واکاویِ لایههایِ پنهان
کتاب «آفکینش» اثرِ حماسی و فلسفیِ نیما شهسواری (انتشار ۱۳۹۹)، منظومهای بلند در واسازیِ الهیاتِ قدرت و نقدِ اسطورهیِ آفرینش است. شاعر با واژگون کردنِ مفاهیمِ سنتی، جهان را بازیچهیِ خالقی مستبد میداند و با روایتِ قیامِ آزادگان (مهراز، اردان و شیطان)، سقوطِ تختِ سپیدِ ظلم و عزلِ جبارِ آسمانی را ترسیم میکند. آفکینش با جایگزینیِ «جمهورِ جانان» و «قانونِ رهایی» به جایِ شریعتهایِ کهن، به دنبالِ جهانی است که در آن آزار نرساندن، یگانه معیارِ تقدس است. این اثر به صورتِ متنباز و دیجیتال منتشر شده تا به عهدِ زیستمحیطیِ مؤلف وفادار بماند.
پرسشهایِ متداول
معنایِ لغوی و مفهومی «آفکینش» در آثارِ نیما شهسواری چیست؟
آفکینش ترکیبی ابداعی از «آفرینش» و «واژگونی» است؛ این عنوان نشاندهندهیِ هدفِ اصلیِ کتاب یعنی واژگون کردنِ معنایِ سنتیِ خلقت و تبدیلِ آن از یک عملِ رحمانی به یک بازیِ قدرتِ مطلقه است.
نقشِ شخصیتهایِ «مهراز» و «اردان» در این منظومه چیست؟
مهراز نمادِ قلب و محبتِ بیدار شده و اردان نمادِ عقل و تفکرِ جانگراست. این دو در کنارِ شیطان، مثلثِ عصیان را تشکیل میدهند که با پرسشگری، توهمِ قدرتِ مطلقِ یزدان را فرو میریزند.
منظور از «جمهورِ جانان» که در پایانِ کتاب پیشنهاد شده، چیست؟
جمهورِ جانان مدلِ پیشنهادیِ شهسواری برایِ ادارهیِ جهانِ پسا-خداوند است که در آن مفاهیمی چون پادشاهی و سروری حذف شده و تمامِ موجودات (انسان، حیوان و گیاه) در حقِ زیستن برابرند.
چرا نویسنده پیامبران را در فازِ «بیداری» به عنوانِ مهرههایِ بازی تحلیل میکند؟
شهسواری معتقد است در نظامِ الهیاتِ قدرت، پیامبران ناخواسته یا خواسته به ابزاری برایِ استقرارِ نظامهایِ سلطه و نشرِ دردهایی بدل شدهاند که خالق برایِ خروج از ملالِ خود به آنها نیاز داشته است.
چرا انتشارِ کتاب آفکینش تنها به صورتِ دیجیتال و رایگان صورت گرفته است؟
بر اساسِ «قانونِ رهایی»، شاعر هرگونه آسیب به جانداران (از جمله درختان) را برایِ اهدافِ بشری نفی میکند. چاپِ کاغذی از نظرِ او «غارتِ تنِ طبیعت» است و پیامِ رهایی باید به گونهای منتشر شود که خود آزاررسان نباشد.
