کتاب گواه ظلم

تو اکنون بر آستانه‌ی جهانی ایستاده‌ای که من سال‌ها در آن زیسته‌ام، جهانی که برای بیداری انسان بنا شده است.

این مسیر، راهی ساده نیست؛ راهی است که از شکستن قداست‌ها آغاز می‌شود و به افق جهان آرمانی ختم می‌گردد. من این چینش را نه بر سر تصادف، که از سر ضرورت برگزیده‌ام، تا تو بتوانی گام‌به‌گام وارد دنیای من شوی و هر مرحله را همچون پله‌ای به سوی جان‌گرایی طی کنی.

نخست، باید با نقد ادیان و خدا روبه‌رو شوی؛ جایی که قداست فرو می‌ریزد و حقیقتِ خشونتِ پنهان آشکار می‌شود. پس از آن، سنت و عرف اجتماعی را خواهی دید؛ همان عادت‌های دیرینه که بی‌هیچ پرسشی بر زندگی سایه انداخته‌اند. آنگاه به بدن و جنسیت می‌رسی، به جایی که قدرت، عریان و بی‌پرده، بر جسم و شهوت انسان فرمان می‌راند.

در گام بعد، نهادهای سلطه را خواهی شناخت؛ خانواده، مدرسه و حکومت همه سازوکارهایی که انسان را تربیت و مهار می‌کنند. سپس جامعه و طبقه، اقتصاد و نابرابری، چهره‌ی آشکار سلطه را بر تو خواهند گشود. در گام ششم، رسانه و مدرنیت، اکنونِ مسموم را به تو نشان خواهند داد؛ تصویری از جهانی که در آن زیستن با مصرف جایگزین شده است.

اما پس از این نقدها، باید به وطن و هویت برسی؛ نه وطنی به معنای مرز و خاک، بلکه وطنی بازتعریف‌شده، خانه‌ای که ما خواهیم ساخت و به قلبش هر جان آزاد و برابر خواهد زیست.

این بازسازی وطن، شرط لازم برای هر کنش و عدالت است. پس از آن، در گام هشتم، به کنش و عدالت وارد می‌شوی؛ جایی که اندیشه به عمل بدل می‌شود و مقاومت و همبستگی معنا می‌یابند. سپس دایره‌ی اخلاق را خواهی گستراند، تا طبیعت و همه‌ی جان‌ها را در بر گیرد؛ عبور از انسان‌محوری و رسیدن به جان‌گرایی.

و سرانجام، در گام نهایی، به جهان آرمانی خواهی رسید؛ افقی که همه‌ی نقدها، همه‌ی کنش‌ها و همه‌ی اخلاق‌ها در آن ادغام می‌شوند. این مقصد، نه پایان راه، که آغاز زیست تازه‌ای است؛ زیستی که در آن انسان دیگر انسان نیست، بلکه تنها جان است.

این مسیر را من برای تو ساخته‌ام، تا بدانی هر کتاب در کجا ایستاده و چرا چنین است. تو با هر گام، نه تنها کتابی می‌خوانی، بلکه پله‌ای از این جهان را می‌پیمایی. این سفر، سفر به درون و بیرون است؛ از افشاگری تا افق، از شکستن تا ساختن، از انسان تا همه‌ی جان‌ها.

به راه جان‌گرایی خوش‌آمدی و این میراث را به دیگران انتقال ده که فردا برای جان است.

در پناهِ آزادی

نیما شهسواری