کتاب جانگرا؛ مانیفست آزادی جهانی، تبیین فلسفه جان‌گرایی و نقد ساختارهای قدرت اثر نیما شهسواری

چه دارد این سرا ایران چه ماند است

چه از آن دورترها را چه خواند است؟

بخوانده مرگ بر تن، مرگ بر اوی

بخوانده مرگ خواند او به هر کوی

چنین خلقی تمنا کرد تسلیم

خودش را دست بسته داد بر دین

زمینش را به تغییر آن ولی پیر

به امروزش همان پیران زمین‌گیر

یکی در ماه بود و موی قرآن

خدا را او زمین افکند و شد خان

به غصب داد و فریاد همه جان

به رگباری سپارد تن از ایران

به دور و درست‌ها بر روی دیوار

به صحن و پشت بام و کشت هربار

رفاه مردمان در کشتن او دید

همه دید و همه تن‌های برچید

شدا مفتی به جان کشتن در این خاک

شده مجانی آری، خون و تن پاک

به شصت و شصت و هفت و خاوران گور

تجاوز دختران و مرگ هر نور

به زیر این زمین گوری است پر خون

همه در کام آن تسلیم مجنون

به زندانی که هر تن بود ایران

همه غرق اسارت سرقت جان

به یغما برده جان‌ها را اسیران

همه زندان در این خاک است حیران

جواب اعتراض تنها یکی بود

یکی مرگ است، آری مرگ کس بود

به هفتاد و به هشتاد و بدین روز

هر آن‌کس خوانده پاسخ مرگ او بود

به آبان در دل دی در دل روز

هر آن‌کس خوانده پاسخ مرگ او بود

بدین تب‌داری و دیوانگی‌ها

به زندان بزرگ بربری‌ها

ستم پایان ندارد جان من دور

مگر فریاد و طغیان منع این زور

به دیروزش زنان را برد در گور

و حالا مادران را طعمه این جور

بگو پایان ندارد این طریقت

چنین دیوانگی، بن، ریشه، هیبت

به پایان جان من فریاد خواهد

به فریادی بلند از خویش راند

یکی ایران بدور و حال خود ساز

هر آنچه آرزو کردی و آن راز

که فریاد بلند ما زمان ساخت

همه قدرت از آن ما است آزاد

جان ز انسان می‌درند این مسلمان بی‌شرف

این مسلمانی ندا دارد به کشتن با شعف

این شرف معناگر بودن همه زیدن بود

مرگ‌داران را چه کاری باشدا با این شرف

چوب در دست و به سر می‌زد همو این شعر خواند

او حدیث کشتنا از خودکشی با عشق راند

این تن بی‌جان که در پیش است آری کودک است

شعر آن خضرا لبانش او به قربانی کشد

هر تنی را در برابر کشتن از خاری به خار

آیه‌ی خشم خدا را خوانده این بدکینه‌ دار

ما حدیث عاشقی را خوانده با این قوم خار

او پی خائن سراییدن بر آمد شاخسار

ما همه زندار را جان خوانده در این کارزار

او حدیث مرگ می‌خواند همیشه در مزار

ما برابر بودن از زن را بخوانده پیش‌دار

مغز پوچ آلت‌پرستان خوانده عریانی نظار

ما به آزادی سرودیم و به دور آزار ضار

او بخوانده مجمل بی‌بندوباری را هزار

تو همه خشمی و دین بودن همه آیین تو

در پی خشم است و بیدار خشونت پیش رو

ما به نافرمانی و بیدار طغیان خوانده‌ایم

تو هرآنچه خوانی از هیچ است در این پیشه نو

ما همه مهر جهان فریاد را آزاد خوان

این جهان آزاد باشد از برای ما و تو

نون در خون خوردنی دارد برادر غم نخور

غم نداری زر به خون خونی ز دندان می‌چکد آدم مخور

آن تن طفلان بی‌کس را بدر از خون ما آهن مخور

قلب سنگت از دل آهن تراود غم دل مادر نخور

مادرت از زادنت سیر است بی‌پروا بگفت

این تن بیمار آری کودک من نیست این هیولای سترد

بر تن و جان بنگرا این را دریدی کودک است

ای تو کودک‌کش مکش این جان و این آدم مخور

می‌خوری این تن همه جان می‌دری بدطینت بد سیم و رو

آخر این خشم آری کشتزار خون چنین ماتم نخور

رهبر بدکین تو در جستجوی خون بود آیین او

تو نکش جان را ندر این زشتی عالم مخور

می‌کشی از قلب فرمان زشتی و از مکر او

تو خودت آغشته بر زشتی و این خاتم نخور

اینچنین رفتار دهشتناک تو ختم تمام زشتی است

مردمان بی دفاع را اینچنین در خون و آری تن نخور

رو به خود در آینه با خود بگو از کردگار

روی خود را اینچنین خونین و بدصورت نشان حاتم مخور

دست مردم پیش بر روی است و این گوهر ز عشق

خوانده درس بخشش و حسرت به زیدن من مخور

هر نفس خواند است آری او حدیث آن همه تغییر را

بی‌مهابا پیش آی و راه خود را از دل زشتی ببر

می‌شود برخواستن بی‌شک بدان دنیا است راه

راه بیداری هماره باز در پیشت بخوان ماتم مخور

مادرت در جستجوی نام تو خواند است او آزاد را

زن به زندار و به آزادی بخوان آدم نخور

از دیدن روی گلتان غنچه به دل زد

زد رسم جهان را به دگرباره رقم زد

با بودن این کودک زیبا به خیابان

او رنگ جهان را به رهاییِ صنم زد

این جمع شجاع کز نفسش خوانده رهایی

او جام جهان را به تو زیبای قدم زد

بر پای و قدومش تو بخوان شعر ز باران

شوید همه زشتی ز دل پیر تو ایران

این جمع که دانش‌ بود آموز تو خواندی

امروز همو بوده معلم به دل ایران

باید به کنارش همه فریاد تو آزاد

خواندند درفشی به رهایی ز دل داد

بیدار همه کودک و پیر و همه برنا

از شور چنین قافله بیدار تو دنیا

رمز است همه نام شما در دل دیوار

این نقش تو بستی همه دنیای ز بیدار

بیدار کند سیل خموش نفران بست

زنجیر شکستد ز دل پای تو این مست

این جمع همه مست رهایی ز دل آزاد

خواندند سرود زن و جان را ز تو آزاد

برخیز ببین جام جهان در پس این داد

فریاد برآورده به آزادی تو راد

تو این وطن و جام جهان را به رهایی

خواندی و به آزاد زدی راه بنایی

سازد همه دنیای به فریاد تو آزاد

آزاد جهان از پس فریاد ز این داد

زن را تو بخوان معنی حق عدل و هم انصاف

این زندگی از جان به تو خوانده همه آزاد

هر ندا در دل شهر آمده از قلب تو فریاد

فریاد برآورده بر این ظلم به بیداد

می‌پرسد از این چیست چرا او به میان است

خوانند بخوان با من از این روز نگون زاد

سالی که میان آمده با خون به جهان زاد

کشتند همه مرد و زن از کینه‌ی بدذات

از زن به فروش تن و آن مردم بیمار

تا هر چه وزیر و همه ارتش دل این داد

دادی که به فریاد بخوانده همه را دار

هر شهر و درختی شده آن چوبه ز تو دار

از کرد از آن سال و همه مردم تب‌دار

باران قساوت همه را کشت به یکبار

تیر از غم فردا به برون خواند که اینبار

حکم همه تن مرگ در این کینه‌ی تب‌دار

سالی که بر آمد همه در جنگ به اصرار

راه تو همان قدس به قربان شده مردار

صد تن به هزاری تو بگو مرد به اجبار

بی دست ز پا آمده مهمان به دل این غار

فرمان ز هیولا تو بخوان قتل همه خار

کشتند همه مرد و زنان را ز تو اصرار

هیئت ز دل مرگ بیامد دل جبار

خوانند به کشتار نفس قاتل بدکار

هر جرم و جنایت که تو خوانی به دلش رفت

شصتار به هفت نام نسان از دل و تن رفت

آمد به میان تا بکشد سیل همه جان

بی دین و به دین باور و فرهنگ در ایران

یک تن به دل شهر در جهل که کشتند

هر ناوبری را به دل دره که بردند

صد تن نفر از آنکه قلم داشت به میدان

