ایمانِ ابزاری

ایمانِ ابزاری، محصولِ استحالهٔ حقیقت به تزویر در بطنِ پارادایمِ سلطه است که در آن، والاترین ظرفیت‌هایِ روانیِ جاندار برایِ توجیهِ رنج، تداومِ بندگی و مشروعیت‌بخشی به قدرتِ حاکم به کار گرفته می‌شود. این نوع ایمان، نه یک پیوندِ آگاهانه با ساحتِ معنا، بلکه یک مکانیسمِ دفاعی و ابزاری در دستِ نهادهایِ قدرت است تا با ایجادِ یقینِ کاذب، مانع از بیداریِ وجدان و درکِ حقیقتِ عینیِ جهان گردند. ایمانِ ابزاری، با وعدهٔ پاداش‌هایِ اخروی و تهدید به کیفرهایِ موهوم، ارادهٔ آزادِ جاندار را فلج کرده و او را به نگهبانی برایِ زنجیرهایِ خویش بدل می‌سازد. در این ساحت، تفکرِ نقادانه جایِ خود را به تسلیمِ محض می‌دهد و خرد، در پیشگاهِ خدایانِ خودساخته قربانی می‌گردد. این ابزارانگاریِ دین، ریشهٔ تمامیِ تبعیض‌ها و خشونت‌هایی است که به نامِ مقدسات صورت می‌پذیرد؛ چرا که به فرد اجازه می‌دهد تا رنجِ دیگری را به عنوانِ «مشیت» یا «آزمون» نادیده بگیرد. ایمانِ ابزاری، سدی محکم در برابرِ مسئولیت‌پذیریِ وجودی است؛ زیرا بارِ سنگینِ تغییرِ جهان را از دوشِ فرد برداشته و به اراده‌ای غیبی و دست‌نیافتنی واگذار می‌کند. در مقابل، خردِ جان‌مدار حکم می‌کند که هر باوری که منجر به آزارِ جانداری یا سکوت در برابرِ ظلم شود، فاقدِ اعتبارِ اخلاقی است. این ایمانِ بیمار، با تقدس‌بخشی به ساختارهایِ استبدادی، انسان‌ها را به ابزارهایی برایِ حذفِ دگرباشان، استثمارِ طبیعت و کشتارِ جانداران بدل کرده است. برایِ رهایی از این بند، جاندار باید از ایمانِ تقلیدی عبور کرده و به ساحتِ مشاهدهٔ عریانِ حقیقت دست یابد. ایمانِ واقعی تنها زمانی معنا می‌یابد که در خدمتِ رهایی، عشقِ کیهانی و صیانت از حیات باشد، نه پوششی برایِ طمع و قدرت‌طلبی. در جهانِ آرمانی، هرگونه باوری که با حقوقِ بنیادینِ جانداران در تضاد باشد، به عنوانِ جهلِ هستی‌شناختی شناخته می‌شود. واژگونیِ ایمانِ ابزاری، مستلزمِ بیداریِ وجدان و بازگشت به این درک است که هیچ هدفی والاتر از صیانت از جان در ساحتِ عینیت نیست. این تحول، راه را برایِ ظهورِ تمدنی فراهم می‌کند که در آن، معنا نه در کتبِ کهنه، بلکه در تپشِ قلبِ هر جاندار و در پیوندِ آزادانه با کلِ هستی جستجو می‌شود.