وظیفه‌گراییِ کور

وظیفه‌گراییِ کور، وضعیتی از انجمادِ اخلاقی و استحاله‌یِ ارادی است که در آن، فرد عاملیت و وجدانِ خود را در قبالِ دستوراتِ صادر شده از سویِ نظام‌هایِ قدرت و پارادایمِ سلطه واگذار می‌کند. این مفهوم، ریشه در شعارِ فریبنده‌یِ «مأمور و معذور بودن» دارد که به واسطه‌یِ آن، هولناک‌ترین جنایات و بهره‌کشی‌هایِ سیستماتیک تحتِ لوایِ قانون و نظم انجام می‌پذیرد. در این ساحت، فرد نه به عنوانِ یک سوژه‌یِ اخلاقی، بلکه به مثابهِ قطعه‌ای از یک ماشینِ عظیمِ خشونتِ ساختاری عمل می‌کند که تنها وظیفه‌اش اجرایِ فرامین، بدونِ سنجشِ پیامدهایِ هستی‌شناختیِ آن‌هاست. وظیفه‌گراییِ کور، با تفکیکِ «عمل» از «مسئولیت»، منجر به نوعی بی‌حسیِ وجودی می‌گردد که در آن، رنجِ دیگران و هتکِ کرامتِ مطلقِ جان به اموری عادی و اداری تقلیل می‌یابند. این رویکرد، پناهگاهی برایِ گریز از مسئولیت‌پذیریِ وجودی است و به سیستم اجازه می‌دهد تا اراده‌یِ خود را از طریقِ بازوهایِ متعددِ اجرایی، بدونِ مواجهه با مقاومتِ وجدان، اعمال کند. ساختارِ بوروکراتیک و سلسله‌مراتبی با تشویقِ مطیع بودن و تنبیه برایِ پرسشگری، این نوع وظیفه‌گرایی را نهادینه می‌کند تا بقایِ اقتصادِ جان‌خوار تضمین شود. فرد در این وضعیت، دچارِ مسخ‌شدگی شده و پیوندِ خود را با حقیقتِ هستی و دردِ زیستمندان از دست می‌دهد. برایِ شکستنِ این بن‌بست، بیداریِ شعور و بازگشت به خردِ جان‌مدار الزامی است؛ خردی که هرگز وظیفه را برتر از جان نمی‌نشاند. وظیفه‌گراییِ کور مانعِ اصلی در برابرِ آزادیِ جانداران است، چرا که استمرارِ استبداد را نه بر پایه‌یِ قدرتِ حاکم، بلکه بر پایه‌یِ فرمانبرداریِ توده‌ها استوار می‌سازد. نفیِ این وضعیت به معنایِ پذیرشِ این حقیقت است که هیچ قانونی بالاتر از احترام به زندگی نیست و هر وظیفه‌ای که منجر به آزارِ جانداران گردد، فاقدِ اعتبارِ اخلاقی است. در نهایت، عبور از وظیفه‌گراییِ کور، گامی حیاتی به سویِ استقرارِ قانونِ رهایی و بازپس‌گیریِ هویتِ انسانی به عنوانِ موجودی آزاد و متعهد به صلح و عدالتِ جهانی است.