کشتند ز ایران و به ایران و تو ایران

از قافله دانش و هر تن به میان است

با حصر بکشتند که ملا نگران است

از دست علیلش تو بگو گفت که ایشان

خواهد همه معلول در این خاک پریشان

در کوی و به دانشگه و در قلب تو ایران

حصر است اسارت همه در کام پلیدان

گر معترضان خواهش از رای بخواندند

باتوم به تعرض همه مردان بکشاندند

از مقعد و شیشه تو بگو رسم اسیران

او کشته هر آنکس که ندا خوانده بر ایشان

گر معترضان خوانده که افساد میان است

پاسخ شده خنجر تو ببین قلب عیان است

گر دی به خیابان نفران داد کشیدند

فریاد زدند و همه فردای ندیدند

گر کارگری شب به میان خانه نوشت است

داد نفران خوانده که این ظلم چه زشت است

تا صبح همگی صورت او کوفت و تکرار

ستار بکشتند و به جنت شده رهدار

این قافله با زور همه برده به جنت

با مشت و لگد خوانده بر ایشان ره ظلمت

گر او که دبیر است بخوانده ز تو فریاد

فرزاد به آتش بکشد مسلم بدذات

گر سیل جوان قلب خیابان شده بیدار

از فقر سخن خوانده بدر جامه‌ی بدکار

او را به نها آتش و با خون به خیابان

سیراب کند از جسدش شامه‌ی ایران

دندان بکشد رهبر بدکینه و بدکار

از خون جوانان بخورد این همه تکرار

سیلی به خیابان تو چه تن داری و اینسان

گر باد زند موی تو الله پریشان

او می‌زد و با هر نفسی زد به سرش پست

او کشت همه دختر کردی و از این مست

مستند که با کشتن و با خون همه نان برد

او بر سر سفره تن ما را به میان خورد

خوردند و هزاری به دلش برده و اینبار

کشت است که ثابت کند او عصمت دیندار

می‌زد به سرم چوب و به من خواند همین را

من جان نزدم تا به چنین روز خدایا

بازم به دل کشتن و با خشم جهالت

آیین همو قتل بود زشت قساوت

حالا همه فریاد بخواندند که اینبار

فریاد به تغییر دگرگونی و بسیار

ما زن به میان خوانده و از عشق بخوانیم

از عدل بگوییم و برابر به میان شهر نشانیم

ما قلب نفس از دل زندار بمانیم

جان خوانم و از زندگی و شور از آنیم

ما لفظ رهایی و به آزادی و از داد

شعر همه این شور به دنیا برسانیم

این قافله در شهر که خواند است به فریاد

می‌خواند از این خواستن و از دل این داد

او در پی جستن به دلش خوانده به آواز

او عاشق زیدن بود و عاشق پرواز

این کودک در بین بگو لفظ رهایی است

معناگر زیدن همه آزاد به باقی است

صدها به دلش خواسته دارد ز تو دنیا

او پیش در این قافله معنای رهایی است

این سکوتِ تو بدان معنی و همتا ظلم است

این خموشیِ به میدان تو بگو معنی آری ظلم است

تو گذشتی و یکی کشت دگر جان تن را

تو به او خنجر تیزی بدهی این ظلم است

اگر از او تو گذر کرده که این تن خوش‌دار

تو ببین روز دگر گردن تو پیش همان خنجر خود در ظلم است

به دل امروز گذشتی و گذر کرد همو این جان را

و به فردای ببینی که خودت قعر چنین دره به دل آن ظلم است

نفسش را تو بریدی که گذشتی ز کنارش خاموش

تو ببین آخر این قصه که قطره به درون آتش از این ظلم است

تو به امروز سلامت به کنار جمع جانی بودی

و به فردا شده تیز خنجر دندان به تو جان در زودی

او همان است که دیروز یکی کشت و تو را خواند از دور

و به فردای تو را می‌کشد و خوانده که تو فرسودی

شاید اینبار یکی دختر تو بود آن جان

که بلندی به زمین افکند و خوانده خودش کشت به کین دستوری

شایدا آن نفری را که شکنجه کردند

پدرت بود چه می‌دانی از این قافله تن‌دوری

شاید آن روز دگر مادر تو در غم گفت

طفل من را نفران کشته در این ددزوری

شایدم خویشتنی روز دگر در ایوان

تو بخواندی که نفس مادر من مرد در این مجبوری

تو که میدانی و من دانم و ما می‌دانیم

این جماعت همه را کشته و این نیست بسان دوری

اگر از جان گذری کرده ‌و با خود خواندی

که تن من نبود در دل این کینه و کشتن زوری

تو بدان روز دگر جان تو در این نزدیک

جور و فسق و تو بگو ریشه‌ی اینان افساد

همه کشتند در این قافله‌ کشتار عوام از دل ذات

من و تو در دل هم ریشه به هم با هم تا

برکنیم ریشه‌ی این فسق و فساد از بن اینسان گوری

برکند ریشه و در خاک بکارد از آن

طعم خوش قلب رهایی زن و زندار نوری

نور خوش تابد و این جام جهان را گردون

ما بسازیم جهان را به دل عزم خود از آن نوری

که تراود همه در پیش برابر جانیم

ما به آزادی و در زندگی از پیش جهان از نوریم

روز پیروزی بیاید داد آزادی همه ایمان شود

راه و قانونش به ایران پیرمان درمان شود

او بسازد منع ظلم و ضار را در این سرا

همِ آزادی بگو آزادگی در این جهان اذعان شود

پیش در راه است و این ایرانمان در بیشه راه

نغمه‌ی آزادگی در این جهان مهمان شود

مرد و زن دستان به پیش و رقصناک

شادی آزادیا بر این زمین خشک آن باران شود

شور مردم در خیابان می‌تراود شعر را

از شکوه باور آزادگی، شیخ را بینی که او ترسان شود

او پر از خوف و در این زنجیر تسلیم و خدا

از رهایی جان ایران او چنین پرسان شود

پاسخ صدها هزاران سال پر تبعیض را

عدل خواند اینچنین انصاف ما میزان شود

در دل فردا ببین در قلب پیروزی جان

جان هر تن محترم آزاد از دادش جهان حیران شود

اینچنین قلب و قلوب و انقلاب ماه‌ها

نقش زشتی از دل پرچم بگو پنهان شود

ما در این روز رهایی از برای داد زاد

هر تنی از مرد و زن را او برابر جان شود

پاک کردن صحن ایران از دل خون و فساد

جهل را برچیدن و شمعی ز دانش نور ما تابان شود

پاک داریم این سرا را از دل کشتار جان

پاک این دنیا ز قربانی حیوان را بگو رادان شود

می‌شود دیدن که حیوان شاد آزاد است جان

هر چه حصر و دد اسارت چهره‌اش پنهان شود

رقص زیبای درختان شاد زی در مهر جان

او نفس را بر جهان ایرانمان شادان شود

دیگر از بهر جهالت را نبینی در سرا

پاک آن فرهنگ ما از خرفه در میدان شود

دست انسان را ببین او در مدد اینسان بخوان

شعر آزادی به کوی و برزن ایران در جهان اذعان شود

نیست در این شهر و در ایوان ما دیگر ز جبر

جبر هر تحمیل دنیا را ببین او در نهان پنهان شود

هر تنی فریاد زد خواند و هزاران‌ شعر گفت

این سرا مهد رهایی گفتن از باران شود

قلب ایران هر مکان بینی که بی‌همتا همه در حزب خویش

بیکران احزاب در این قلب ایران با هم و افشان شود

هر تنی درد و به بیماری نفس در ترس نیست

اینچنین درمان جان را رایگان بر جان شود

نیست دیگر کودکی در حصر و کار و چنگ زور

خواندن و بنوشتن آری رایگان ارزان شود

تو دگر کس را نبینی در دل فقر آفرید

کار ما همتایی و اینسان برابر بان شود

بر تن پیر خزر بر جان آن زایند رود

زندگی را می‌دمیم و کار ما آسان شود

راستی رهبر ندارد زین پس آری آن خدا

او زمین شیند برابر قطره از باران شود

