خشونتِ ساختاری

خشونتِ ساختاری، شکلی از سرکوبِ ظریف، نهادینه‌شده و نظام‌مند است که در تار و پودِ قوانین، سنت‌ها و نظاماتِ اجتماعی تنیده شده و بدونِ نیاز به اعمالِ مستقیمِ نیرویِ فیزیکی، منجر به پایمال شدنِ کرامتِ مطلقِ جان می‌گردد. این نوع خشونت، محصولِ مستقیمِ پارادایمِ سلطه است که نابرابری را به عنوانِ رکنی طبیعی در ساختارِ هستی مشروعیت می‌بخشد. در این وضعیت، آزار و رنجِ جانداران نه به عنوانِ یک جرم، بلکه به مثابهِ پیامدِ قهری و قانونیِ نظمِ موجود نگریسته می‌شود. خشونتِ ساختاری با ایجادِ سلسله‌مراتبِ خون و طبقاتِ فرادست و فرودست، دسترسی به منابعِ حیاتی و حقوقِ بنیادین را برایِ بخشِ بزرگی از زیستمندان ناممکن می‌سازد. این مفهوم بر این واقعیت تأکید دارد که صلح در نظام‌هایِ کنونی، تنها غیابِ جنگِ فیزیکی است، در حالی که در بطنِ خود، سرشار از استثمار و بهره‌کشیِ سیستماتیک است. قوانینِ وضعی در چرخه‌یِ خشونتِ ساختاری، به گونه‌ای طراحی شده‌اند که از منافعِ حاکمان دفاع کرده و هرگونه تلاش برایِ رهایی را تحتِ عناوینی چون «اخلال در نظم» سرکوب کنند. فرد در این ساختار، به واسطه‌یِ وظیفه‌گراییِ کور، به ابزارِ اعمالِ این خشونت تبدیل می‌شود، بی‌آنکه خود را مسئولِ دردهایِ تولید شده بداند. خشونتِ ساختاری با استفاده از واقعیتِ مجاز، رنجِ قربانیان را عادی‌سازی کرده و آن را از نظرِ بیداریِ وجدان مخفی نگاه می‌دارد. برایِ غلبه بر این بن‌بست، نیاز به قانون‌گذاری از درد است؛ یعنی تدوینِ اصولی که رنجِ عمیق‌ترین لایه‌هایِ اجتماع و طبیعت را مبنایِ عدالت قرار دهد. خشونتِ ساختاری، هویتِ جانداران را به کالاهایی در خدمتِ اقتصادِ جان‌خوار تقلیل می‌دهد و آنان را از درکِ پیوندِ ارگانیک با جانِ کلیِ هستی محروم می‌سازد. نفیِ این خشونت، مستلزمِ فروپاشیِ کاملِ ساختارهایی است که بقایِ خود را در گروِ آزارِ دیگران می‌بینند و استقرارِ وضعیتی است که در آن، عدمِ آزار به عنوانِ تنها قانونِ مشروع شناخته شود. در نهایت، خشونتِ ساختاری مانعِ اصلی در برابرِ تجلیِ آزادیِ جانداران و مسببِ اصلیِ تبدیلِ جهان به یک زمینِ سوخته است.