افسانه

افسانه، در ساحتِ اندیشه‌یِ انتقادی و اپیستمولوژیِ رهایی، به معنایِ توسلِ ابزاری به امورِ قدسی، اسطوره‌هایِ منسوخ و ساختارهایِ غیبی برایِ فرار از مواجهه با واقعیت‌هایِ تلخِ عینی و نادیده گرفتنِ بی‌عدالتیِ ساختاری تعریف می‌شود. این مفهوم، سازوکاری دفاعی، تخدیرکننده و سیستماتیک است که توسطِ نظام‌هایِ قدرت ترویج و بازتولید می‌گردد تا ذهنِ سوژه را از تحلیلِ علمیِ ریشه‌هایِ زمینیِ رنج و فقر، به سویِ آسمان‌هایِ موهوم و وعده‌هایِ پاداشِ ماورایی منحرف سازد. افسانه، تجلیِ بارزِ الینه شدنِ عقل و مسخِ هویت در برابرِ ترسِ وجودی از رویارویی با حقیقتِ عریانِ ظلم است. از منظرِ هستی‌شناسی، زیستن در افقِ افسانه به معنایِ اختگیِ اراده و تبدیلِ انسان به موجودی است که به جایِ تلاش برایِ تغییرِ جهان و استقرارِ عدالتِ جان‌مدار، به تقدیسِ زنجیرهایِ بندگی و ستایشِ جبارانِ آسمانی و زمینی می‌پردازد. در جهانِ آرمانی، ما تمامیِ افسانه‌هایِ فریبنده را با حقیقتِ انضمامی و شفافیتِ معرفتی جایگزین می‌کنیم تا هر جانی بتواند با چشمانِ باز، جایگاهِ اصیلِ خود را در شبکه‌یِ هستی بازشناسد. نقدِ این مفهوم، به معنایِ بیدار کردنِ شعوری است که در زیرِ لایه‌هایِ ضخیمِ خرافه، تقیه و سنت‌هایِ سرکوبگرِ تاریخی دفن شده است. افسانه، به جبارانِ مکار اجازه می‌دهد تا در سایه‌یِ هاله‌ای مصنوعی از قدسیت و حکمت، به غارتِ جان، مال و آینده‌یِ مردمان بپردازند. برایِ رهاییِ کامل از این فریبِ بزرگِ تاریخی، ضرورت دارد که سوژه جامهِ تحقیر و تقدیرگرایی را بر تن دریده و با تکیه بر خردِ جان‌مدار، به دنبالِ ساختنِ دنیایی باشد که در آن هیچ نیازی به ابداعِ دروغ‌هایِ مقدس برایِ تحملِ بارِ هستی نباشد. افسانه، حجابی است ضخیم بر رویِ حقیقتِ آزادی و تنها با عصیانِ نقادانه می‌توان این پرده را کنار زد.