هر تنی با باور خویش و ز خود ایمان رها

این سرا آمیزش باور به جان ایمان شود

صدهزاری کار پیش است و بخوان در پیش گو

روز فردای رهایی جمع انسان جان شود

از غم و از ترس دیگر او هراسی کار نیست

ارزش والای جان یکتا میان ایمان شود

زورگویان قلب ایران روز در این زشتگاه

او نترسد رسم ما آیین ایران جان شود

هر تنی اینسان برابر زندگی را خوانده داد

داد آزادی همه دنیای ما را جان شود

شده ایران همه زندان و همه حصر در آن

به اوین خوانده که دانشگه ما اینجا خوان

همه زندانی این قوم اسیر و تسلیم

همه در بند خداوند اسارت ترسیم

بن اینان به نها بود به قعر زندان

همه را حصر برد قلب کلام قرآن

چه بگفتا به درونش همگی را تسلیم

عبد و بندار بسازد همگی در تعظیم

بزن و خار بکن خویشتنت را اذعان

تو شدی بنده و این عبد و عبید یزدان

و ببین حال که سازد همه ایران زندان

همگی را به گروگان بگرفتد ایران

این که نامش شده زندار اوین را گویم

همه نامی به دلش حصر شده در زندان

نفری معترض نان بود و در حصر است

هر کسی کارگر این خاک بود در بست است

دست دزدی که شده خواهش از نان گفت است

او برید و نفر انبار بدزدد خفت است

او به تاج شه و شاهی و ببین در قصر است

هر کسی خوانده ز من برد همو را کشت است

نفری را که به ایوان شده او در اذعان

نفران جاه مرا برده و حالا ایشان

شده شاهنشه و بیدار نفس این دزدان

دل او را به میان جرح کند او بریان

چه بگوید نفری کز دل دانش او خواند

قلب زندان شده جا منزل او در میدان

اگر از زیستن و این نفس از جان طبیعت او خواند

قلب زندان به دلش جاه بکارد اینسان

اگر از حق زنان خوانده و از این انصاف

به دل قعر جهنم جای او منزل داد

اگر از خویشتن آری به برون شعری خواند

دل زندان شده جایش و بدور این آزاد

اگر از حق نفس طفل نفر شعری خواند

به دل ده صد و این سال بخوان در زندان

اگر از حق رهایی و غزل با ما خواند

شب بیزار بخواند همه جانان پنهان

شده ایران همه زندان و همه حصر در آن

به اوین خوانده که دانشگه ما اینجا خوان

این سرا را که به ما فدیه ز خون می‌دادند

جایگه شد همه در حصر شدند و زندان

کشوری گشت به دل بودن ما این اذعان

این اوین گشته یکی شهر رهایی ایران

همه کس قلب همان زشت سیه چال خون

به دل حصر و همه قاتل و دزدان شد خان

بن این زشت اسارت همه باید کندن

به دلش کارد از این راه رهایی ایران

که تو فردای ببینی اگر از ما کس رفت

دل زندان به رهایی بنوازد ایمان

همه ایمان من و ما و رها در اذعان

همه آزاد در این قافله‌ی با ایمان

این شهر به خون زیده که در این غم گفت

منم ایران و در این سوخته جان با من گفت

به دل روز یکی دختر کردی بود آن

که بیامد به سیاحت به میان جان تهران

قوم دژخیم همان کاسه به لیسان دربار

نفسش برده سرش کوفته بر جهل خودش با اصرار

و چنین شور بیامد دل ایران جانان

تو بپاخیز بکشتند نفسم دختر من ای ایران

همه در کوی به فریاد یکی را گفتند

نفس از زندگی و زن به تو از آن گفتند

و خداوند و شهنشاه بخواند به همه مزدوران

ما نکشته تو بکش مردم از این کینه‌ی دین در میدان

همه کشتند خیابان همه بردند اوین

که به ملت تو بگو ما که نکشت و همه آزاد ایران

و چنین قوم بد و زشت و پر از جهل ایمان

همه کشتند در این زشتی دوران ایران

تو بگو دختر من جان مرا آن کشتند

و به میدان ز دل خودکشی او گفتند

دخترم را به تو کوبیدن آن زشتی کشت

و نها این غزل مکر به میدان خوردند

همه تن جان و پسر مرد و زن و هر جان را

همه کشتند و نها شعر خود از جان خوردند

به تو فریاد زند کودک و این قافله‌ی دانش‌بان

ز دل مکر تو آگاه شکستد همه ایران زندان

و تویی رو به همانان و بخوان از ایمان

تو بگو دین من از جهل بود او به خشونت شد جان

همه را می‌زند و می‌کشد و در قرآن

پی خواندن قصص خضر بیامد اذعان

دل ترکان تو بگو از دل شاهد کشتند

و به فردای همه جبر خود از آن گفتند

نفران پیش به پیش و همه در مجبوری

غزل شیخ گدا را همه از رو گفتند

همه از دور بگو خائن و مزدور همه را گو اوباش

تو ز خود خوان تو هیولا و تو این دیو پلید ایران

تو در این خاک همه حصر به زندان در خون

تویی آن عامل ظلم و تو قساوت مجنون

همه خون جسم و تنت قرمزی جانت خون

این لباس تو از این خون شده گلگون مجنون

شر بدطینت و زشتت ز دل ایران برکن

برکن این اجسد بد بو و به ظلمت برکن

برکن و ما خودمان شهر خودا می‌سازیم

به دل آزادی و از جان همه در پروازیم

تو برو این جسد زشت خودت را برکن

ما خودا این نفس ایران دگر می‌سازیم

از دلش زن به برابر همه آزاد ایران

همه زندار به جان قلب رهایی ایمان

همه آزاد به قانون رهایی از داد

نفری ظلم نبیند تو و حتی بیداد

به رهایی قسم این راه دراز در پیش است

غم ایران نخور این نسل بپا از خویش است

کاسه‌لیسان همگی پیش به سوی فرمان

جمع اشرار شده ماله‌کش نظم و نظام دیوان

تو بخواندی ز وطن جان ز دلش بیزار است

معنی‌اش خاک بود فکر شما بیمار است

وطن آن کودک زخمی خیابانم بود

دختر کشته به فرمان تو آن رهبر بود

وطن آن کولبر زخمی در کوهستان

وطنم سیل همه کودک در این زندان

وطنی را که خزر گفته به میدان حراج

چین و آن روس شده صاحب این جان از باج

وطن آن نیم نسان حصر به غل زنجیر است

حق زن دست تو و رهبر تو درگیر است

وطن آن داغ تو شلاق به جان مردان

تن بردار دگر جنس بخوان از این جان

وطن آن خانه پر از عقل و خرد از انسان

شده زندان همه ایران و رهایی زندان

وطن آن مادر من ده شده سالی زندان

جرم او داد همه طفل بخواند ایران

وطن آن زن شد و هر دم به تنش شلاقی است

آخرش دست درازی و تنش دار برابر باقی است

وطن آن صد تن و افزون همه کودک در خون

صبر این سال گذر دار به گردن مجنون

تا کنون از رقم دار به ایران خواندی

وطن آن جان به دار است و بگو شهر خون

وطن این جان طبیعت که به لطف شیخان

به دل قعر جهنم شده آتش ایران

سیل بی‌آبی و قطع همه دنیا از دار

این نفس‌گیر چه داند دل اشجر بیمار

وطن آن سیل همه جان شده آری قربان

به هزاری به دلش سر که بریدی از جان

وطن آن عید کثیف تو و آن اربابت

که سر از جان تو بریدی و بریدا این جان

وطن آری همه سگ‌های ببین بر دار است

قتل عام نفسم جان تو حیوان ارزان

وطن آن آتش جهل تو و آن دینت بود

که کبوتر به دل آتش زده در جهل کور

نشر بیماری و هر زشتی و بدایمانی

تو بخوان صبح دمان خوانم از آن را مجنون

دم از امنیت و از شور خیابان گفتی

همه نا امنی ما جود همینان درخون

جوی خون راه به کارد همه ایران ویران

امنیت نیست در این بودن اینان ایمان

