صاحب

صاحب (مالکیتِ وجودی بر دیگری)، تجلیِ بارزِ پارادایمِ تملک است که در آن، سوژه‌یِ زنده جایِ خود را به ابژه‌یِ مصرف و انباشتِ سرمایه می‌دهد. این مفهوم، فراتر از یک رابطه‌یِ حقوقی، بیانی از یک انحرافِ هستی‌شناختی است که در آن، کرامتِ ذاتیِ یک جاندار به نفعِ اراده‌یِ قاهره‌یِ دیگری مصادره می‌شود. صاحب، در این ساختار، نه تنها بر ابزارهایِ تولید، بلکه بر زمان، بدن و اراده‌یِ فرودستان ادعایِ حق می‌کند و با ایجادِ یک سلسله‌مراتبِ مصنوعی، حیات را به دو دسته‌یِ «دارندگانِ حقِ غصب» و «فاقدانِ حقِ وجود» تقسیم می‌نماید. این مالکیت، از طریقِ نظام‌هایِ طبقاتی و با تکیه بر ابزارهایِ تخدیرگر همچون شریعت، وجهه‌ای قانونی و حتی قدسی به خود می‌گیرد تا بهره‌کشیِ سیستماتیک را توجیه کند. از منظرِ فلسفی، وجودِ صاحب مستلزمِ نفیِ وحدتِ بنیادینِ جان است؛ چرا که او بر این باورِ کاذب استوار است که می‌توان حیاتِ موجودی دیگر را به عنوانِ داراییِ شخصی در اختیار داشت. در این ساحت، دانشِ تکنیکال به جایِ خدمت به رهایی، به ابزاری برایِ نظارت و مدیریتِ اموالِ زنده (بردگان) تبدیل می‌شود. مالکیتِ وجودی، ریشه‌یِ اصلیِ بیگانگیِ سوژه از خویشتن است، زیرا فردِ تحتِ تملک، دیگر نه برایِ شکوفاییِ ذاتیِ خود، بلکه برایِ ارضایِ نیازهایِ صاحب عمل می‌کند. این پارادایم، با نادیده گرفتنِ مسئولیتِ وجودی، توازنِ طبیعیِ هستی را بر هم زده و محیطی سرشار از خشونتِ پنهان و آشکار ایجاد می‌کند. در مقابل، خردِ جان‌مدار بر این اصل پای می‌فشارد که جان، امری غیرقابلِ تملک و دارایِ ارزشِ مطلق است. برایِ عبور از این وضعیتِ بدوی، باید تمامیِ آن ساختارهایی که برتریِ موجودی بر موجودِ دیگر را بر اساسِ قدرت یا ثروت توجیه می‌کنند، ویران گردند. صاحب، نمادِ دورانِ پیش از بلوغِ اخلاقیِ بشر است که در آن، قدرت جایگزینِ عدالتِ وجودی شده است. در جهانِ آرمانی، مفهومِ صاحب به معنایِ غاصبِ حیات، کاملاً منحل شده و جایِ خود را به همبستگیِ آزادانه می‌دهد؛ جایی که هیچ جانی، داراییِ جانِ دیگری محسوب نمی‌شود و تمامیِ موجودات در ساحتِ رهاییِ مطلق، از حقِ مالکیت بر خویشتن برخوردارند. این تحول، تنها با نفیِ کاملِ تفکرِ کالا-محور و استقرارِ نظامی بر پایهٔ احترامِ بی‌قید و شرط به کرامتِ تمامیِ جانداران میسر خواهد بود.