دریچهای به اندیشههای نیما شهسواری
نقد انسانمحوری (Anthropocentrism) بنیادینترین و رادیکالترین رویکرد فلسفی و انتقادی برای واکاویِ بزرگترین توهمِ تاریخ بشر است: این پندارِ خودشیفتارانه که انسان مرکز ثقل، سرور مطلق و غایتِ نهاییِ هستی است و تمامی موجودات دیگر صرفاً ابژههایی بیاراده برای تسخیر، مصرف و استثماراند. در نظمِ مسلطِ تاریخی، انسانمحوری به شالودهی تمامی ساختارهای قدرت، الهیاتِ سلطه و نظامهای اقتصادی بدل شده است. واکاوی نقد انسانمحوری افشاکننده این واقعیت است که چگونه این ایدئولوژیِ انحصارطلب، با ایجاد مرزهای کاذب گونهای، مجوزِ قتلعامِ میلیونی جانها، نابودی اکوسیستمها و بحرانهای بیسابقهی زیستبومی را صادر کرده و خشونت بر علیه طبیعت را به امری عادی و قانونی بدل ساخته است.
در فرایند تحلیل ریشهای استثناگرایی بشر، پیوند ناگسستنی میان تسلط انسان بر طبیعت و زنجیرهی سرکوبِ انسان بر انسان آشکار میشود. تا زمانی که انسان خود را مالکِ بیچونوچلایِ زمین بداند و دیگر جانها را تا سطحِ ابزار، کالا یا غذا تنزل دهد، تحققِ برابری و آزادیِ واقعی در جوامع انسانی نیز ناممکن خواهد بود؛ چرا که ریشهی تمام شکلهای اقتدارگرایی، در پذیرشِ مشروعیتِ سلطه بر «دیگری» ریشه دارد. از منظر اندیشه جانگرایی، نقد ساختاری انسانمحوری نقطهی عزیمتِ رهاییِ اصیل است؛ رویکردی که در آن کرامتِ ذاتیِ حیات به رسمیت شناخته شده، هرگونه تملک و ابزارسازیِ جان طرد میشود و اخلاقِ عدمآزار به عنوان سنگبنای جدیدِ ارتباط با کلِ هستی تعیین میگردد.
در نهایت، پایش و سنتزشکنی در برابر انسانمحوری گامی حیاتی برای عبور از مرگبارترین جزماندیشیِ تاریخ و تحقق خودآگاهی کیهانی است. این نگرش با فروپاشی دیوارهای خودشیفتگیِ گونهای، افق تازهای پیش چشمِ آگاهی معاصر میگشاید. تحلیل ساختارشکنانه انسانمحوری مسیری روشن برای افشای مناسباتِ پنهانِ سرکوب، نفیِ سلطه و حرکت به سوی زیستی همافزا، برابریخواهانه و عاری از هرگونه اجبار، استثمار و آزار فراهم میسازد.
مقاله و جستار تحلیلی
مشاهده و مطالعه مدخلهای مکتوب ↓
بایگانی متون و مدخلها
تحلیلهای انتقادی پیرامون مفهوم «نقد انسانمحوری» جهت واکاوی اندیشه.
مأخذ و آثار مکتوب
مشاهده مانیفستها و فصول مرتبط ↓
ارجاعات و مانیفستها
فصول و متون بنیادینی که مبانی اخلاقی مرتبط با «نقد انسانمحوری» را تدوین کردهاند.
اپیزود و شنوتار صوتی
شنود گفتارها و پادکست صوتی ↓
گفتمان صوتی «به نام جان»
گفتارها و پادکستهای صوتی در تبیین ابعاد روایی مفهوم «نقد انسانمحوری».