که اگر کس نطقی گفت نفس در جبر است

تن او را که بریدند و نفس در حصر است

همه نا امنی ما جود همینان در خون

جوی خون سازد از این جان پریشان مجنون

حسد ترس بخواندی که نها ایران شام

همه امروز وطن گشته به سیلاب خون

اگر این قوم پر از جهل و فساد دوران

به زمین ماند بدان شام و هم ایران شودا او ویران

که نها فکر همینان همه در نابودی

همه ویران کند از جهل خودش در زودی

آخرش مردم این شهر بگو بی‌شرف او را خواندند

شده نالان و همه تازد و از شهر همو را راندند

شرف از بی‌شرفی خوانده و این را تن خوان

بدر این جامه زشتی به شرف خوان از آن

شرفا گو که رهایی و برابر ظلمان

هم و فریاد کشیدن به دل زورپرستان ایران

شرفا گو که به پا ایستن از جور خواندن

این شجاع ‌دل به رهایی و غزل تن گفتن

شرف از گفتن دژخیم خداوند پیش

آن برابر به دلت خوانده بر او بر آن کیش

شرف این زیدن در روز رهایی بیدار

شرف این آتش خاکستر ما آن فریاد

شرف از ترس گریزان و به دل تنهایی

غزل ما به شجاعت شده ایران راهی

شرف آن حس عمیق نفران در فریاد

انچه فقدان همو بود تو را ایمان داد

شرف از بردن نامش به لبت در لرز است

شرف از بی‌شرفی تو بگو بی‌مرز است

شرف از خواندن نامش به دلت او ترسان

شرفی نیست دگر قلب شمایان ایمان

شرفا دیدم و او دادکشان با من خواند

قوم کودک‌کش و قاتل ز منا نیست ارزان

تن من خورد و وقاحت به دلش او آن خواند

شرف بی‌شرفان ارزد از این بدرویان

شرف ما به خیابان تو و دژخیمان ترس

نهراسی که دل سال دگر در این مرز

کاسه‌لیسان همگی عفو کند این ایران

که رهایی به دلش خواند از اینسان ایمان

همه در کام رهایی و رها در این داد

منع ظلم است رهایی همه‌ دادش آزاد

شده کودک کشی آیین تو قاتل دلسرد

بی شرم و شرف خورده و قی کرده همه شرم

شرم است که می‌بارد از این نام که خواهان

خون خواهد و در پیش بریده سر ایران

آن تیر که جان نفسم قلب کیان رفت

کشت است همه نام و نشان و همه ایران

روزی که نخستش تو کشتی نفسم را

یک جان شده مهسا و همه جان شده ایران

نیکا به سرش کوفت سیاوش چه شده مرد؟

این خودکشی سار به فریاد تنم رفت

اسرای مرا پس بده بیمار شقاوت

ای ننگ بر این دین شما مست قساوت

از مرد گذشتی و زنان را به دل تیغ

هر پیرزنی را به چنین قتل غم انگیز

هر تن نفسی خوانده به آزاد به زندان

صدبار شکنجه ز تجاوز دل قرآن

آن وصف صدا را تو به یلدای شنیدی؟

کشتی و ببین مرد بدین مرگ رسیدی؟

ای مرگ پرست غم و اندوه به دربار

دیوار تو از اجسد ما خون من اینبار

نوشیدی و از خوردن خون نیست که سیراب

این قاتل بدکینه به سرداد در این داد

زیر نفس و جوخه ی دار و به دل اشجار

او در پی خون می‌خورد و مست در این دار

دار تو و گردون تو و تخت تو بیمار

نابود چنین خانه‌ی ظلمی به تو پیکار

از جان کیان پیش هزاری دل اسرا

صدنام و هزاران و به میلیون شده بی‌نام

بی‌نام به میدان بخور این خون تو بدنام

بدنامی تاریخ بگو بذل تو آن نام

نامت دگر آن نیست ببین نام رهایی‌است

این شور به نام همه بی‌نام که باقی‌است

این سینه سپر پیش بزن رمز رهایی‌است

آزادی ما در گرو بیداری باقی‌است

دو دستانش به پشتش بست بی بال

به دستانش نگاهی خواند این راز

خیالش را به پروازی به بن‌بست

نگاهش بر دو دستش بود او مست

به تن دستش یکی را ناز کرد است

همین دستش زنش تیمار کرد است

دهان را با همین دستان طعامی

دهان طفل خود را باز کرد است

نمی‌داند چرا باری در این راه

خودش را او گرفتار تو کرد است

خدایی کز دل کیفر تو را دید

به پاکی مسئله تنها تو را چید

اگر دستی به خبطی خوانده راهی

ببر آن را دگر ناشد سوالی

اگر پرسید که عدلت کو ببر آن

زبان را را تو برون او را بخوان جان

که این یزدان به کیفر پاک هر کام

به دام مرگ می‌خواند تو انسان

به دستش دید او ترسان گریزان

نباشد زین پس آن دستش بر این جان

به اشک و خون و در ترسی است انسان

بریدن دست او پاسخ ز یزدان

اگر مال دگر را برد دزدید

ببر دستش به وجدان هیچ پرسید

نپرسید و برید و دید پرچید

دو بالش را به خود داد است این بید

دو روز کامل او چشمش نبستست

همه روز وشبان دستش نشست است

و فردا او بدون دست کشت است

خودش جام جهان از پیش مرد است

بریدن دست مردی را که مست است

همو مست تو شد الله رست است

تو خواندی رستگاری را از این بزم

و بزم رستگاری کشت هر هست

بخوان دین مرا اصفات انسان

به انسایتم سوگند اینسان

که اکرم اشرف و هر چیز انسان

به انسان خوانده‌ام از خویش پرسان

خدا جایش به انسان داد او رفت

برفت و خویشتن را خواند بدبخت

که بخت بد گریبان تو در دست

گرفت و او تو را کرد است بدبخت

خودت را شاه خواندی پادشاه بیش

به خود غره شدی و مست از خویش

بدینسان کشتی و دردار در رنج

همه در ظلم مانده مهر تو رنج

چه دارد بیش انسان از تو حیوان

چه دارد غره بر خویش است اینسان

شکنجه دارد و اعدام و صد ظلم

به استثمار هم نوع خودش برد

هزاری دردها او خوانده از خویش

به خود می‌بالد و بر دین خود پیش

برون از خواب بیدار است این جان

به جان ارزش تراود بیش انسان

به رسم جان به آزادی به این راه

بخوان با من تو شعری در چنین گاه

که دنیا را دگرگون نو به نو ساخت

نه نوعی بیش ارزش جان شود داد

به قانون رها آزاد سوگند

جهان جان است و جان دنیا است یکرنگ

به دنیایی چشانم باز این دید

که انسان نوع خود را خورد در زیست

برای زندگی از دیربازان

همین را خواندن او در پیش فرزان

که باید از برای زندگی کشت

کسی کشت و به جان خویش از رشد

همه رشد من از آن تن در این بود

اگر او را بخوردم ره جوین بود

همه مردم به شادی پیش در راه

نه سنگی پیش رفت دریاست بر جاه

همه دنیا مثال روز پیش است

همه دنیا از آن خویش بیش است

همه امروز در این جاه اینسان

شبیه روز دیرین پیش خویش است

ولیکن در دل این خاک از پیش

همه هم نوع خود آن غوط بر کیش

همه انسان به دندان می‌کشند آن

به شادی می‌درند هر تن از آن جان

ببین ساده گذر از آن دکان بان

یکی نوزاد آویزان بر آن خان

یکی ران زنی در دست شاد است

یکی بریان تن کودک مذاب است

به جوشیدن تن مردی است در آب

خورشت مغز انسان روی گاز است

همه شادان کسی فکری بر این راه

بر این حالات انسان خویشتن جاه

کسی نادم پریشان بود در خاک

نه دنیا در گذر بود است بی‌باک

به عادت عادت خود را پرستید

خدا را ارزش خود خواند در زیست

در این خاکی که امروز از دلش جان

دریدن بود آری ارزش و خان

به هر دنیا نسان در پیش خاک است

که او تنها مرید باک و تاک است

به هر راهی رود بی پرسش و مست

به تقطیرش به عادت مست دربست

