شریعت

شریعت (ابزارِ تخدیر و تثبیت) در تحلیلِ فلسفیِ قدرت، به مثابهٔ منظومه‌ای از قواعد و احکامِ صلب تعریف می‌شود که هدفِ بنیادینِ آن، فرمالیزه کردنِ سلطه و بخشیدنِ صبغه‌یِ قدسی به اراده‌یِ حاکمان است. این مفاهیم، با ادعایِ منشأِ فرازمینی، هرگونه پرسشگری و تردید را به عنوانِ طغیان علیه حقیقت قلمداد کرده و بدین ترتیب، جمودِ فکری را در جامعه نهادینه می‌کنند. شریعت در این معنا، نه راهی برایِ کمالِ معنوی، بلکه ابزاری برایِ نظم‌بخشیِ مکانیکی به توده‌هاست تا آن‌ها را در وضعیتِ اطاعتِ بی‌چون و چرا نگاه دارد. این دستگاهِ قانونی، با وضعِ کیفر‌هایِ سنگین و ایجادِ پارادایمِ هراس، فضایِ عمومی را از هرگونه کنشِ آگاهانه تهی می‌سازد. از منظرِ هستی‌شناختی، شریعت با تعریفِ خیر و شر بر اساسِ منافعِ طبقهٔ حاکم، وجدانِ فردی را مصادره کرده و آن را با تکلیفِ جمعی جایگزین می‌کند. این سیستم، با ترویجِ مفاهیمی همچون تقدیر و قسمت، رنج‌هایِ ناشی از بی‌عدالتی را به عنوانِ آزمون‌هایِ الهی توجیه کرده و بدین‌سان، انگیزه‌یِ تغییر و طغیان را در ستمدیدگان می‌کشد. در این چارچوب، دانشِ تکنیکال در خدمتِ تدوین و اجرایِ دقیق‌ترِ این احکام قرار می‌گیرد تا هیچ ساحتِ خصوصی از نظارتِ قدرت در امان نماند. شریعت، با ایجادِ تقابل‌هایِ ساختگی میانِ مومن و کافر، همبستگیِ جانداران را از بین برده و تفرقه را ابزاری برایِ بقایِ خویش می‌سازد. در مقابل، خردِ جان‌مدار بر این باور است که تنها قانونِ حقیقی، احترام به حرمتِ حیات و آزادی است و هر قاعده‌ای که مانعِ این شکوفایی شود، فاقدِ اعتبار است. این ابزارِ تثبیت، با سرکوبِ غریزه‌یِ آزادی، انسانیت را به ماشینِ اجرایِ فرامین تقلیل می‌دهد. برایِ رهایی از این تخدیر، باید به سویِ قانون‌گذاریِ خردمندانه حرکت کرد که ریشه در نیازهایِ واقعیِ وجودی و دردهایِ مشترک دارد، نه در متونِ باستانیِ تحریف‌شده برایِ بقایِ قدرت. شریعت، در نهایت، حصاری است که پیرامونِ ذهنِ بشر کشیده شده تا او را از درکِ شکوهِ بی‌کرانِ آگاهیِ ناب باز دارد. این ساختار، با قدسی‌سازیِ امورِ عرفی، مانعِ نقدِ قدرت شده و هرگونه نابرابریِ اقتصادی و طبقاتی را به عنوانِ مشیتِ برتر بازتولید می‌کند.