در کالبد سه روایت جداگانه اما به هم پیوسته که هر یک از زاویهای خاص به تامل در باب زندگی، رنج و جایگاه انسان در هستی میپردازند، ما با لایههایی عمیق از پرسشهای فلسفی مواجه میشویم. این متون، بیش از…
دگرند فالکنبرگ، نامی که شاید در گذر زمان و هیاهوی تاریخ کمتر بر زبانها جاری شده باشد، اما در تار و پود جنبشهای رهاییبخش زنان در نروژ، رد پایی عمیق و فلسفی از خود بر جای نهاده است. او نه…
در مواجهه با بحرانهای سهمگین دوران حاضر – از فاجعهی زیستمحیطی و تخریب بیسابقهی طبیعت گرفته تا نابرابریهای عمیق اجتماعی و تشدید نزاعهای انسانی – اندیشهی بشری همواره در پی یافتن پارادایمهای نوینی بوده که قادر به عبور از محدودیتهای…
در دل هر جهانبینی انسانمحور، انسان به عنوان مرکز کائنات، مخلوقی برتر و مقصد نهایی خلق تجلی مییابد. این جهانبینی، با تمجید از انسان، او را از دیگر موجودات جدا میکند؛ با تقدیس عقل و آرزوهایش، او را از زمینهٔ…
در گستره لایتناهی هستی، جایی که تار و پود وجود در هم تنیده است، انسان همواره در پی یافتن جایگاه خود بوده است. از نخستین لحظات آگاهی، این موجود متفکر، خود را در چرخهای از حیات و ممات، تولد و…
در مواجهه با سرنوشت وجودی خویش و جایگاهش در تار و پود آفرینش، انسان همواره با پرسشهای بنیادینی درباره حدود آزادی، اخلاق و معنای زیستن در میان انبوهی از حیات روبهرو بوده است. این تامل عمیق، بیش از آنکه به…
در ژرفای هستی، آنجا که مرزهای فهم و تجربه به هم میپیوندند، پرسشی بنیادین در تار و پود آگاهی انسان تنیده شده است: ماهیت “جان” چیست و جایگاه موجودات، از جمله خود انسان، در این سپهر عظیم حیات کجاست؟ این…
هیدهئو تاکاشیما، فیلسوف و آیندهپژوه برجسته معاصر، در اثر سترگ خود “زندگی با روباتها”، ما را به سفری عمیق به ژرفترین لایههای وجودی و اخلاقی میبرد که ظهور و ادغام روباتها در تاروپود جامعه بشری به همراه آورده است. این…
در تار و پود هستی و در طول تاریخ پرپیچ و خم بشریت، همواره کشمکشهای بنیادینی بر سر معنای زندگی، نظم اجتماعی و جایگاه انسان در جهان جریان داشته است. این نبرد فکری، که از آغازین روزهای خردورزی تا به…
«من گربه هستم»، اثر برجسته و آغازین ناتسومه سوسهکی، فراتر از یک رمان کمدی-اجتماعی در ادبیات ژاپن، به مثابه بازتابی عمیق و طعنهآمیز از وضعیت اگزیستانسیال بشریت و دینامیسمهای زمانی، به ویژه در بستر پرآشوب دوران میجی، قلمداد میشود. این…
جهت تبیین ساختاریافته، واکاوی عمیقتر مبانی و بررسی پارادایمهای نظری مرتبط با این برچسب، اثر مکتوب زیر بهعنوان رفرنس اصلی معرفی میگردد.
مجموعهای از تحلیلها، جستارها و گفتارهای صوتپایه در تبیین مفاهیم این مدخل
نابرابری نه یک اتفاق تصادفی، که محصول ارادهای معطوف به برتریطلبی است. در این بخش از پادکست «به نام جان»، ما به اعماق این ساختار بیمار نفوذ میکنیم تا دریابیم چگونه مفهوم نابرابری در طول تاریخ توسط نظامهای دینی و سیاسی عادیسازی شده است. جایی که بزرگیِ یک قدرت، تنها در سایه کوچک شمردن دیگران معنا پیدا میکند، نابرابری به مثابه یک قانون مقدس جلوه داده میشود. نیما...
پادکست به نام جان به عنوان یک پروژه فکری و هستیشناختی، به کاوش در جوهر وجود، ارزش ذاتی حیات و تبیین جهانبینی جانگرایی بر پایه احترام به شعور و کرامت تمامی موجودات میپردازد. این اثر با نقد ساختارهای قدرت و ایدئولوژیهای انسانمحوری که پیوند ما را با جان مشترک جهان گسستهاند، علل کالاییشدن حیات را کالبدشکافی میکند. در ویژه برنامه ریشهها و گواه ظلم (اپیزود سیزدهم: اخلاق شکست...
سرانجام به بخش پایانی ویژهبرنامه برساختهای انسانی رسیدیم. در این ده قسمت، از اقتصاد و خدا تا علم و هنر را از صافیِ نقد گذراندیم تا به یک پرسشِ بنیادین برسیم: چگونه میتوانیم برساختهایی را که به جای «بهزیستی»، «اسارت» آفریدهاند، بازآفرینی کنیم؟ نیما شهسواری در این اپیزود، از «جانپنداری» به عنوان تنها راهِ برونرفت از بنبستِ فعلیِ بشر سخن میگوید. او در پادکست به نام جان، با...
قیاس انسان و حیوان؛ جدالی که قرنهاست با هدفِ نشاندنِ آدمی بر عرشِ نابرابری و "اشرف مخلوقات" نامیدن او ادامه دارد. اما آیا این تمایز، چیزی جز ابزاری برای استثمار و نادیده گرفتن رنجِ جانهای دیگر بوده است؟ در این قسمت از پادکست به نام جان، نیما شهسواری با نگاهی انتقادی به فرهنگ عامه و مذهبی، ریشههای این خودبرتربینیِ کاذب را واکاوی میکند. ما در وبسایت جهان آرمانی...