اگر فردا تنت را دیدی ارزان

اگر بر روی گازی پخته‌ای جان

بدان تنها مریدی برده‌ای پست

که عقلش بی خرد بود است دربست

برای زیدن و بیدار دنیا

همه ارزش دوباره ساختن راه

جهان تازه‌ای جان بود آن خان

همه ارزش میان جان و اینسان

مهار آزار آزاد است هر جان

جهان ما رهایی است برخوان

بخوان شعر رهایی را برابر

به آزادی برابر بود هر سر

همه جان جهان حیوان و انبات

همه آزاد این جام جهان شاد

به میدان جنون‌باری یکی گفت

خدا عادل بود قادر جهان خفت

به عدلش صدهزاری درد خواند است

به کودک‌ها مرض پروانه درد است

به قدرت او هزاری کشت از قصد

به قصد شوم او مرگ است درد است

چنین دیوانه‌ای در پیش میدان

مبلغ دین یزدان بود بدمست

به مستی خواند او از زشتی شاه

به دنبال طلا در خاک گشت است

همه مس آهن و هر سخت تن بست

که شاید از دلش زر باشد از دست

به شادی در دل انسان و هر جان

حدیث مجمل عدل است این بست

دل پیر نفر این کولی از رست

شکوفا می‌شود قلب ریا جست

همو می‌خواند و صد غلم در پیش

در این خود تن فروشی لابه‌ از خویش

خدا آمد زمین او خواند از درد

به کشتن داده هر کودک زن و پست

که من عامر وکیل و عامل و خویش

خودم کشتم به دردی داده‌ام دست

خدا خواند و نفر فریاد خواند است

که رحمان آن خدا بوده در این رست

خدا دیوانه فریادی که ضار است

به جباری که قاسم در نظار است

به کشتن درد دادن راه این است

عدالت کشتنِ هر تن به کین است

و پیر مرد عارف کیمیا بخش

همان مس را طلا کرده به صد خشم

صدا فریاد خود را بر خدا خواند

تو رحمانی رحیمی ای طلا بان

خدا خود را فریب از شعر او شاد

به زین پس عادل است و قادر و راد

و او خلق خدا خالق خدا پست

خدا را او در این زندان به در بست

دور ما را به دل جبر کشیدند نواری که در آن

می‌برد تن به تنانی که خود آزار برند

می‌کشند از پس هم خار و به تیغ و به مزار

می‌برند گر نفسی یاد خود از ما نبرند

نبرد خود به دل کار و از این ماتم و زار

همه را بر لب آزار به دنیا نبرند

مرز بین من و تو جبر در آن زاده شدیم

تو ببین این همه خاری که شده بنده و دنیا بخرند

این همه غلم و کنیز و تو ببین حور در آن

که خودش را همه تسلیم و به فردا نبرند

نبرند و همه خود را وطنی خوانده که آن

من و از خود کن و خود را همه معنا نبرند

پرسم از خود که وطن جبر در آن ارزش بود

و بگوید که همه ارزش زشتی و به دنیا بخورند

ارزشی نیست میان در دل این بل‌هوسی

همه دنیا ببرند و همه دم را نبرند

من از این قافله‌ی بی‌خرد و زشت نبودم که در آن

معنی و فلسفه را بذل بخواندند و همه جان بدرند

در به در او و من و درد دلم را نشنید

که وطن را به نهان پیش هویدا مبرند

مبر این راه به مقصد به دلش بی معنا

وطن تازه برون باید و از خویشتن آن را بخرند

پی و آجر به دو دستان همگی پیش بر آن

وطن تازه بنا کرده دوباره همه معنا ببرند

طلبش جان به رهش پیش بگو ما همه آن

راه تازه به جهان خوانده و همتا نفرند

نفران ساخته اینبار وطنی نیست به جبر

جبر دنیا شده محو از طلب ما و بگو با خبرند

به تخت پیر یزدان خویش را کاشت

خودش را او عزیز و شاه پنداشت

شده فرمانده و یزدان و او شاه

کسی خود را به پای خویش افراشت

هزاران بار صدها تن در این جاه

به طول پیش و تاریخ شهنشاه

به هر خاک و به هر جا و در این راه

هزاری شاه فرمان پیش افرا

بگو راه رهایی بود رستن

شکستن زشت خویی باز رفتن

دوباره جان دنیا را نوشتن

ز نو از جای برخواندن نشستن

نشستن روی بال قدر و قسمت

شکستن معنی این زشت حسرت

بگو باید شکستن تخت از شاه

خدا یزدان هر انکس خوانده الله

هر انکس خویشتن را داد آن جاه

بگو هر کس خودش را خواند الله

بگو باید شکستن جاه او راه

دوباره سایه را خواندن به اکراه

شراکت را به کار قدرت از داد

دوباره خواندنِ معنای هر راد

به پا خیزد همه معنی ز معنا

دوباره خوانده نامت را در این راه

همه دنیا رهایی بود از داد

همه آزادی و آزاد این داد

خدا دیگر ندارد جای در ما

خدا آزاد آزادی در این داد

ببین انسان که میدانی برافراشت

ز بینش کشت و در قلبش تو را کاشت

تو که خشمی خشونت زشتی و جنگ

تو که معنای بودن بودی از ننگ

تو بی حد حد دنیا را ستردی

بخوردی و ببردی و تو مردی

تو مردی و به مرگت کشته‌ای جان

تو جانِ جان و جانداران تو خوردی

ببین دنیا شده میدان این جنگ

بدین سال و از آن سال و تو دل‌سنگ

بکشتی و جنون را فدیه دادی

به روز نو خودت را عطیه دادی

ببین حالا دگر چوبی میان نیست

کسی دشنه ندارد کشته کم نیست

هزاران بود میلیون نای محدود

به بمبی که تو آن را پیش بردی

دگر کشتن مثال دورها نیست

یکی زد دکمه‌ای را وای ترسید

خودش ترسید و از خواندن دلش ریخت

نتاند بشمرد جمعی که کم نیست

هزاران بود میلیون نای محدود

همه در آتش و آتش نخندید

دگر خنده خجل لب‌های برچید

خودش را اخته در دام همان دید

که اشک چشم باشد شوی او حال

بریزد او مثال بمب ترکید

به میدانی که در آن جنگ این بود

همه آیین انسان فرقه دین بود

همه مالک شدن در پیش زین بود

به کشتن شاه گشتن قصه این بود

و حالا مردمی کز لعنت خویش

به بمب و آتش و آن اسلحه بیش

خودش را او دخیل این شد و باز

بخواند شاید از مهر همین راز

رهایی را به آغوشش کند یاد

به فردا او رها باشد از این زاد

از این زاییدن زشتی و این داد

که کشتن گشت ارزش در دلش جاد

به نگاه تو چنین بال رهایی شده رویش‌گرما

من از این دیدن تو عمر دوباره طلب از جان تو ماه

تو و آن چشم نگاهت همه دنیا نگران

که دگر نیست چنین عشق به دنیای میان

ز همان روز نخستین و در آن کوچه‌ی بکر

تو به دستان من و من به تو پروازم فکر

چه جهانی که در آن خون برادر ریزند

تو به تنهایی و دیدی ز جهان بگریزند

گذر داد ز بیداد جهان از هر عدل

که شده کودک تنها به چنین درد از مذل

تو به خود در خود و در این نفس سخت به پیش

نگران چشم من از ریختن اشک به پیش

تو نبینی که غم از خود خجل از دیدن شد

به خودش لعن فرستاد و نفس او کم شد

نه یکی ظلم نه تنهایی دیدن صد درد

که جهان بازی خود را به تو او اذعان کرد

به چنین درد عظیمی که در آن بی‌پا شد

نتواند به دویدن و جهان رسوا شد

هر دو چشمت به مذابی که در آن جان جوشید

به دل چرک خودش درد کشید و غم خود را نوشید

که طبیبان همه گفتند از این راز مگو

و من از روز دگر خوانده که با من تو بگو

تو بگو باشی و با بودن خود معنی ما

همه زندار به معنای تو معنی است مرا

تو دویدی و من و زندگی و معنی ما

همه دنیا همه آن بودن تو بود رها

هر نفس سوزن و دردی تن تو من را خورد

