔ رسمی قضاوت خدا در وب‌سایت جهان آرمانی مراجعه کنید.