مفهوم برابری، آرزوی هزاران سالهای است که همواره زیر سایه شهوتِ قدرت و منفعتطلبیِ والانشینان ذبح شده است. در قسمت سوم از پادکست به نام جان، نیما شهسواری به واکاوی این پرسش کلیدی میپردازد: چرا با وجود میل باطنی انسان به عدالت، جهان ما سراسر نابرابری و استثمار است؟ او معتقد است که برابری و آزادی، دو روی یک سکهاند و هیچکدام بدون دیگری معنا نخواهند داشت. در...
جامعهای برای گفتوگو، تعالی و رسیدن به آرمانها
همه کاربران میتوانند بدون نیاز به ثبتنام، از آثار رایگان شامل کتابها، کتابهای صوتی و پادکستها استفاده کنند.
فضایی برای گفتوگو، تبادل نظر و مشارکت در مباحث جامعه. تالار گفتمان مکانی است برای:
اعضای سایت میتوانند مطالب، مقالات و اشعار خود را در جهان آرمانی منتشر کنند.
جهان آرمانی باورمند به قانون آزادی است. قانونی که یکایک جانداران را برابر میانگارد و آزار به آنان را بزرگترین خطای جهان میپندارد.
قانون آزادی، هرگونه آزار اعم از (آزار فیزیکی، روانی و کلامی) را نهی میکند. هرگونه توهین، تحقیر، تهدید، سرقت آثار دیگران و... نوعی آزار به حساب آمده و با قانون آزادی منافات دارد.
از طریق منوی اصلی سایت، گزینه "ثبتنام" را انتخاب کنید.
نام کاربری و ایمیل معتبر را وارد کنید.
لینک فعالسازی به ایمیل شما ارسال میشود. با کلیک روی این لینک، میتوانید رمز عبور خود را تنظیم کنید.
پس از فعالسازی حساب و تنظیم رمز عبور، میتوانید با نام کاربری و رمز عبور وارد سایت شوید.
برای سهولت بیشتر، میتوانید از طریق حساب گوگل خود در سایت ثبتنام کنید:
پس از ثبتنام، به تالار گفتمان دیالوگ دسترسی خواهید داشت - فضایی برای گفتوگوی سازنده، تبادل نظر و مشارکت در ایجاد تغییرات مثبت در جامعه.
پس از ورود به حساب کاربری، میتوانید از بخش "پروفایل من" تنظیمات زیر را انجام دهید:
برای افزایش امنیت، میتوانید رمز عبور خود را به طور دورهای تغییر دهید.
تصویر پروفایل و بنر شخصی خود را آپلود کنید تا در انجمن و پروفایل شما نمایش داده شود.
امضای خود را برای نمایش در زیر پستهای انجمن تنظیم کنید.
لینک شبکههای اجتماعی خود را اضافه کنید تا در پروفایل شما نمایش داده شود.
نگرش خود را در مورد موضوعات مختلف از جمله مذهب، اخلاق، سیاست و اقتصاد بیان کنید.
همه اعضای جهان آرمانی متعهد به رعایت قانون آزادی هستند. این قانون برابری همه جانداران و ممنوعیت هرگونه آزار را تأکید میکند.
گزارش شما با موفقیت در پایگاهِ دادههای ما ثبت گردید.
به زودی ایمیلی جهتِ تاییدِ دریافت، به نشانیِ شما ارسال خواهد شد. در صورت نیاز به بررسی دقیقتر، با شما تماس خواهیم گرفت.
معرفی کوتاه از خودتان که برای همه کاربران قابل مشاهده است
کشور: فقط مدیران میبینند • تاریخ تولد: به صورت سن نمایش داده میشود
انتخابهای شما دربارهی هستی، اخلاق و جامعه - همیشه قابل تغییر
لینک شبکههای اجتماعی و وبسایت شما در پروفایل عمومی نمایش داده میشوند
ویرایش نام، ایمیل، رمز عبور - امکان فعالیت ناشناس
معرفی کوتاه از خودتان که برای همه کاربران قابل مشاهده است.
اطلاعات کشور (فقط برای مدیران) و تاریخ تولد (نمایش به صورت سن).
انتخابهای شما دربارهی هستی، اخلاق و جامعه که همیشه قابل تغییر است.
لینکهای شبکههای اجتماعی و وبسایت شما در پروفایل عمومی نمایش داده میشود.
ویرایش نام، ایمیل، رمز عبور و امکان فعالیت به صورت ناشناس.
لطفاً برای تسریع در رفعِ ایرادات، موارد زیر را در نظر داشته باشید:
https://idealistic-world.com/poetry