من از آتش به خودم سوختم و تن را برد

و چنین روز که می‌بینم و تو در پیشی

به چنین فعل به فردای خودت اندیشی

مثل وصل من و شادی و همان وصل وصال

به دل شعر تو می‌خوانی از این حال محال

که اگر زنده و در پیش به بازی باشی

من و جستار نفس بودن و معنی باشی

به چنین روز به هر کام بخوانم ز دل آن

چامه‌ی پیر خودم را بکشم پیش و عیان

همه شادی من از بازی تو معنا داشت

تو پر از شادی و زندار چنین در من کاشت

که جهان از من و ما معنی دنیای در آن

نفسم طفل من از مرگ گذر کرد به جان

سزای کار کردن فقر یا چیست

بگو گر کار کردی پاسخت کیست

اگر سرور خدا آن صاحب کار

به ناگه سود کمتر پاسخش کیست

تورا چون سیل در پیش و هزاری

بکوبندا به رویت هر نگاری

که سقف تو کم از هر کس هویدا است

هر آنکس درد دارد سینه‌ات جا است

یه باری صاحب کار آمد از دور

بخوانده هجوه‌ها با تو جهان کور

صدا از قلب دیروز و به دعوا است

که آری همسرش در تخت افرا است

به هر روز و به هر ساعت تو در کار

سزای کار تو فقر است هربار

تو میسازی و آنها بیش خوردند

به لطف تو هزاری دزد بردند

سرآخر از دل کار تو در پیش

یکی معیوب ابزار است در پیش

تو میسازی و در درد آزگاری

و اینان حق صاحب را به زاری

طلب دارند آری پینه از دست

به دست تو بخوانند یادگاری

همه چیز جهان زیر است و نالان

همه احقاق حق از خویش حیران

جهان جایی به فریاد قصه خواند است

بخواند خویشتن را با تو از آن قصد

بخوان حق خودت را پیش این کار

همه از لطف تو ثروت پدیدار

ببین سیل نسان را پیش دار است

نه از بهر تو فرمان او نظار است

که سازد این جهان را بار دیگر

به دور از هر چه قدرت خوانده در مکر

برابر بودن و این میل در ذات

شده اسباب بازی و نسان مات

بدین زشتی که تو آورده‌ای داد

همه دادت شده فریاد بیداد

ز مردم تو ربودی هر رهایی

همه آزادگی را کشت راهی

که سرخ است و به داس و تیغ او داد

همه حق رهایی را در آن باد

به کوچ جبر مردم را که کشت است

به تبعید از نفس جان‌های مرد است

به نام کارگر خواند و خودش خورد

هزاری کام را خورد و دلش مرد

به دیروزی که زور از آنِ ارباب

و ارباب زمان حزب است بی‌تاب

به آسانی بگو بی ارزش آن جان

همه در زیر تیغ و تیغ لرزان

از این کشتار جمعی ما پریشان

پریشان عدل از این جان فریبان

ندارد ارزشی جان، هیچ انسان

حقوق هر نفس بود است پنهان

همه در فقر آری فقر این بار

برابر کرده بخت بد تو انسان

به زیر چشم در جان تن تو مهمان

یکی دائم تو را بیند به پنهان

به هر رفتار تو دیدار اذعان

همه جاسوس در این خانه حیران

به کار جبری و صد سال کشتار

مجازاتی که تیر و دار بر خار

سرابی سرخ از رویای عدل است

برابر بودن اسباب است و بذل است

سرانجام چنین راهی پریشان

همه لعنت به عدل و عدل پنهان

به قلب مردمان آز است مهمان

همه در حرص این دنیای پرسان

به هم گویند از میلی که فردای

هزاری را به ابزاری بدل پای

به زیر پای خود او بر زمین داد

به حرصش صد نفر را کشت از نای

همه نوع نسان در حیله‌ای شاد

پرستیدند آن آز و همان راد

ندارد شادی و او هیچ راضی است

به جستن صبح و شب را هیچ کافی است

همه روز و شبانش بود تکرار

در آخر رونق و صد سال بیزار

که ثروت را به حرصی می‌درد زار

به قیمت جان خود طفلی به زندار

ولع قدرت خیابان را خدا کرد

خدا را بنده‌ی آن کیمیا کرد

خدا از ترس او خود را رها کرد

به دستان بوسه‌ای خود در خفا کرد

که انسان تاج او را پیش دربار

خودش شاه خدا را مبتلا کرد

به حرص شهوت از جان‌ها دریدن

دریدن تن به تن مردن به زیدن

بدین دیوانگی تن جان خریدن

به آز خود نفس‌ها را دریدن

خودش را در خیابان خواند هر بار

برای دیدن خود مرد هربار

به دنبال همه خواند است این بار

مرا بین لخت و عورم باز بسیار

هر آنچه قیمتی خواهی نخواهی

بکارم خوشتن بر پای آهی

که من را می‌شناسد زندگی چیست

همه معنی آن در دیدن و زیست

مرا بین کز نخوردن گاه مردن

شدم زیبا در این آزار بردن

هزاران‌ها طبیب دستان در این کار

مرا آراستند و باید اینبار

مرا بینی که زیبایی منم من

همه من در میان جان و تن از من

من و آز و همه حرص و همه بار

به زیر اینچنین بار است بیمار

به ناگه او نگاهی دید پیر است

نمانده زندگی درگیر گیر است

بمرد و باز در حرص است اینبار

چرا این زندگی در من اسیر است

زمانی آن نکردن هیچ کاری

شده ظلم و ببین آن را نگاری

به روی چشم ما آن فعل هیچ است

همین هیچی بخوان ظلم است بیش است

تو بینی جان به دنیا نارد او شام

ندارد او طعامی وای ایتام

تو بینی در گذر خود پیش راهی

به او کاری نداری شاهکاری

شبش بسیار خوردی خواب داری

به درد آن شکم بیمار باری

ببین درد است در این فعل بیکار

تو را پرورده در این زشت بدکار

به فردا گر تو دیدی کودکی کار

دوباره شاد می‌خندی و اینبار

برایت زندگی معنی همین است

همین شادیِ تو دنیای این است

تو بی رنجی و این رنج است بیمار

به در خودماندگی خواند است اینبار

که بیدار ای نفس جان در هزین است

همه جان جهان در زشت دین است

در این دور مکافات و در این خان

دوباره خواندن از ارزش چنین است

که از آن روز آغازش در این است

گذر درد دگر را درد دین است

تو دیدی مرد نادیده به صف است

گذر از او ندیده دید این است

و فردایی که حاکم حکم این خواند

به کشتن باید آن سربار کین داد

همه کوران شلان کر داد این راد

همه در صف فرمانش چنین باد

گلوله‌ها گذر در پیش آسان

بکشتند و گذر از پیش حیران

همه در کار خود ناشد گزندی

کسی نارد از این زشتار ننگی

که ما فعلی نکردیم و به ما ربط

ندارد ربط بر ما اینچنین خبط

نکشتیم و ندیدیم و نخواندیم

به ما ربطی ندارد هیچ ماندیم

به طول صد هزاری سال این گفت

چنین انسان خودش را اینچنین خفت

اگر امروز در دنیای این راه

شده مسلک شده ارزش در آن جاه

همه از گور این بی فعلی‌ات شاد

همین زشتی گواهت گشت این داد

دوباره باید از نو ساخت این راد

دوباره خواندن شعری در آن باد

که باد نرم در گوشت بخواند

کنار درد او این را بداند

گذر کردن ز درد دیگران درد

بتاباند تو را در خویش راند

به طول سالیانی خواند کاری

نهایش جان جهان را بردباری

به خواندن درس‌ها با چشم تاری

طبیبی شد به اخر روزگاری

چرا او گشت اینسان دکتر از چیست

برای در امان دادن بدین زیست

اهورا گشت این جان بخش عیسی

بگو بیدار مردار از نفس شاه

همین کار آمد و کارامد از او

برای زیدن و زندار پس کو

کجا او رفت در این دام پستار

چگونه خویش را او کرد این خار

ندانی گویم و بگشای این راز

در این دیوانه‌خانه او است انباز

به روی جوخه‌ی آن دار او بود

به آخر مهر زیدن خواند او گوی

به زیر گور او داد است اذنی

نفس را او شمرده دار ضمنی

اگر ارباب خوانده آز و انقام

قصاص چشم را خواند به ایتام

اسیدی ریختند و باید از جان

بگیرد او تقاصی وای از کام

ببین دستان او در پیش او بود

طبیب مرگ آمد اوی رو بود

به چشمان نفر او دید آن ریخت

به سوزش دیده را از دید گرخید

به روی تخت او حیوان بی جان

بریده او دمش را وای انسان

چنین مرگار آمد قدسی از راه

چنین گشتا مسیح دجال هر بار

طبیبی را که باید جان نگهبان

شده قاتل در این دادار انسان

من از خواندن مریض و وای بیمار

حدیث مجمل مرگ است این خار

یکی در آن قدیمان روز جاری است

بخوان کاری نکردن گاه کاری است

بخواندم اینچنین لیکن هزاری

بخوانند این نه معنایی نه کاری

نه کاری پیش اینبار آن نکن یار

اگر دیدی تو اینسان خوان نخوان بار

نشو آن بار سنگین دوش بر جان

بخوان با من تو این عنوان به اذعان

به روزی دورترها دید آن جان

به تنهایی خودش او بود مهمان

درستا کودک و زیبا ملوس است

درستا غنج قلبت پیش او است

ولیکن گاه همراهی و جاری است

بخوان کاری نکردن گاه کاری است

تو او را بردی و بی‌تاب او مرد

به هر مجنون بخواند و خویش را خورد

تمام حس حواسش مرد پژمرد

همه روز و شبان بیدار تب خورد

تمام عمر کوتاهش به شب برد

به دیدن کور گشت و چشم افسرد

تو می‌دانی نهایش جان زیبا

هزاران بار مرد و وای افسرد

چنین مادر به قعر دور ماندن

خودش کشت و خودش درد خودش خورد

تو بردی او و شاید خیرخواهی

و شاید دیدنش از خویش‌خواهی

تو شاید دوست داری با پناهی

و شاید از غم او رو سیاهی

یکی این بین پرسد کودک کیست

بخواند منشا انواع آن کیست

و من بیزار از این تقسیم انسان

بخوانم نوع یکی جان است باغی است

یکی در حال در هر بار جاری است

بخوان کاری نکردن گاه کاری است

در این دیواره‌های زشت مدفون

هزاری مرد در پیش‌اند افزون

همه در کام این قبرند حیران

همه در قبر خود بر خاک مهمان

اسیران زمین در پیش اذعان

خدایی می‌کند بر نوع انسان

در این قبر بزرگ زیستن جان

ندارد ارزشی از دست انسان

بدین نظم نوین دیرگاهی

هر آنکس خویشتن را دید شاهی

به زیر خاک از هفتاد بیش است

یکی تنها نشیده خاک پیش است

تن کرمی اسیر دست او زید

از این زیدن پشیمان شد بترسید

به بالای همین دالان و این باغ

یکی بنشسته با یک میله‌ی داغ

به هر تاری برقصاند نزاری

نگهبان همه کرم است آری

به لولیدن در این بدچرخ و بد دار

یکی دیگر خودش را خواند دربار

همو شاه است هزاری خدمتش بیش

همه بر پای او چون کرم در خویش

و سالار همین شاه است این زال

به زهر چشم او آن شاه بی‌بال

یکی مرد سیه چرده بدین زال

ببندا دست‌ها را پیش این فال

بخواند زال او بر دار این نار

که بخشاید به او این زشت کردار

همه در دل در این مخروط هر بار

خودش را شاه خواند شاه بیمار

به خون و در درون بود است این خار

هر آنکس ساخته با تن چنین دار

سر آخر جمع در پیش است اینبار

به هم لولیدن و خواندن به تکرار

یکی خود را تکان داد و به یکبار

به سیل خاک مدفون گشت این نار

به آتش سوختند و سوخت تکرار

که شاهی آخرش این بود ای یار

به جهان نیست به والایی این کار از بیش

به مدد زنده جهان بار دگر از این کیش

همه اخلاق و بگو صد به هزاران در پیش

که نهای همه زیدن شده این خلق کیش

چه رها بود چه زیبا اگر این نوع نسان

همه معنای خودش خوانده از این قلب جان

تو بگو دست مدد معنی اینسان رویا است

اگر از درد دگر درد تو داری زیبا است

اگر از رنجش او رنج کشیدی خوش باش

به خودت عشق بخوان و تو بگو از این فاش

به دل شهر بخوان دست مدد را بسیار

چه شود گر تو نمایش بدهی اینسان کار

شاید از دیدن تو قلب چنین افکاری

تو بدیدی دو هزاری نفران در کاری

که مددگر شود و دست مددها بر پیش

و چنین خواند از این دین نوین از این کیش

که رهایی و همه رستنگاری و بگو هر کاری

همه آیین و سنن هر نفسی هر یاری

همه همراهی دست مدد از تن در بیش

همه زیبایی دنیا دل این زیبا کیش

که ندارد دل این دست یکی را تقسیم

همه را خویش بپندارد و این را تعلیم

تو بخوان جان به جهان دارد از این قلب پاک

همه جریان به دل از جار به خون دریا خاک

نفسی درد کشید و همه دنیا شد آن

که به درمان همو گشت رها این تن جان

و به فردای که او در دل این زندار است

همه دنیا به دل من و رهایی نفسم بیدار است

من از آن دیدن بازی و به مهرم ماندم

به رهایی و به شعر و به خودم میخواندم

چه جهانی که در آن جان به دلش امن آزاد

تو بگو باز فرا خوانم و این شعر آواز

که نبیند به نها هیچ تنی در این جان

نه به تنهایی و نه درد دگر این انسان

تو بگو جان طلبم هر نفسی در پیش است

همه حیوان و نبات و همه انسان کیش است

که مدد اوج رهایی و همه معنی این زیدن بود

نفران زنده از این زیدن و بر خود تن بود

و به فردای تو بین راه من آن در پیش است

که مدد معنی دنیا و ببین ارتش من نزدیک است

نه به جنگ آمده نه خواسته مرگی را بیش

به نفس گشت نفس‌‌دار و به جان او در کیش

و نها هر تنی از زیدن در این آزاد

همه دنیا به رهایی برد این عشق شاد

به بیان همه احساس یکی راه افتاد

و چنین راه میان گشت و به دل چاه افتاد

هنری بود که معناگر احساس بداند آن را

و به زیبایی و از ماه تکاند جان را

چه شد امروز که از آن همه تن زیبایی

به دلش مانده همین بلع جهان باقی

و دگر خرج کنند و بزدایند احساس

به دلش کشته و احساس به دار از این آز

همه تبلیغ و بلاغت همه دیوان دوری

بکنند چاه عمیق و سر جان را زوری

ببرند و همه را خار به پای این دار

که هنر برده‌ی اینان شده در ددزوری

به دل و قعر زمین وای سیاست انسان

هنرا خرج کنند و همه را بر کوری

صد هزار اجسد زر بود هزار پول کثیف

بزدایند و بشویند همه را در گوری

هنر امروز شد اسباب هزاری تن عار

که به بیکاری خود خوانده چنین مجبوری

به دل و قلب هنر خوانده و پرتاب احساس

همه را رنگ خودش خواست بدون شوری

هنر امروز به بازار و میان اقسام

همه را می‌خرد خود بفروشد نوری

نوری از دور بدیدم هنر از جان رخشید

خودشا خواند و مرا گفت از آن صد تردید

که دگر باید از این روز به بینا چشمان

تو ببین قلب به احساس هه تن جانان

به دل روز دگر خوانده همه این دستان

به طرب باید از آن خویش بخواند هر جان

و دل روز به شب هر نفسی پیش از جان

ز دل و قلب تو بیدار کند تن انسان

هنر آن چشم به روی تو و آن پیشانی

تو ببین او نفسی خواند جهانی بانی

به شبی صد نفری با هم و در پیش از روز

همه در پیش بخوانند طربی جان افروز

همه پشت هم و میدان به نیا در خویش‌اند

نفران خوانده و خود خویش در اینسان پیش‌اند

و چنین گشت شروع قصه‌ی جمع بسیار

به فراوانی زر رونق و اینان هربار

به دل جمع به هم با هم و اینان تکرار

جشن شهوت شده بیدار در این بدکردار

نفری بین هزاری تو ببین او تنها است

همه خواندند و ببین غم به دلش نامیرا است

صد نفر پیش کنارند و دلش تنهایی

همه خواندند که صد مفرد زیبا داری

چه شده معنی زندار در این دیوان دوش

به نها چیست در این دُر گران ای مدهوش

تو مرا دور رها در دل این دار جزا

همه در کوش برای تو به خاری و فرا

اینچنین جمع برای تو چنین در پیش‌اند

تو ببینی که بها دُر و زر و در خویش‌اند

همه در پیش نمایش به چنین رونق کیش

همه دین بود به آیین خودش آن زر نیش

یکی از در، در دیگر ببرد او را پیش

که نها او خود و خواند است چنین باشد بیش

همه تن متر به دست و تو ببین کس بیش است

به جنون کشت که تنها نوک و پیکان خویش است

ما همه شاد در این بی‌خبری در به دری

ما و معنیِ گریزان همه زیدن به دری

در پی درب تو در درد بخواندی دردی

که از این خواندن و شادی به گریز از فردی

نبود هیچ در این بودن و معنا هیچ است

به دل پوچی خود معنی دنیا هیچ است

اگر از رنج یکی درد به آغوشش برد

تو نبینی و کسی همدلی‌اش آهن خورد

به دل و قلب همینان گذر از تن مهری

همه در حسرت زر سیم به ماتم شهری

که دلش تخم نفاق زشتی و حسرت آز است

همه در کشتن دیگر نفران انباز است

و نهای شب و این سیل به زر در پوچی

طلب از زشتی خود خواندِ در این بی‌هوشی

به خیابان یکی از دور بیامد میدان

و چنین در گذر از جان و به جانِ انسان

به یکی شیشه و آن جلوه‌گری کرد از دور

یکی از سنگ میان‌گاه تو بود از صد نور

چشم او سوخت از این تابش و این زیبایی

معبر شهر به خود بالد از این بی‌تابی

همه بی‌تاب مریض‌اند و هزاری بسیار

نخورد لقمه‌ی نانی و به فقر او آزار

همه در مرگ در این سلسله‌ی بدبختی

همه در زجر بخوانند سرود از وقتی

که دگر هیچ زمانی نرود روز آسان

همه در کام به حصر تو اسارت از نان

همه بی‌پول و به فقر، پشت آن شیشه به سنگ

صدهزاری نفران در بر او ارزش ننگ

یکی از آن تو بگو جام طلا بود از رنگ

همه مفتون همو بود از این جام جنگ

به درون سنگ همان گاه که بر من تابید

صدهزاری به دلش دیدم و دیدن خوابید

یکی از جان تو کودک تو بدیدم در آن

به دل تخت نزاری همه زاری باقی

من زنی دیدم و آن زن به دل سنگ از جان

و چنین جان خودش دوخت بدین بی‌تابی

می‌فروشد زن زیبا تن خود را ارزان

صدهزاری زن و بازم سنگ زیبا باقی

مردمان فوج به فوج اندر آن سنگ ارزان

خود و تن جان خودا کشت از این بد انسان

که دل خویش بخوانند به ارزش در آن

همه ارزش به دل سنگ و جان را ارزان

می‌فروشند کسی و تاب و توانش بس نیست

خود فرو کرد و به بطنش اثر سنگ‌ از چیست

ارزش سنگ برابر شده بر جان جهان

چه بگویی شده والاتر از این جان و نسان

که همه عبد عبید برده این سنگ گران

به نهایش یکی از لمس همو گشت خداوند جهان

من از این فلسفه از فکر شما بیزارم

من از این ارزش بد طینتان بیمارم

من از آن خویشتنا دور بخوانید انسان

که به قلبش یکی از نوی بخواند این جان

و نها ارزش هر تن شده تنها این جان

همه حیوان و نبات گشت رها هم انسان

به جهان می‌نگرم گوشه معبر یکی از جان ترسید

ز خودش وحشت این جام جهان او پرسید

که به دور از تو و دوری تو این جان انسان

مامن جان و وجودش شده کشتار جهان

من بدیدم که همه دور هم و نزدیک‌اند

به دل میز غذا اجسد و تن‌ها چیدند

قبر تن را به برون او که جنازه‌خوار است

جسدی را به دهان برده جهان بیزار است

استخوان در لب و دندان تو بین پرکار است

به شکستن همه جان تن به جهان بیمار است

دور هم می‌کند و قبر درونش کار است

او به بلعیدن هر نوع تو جان قهار است

و چنین کشت درون خانه‌ی افساد انسان

و به کشتار عوام سیر شد از او ترسان

همه حیوان به خودش ترس ز دنیا سیر است

گردنش بار به باری طلب از تیغ و به خون پیر است

می‌کشند او و تنش اجسد او را انسان

می‌خورد شاد از این جمع جنون دلگیر است؟

به رهایی و تو حیوان به تو جانم سوگند

که چنین زشت نفس ارزش و اینان در بند

همه در بند تو معنا که ندارد معنا

همه محتاج بدین زشتی ارزش تنها

پدرم کرد منم می‌کنم و ما کردیم

به‌به این فلسفه زیدن ما بود و همان آوردیم

که دلش شب یکی از دور بدزدند آسان

یکی از کودک و مادر پدری را ترسان

سر بریدند و میان میز یکی را خوردند

دگری دید و به غم خویشتنش آزردند

و نها هر تنی از جان شده اینسان اجساد

که نسان حرص و طمع دارد از این بد بیداد

سند زشتی خود را به جهان خواند اسناد

و به کشتن همه را برد در این بد بیداد

روز دیگر تو بخوان ما به رهایی میدان

همه را پاک رها دار از این بدایمان

ما به آزادی و آزار ندادن دینیم

مدد و ساختن جان جهان را بینیم

و ببینیم و نها روز بیامد میدان

همه آزاد رها جان تو حیوان در داد

مرا آویختند بر روی دیوار

به روی دار از این زشت کردار

به دورم صد نفر با هم نشیدند

مرا مرگ مرا با چشم دیدند

بدیدندا و شاد از مرگ جان گفت

برایم تا نفس آخر همان گفت

ببین این نوع انسان پیش رویت

برای کشتنت در پیش پوی است

برای کندن جانت در این راه

به شادی می‌ترواد زشت روی است

من از خود پرسم این تن آخرین بار

لگد بر پای من آوار این دار

چه کردم من بدو او این چرا کرد

چگونه کشت من را تن رها کرد

چگونه با چه قلبی او نفس برد

چگونه او طعام از بیش کم خورد

همو کشت و مرا کرد است حیران

هزاری اینچنین دیدند اذعان

کسی در جمع آنان هیچ تن گفت

چرا او را به زشتی پیش من مرد

نگفتند و نمایش بود در پیش

هزاری را بدین زشتی نفس‌گیر

مرا بر خوجه‌ی دار و گریزان

هزاری دست و پا بردند از جان

و انسان شاد در این وحش از داد

همه کشت است در این دار بیداد

یکی آرام خوانده بود من جان

یکی کشتم به قبلش پیش انسان

ودیگر خوانده او آزاد جان است

مبارز راه فردا در میان است

هزاری گفته از پیش است پیدا

مخوان معلول این مجمل به کرا

که کشتن ذات آن زشتی همان است

کسی را کشته‌ای قاتل میان است

اگر دولت بکشته آدمان را

بخوان قاتل همان دولت میان است

بدین زشتی و شهر زشت پیدا

بدبن نشر جنون و زشت زیبا

من آن تن خواهم و آن یار در راه

که فریادش بلرزاند جهان را

هر آنچه دار در پیش است حیران

از این جنگاورانِ داد میدان

که دنیا را دگرگون باید از داد

دوباره آفریدن این جهان راد

این چه دنیای پلیدی که در آن کودک‌ها

به خیابان و اسیر تو شدند کار فرا

جمع انسان به درون ظلمت و این ظلم‌افزا

وای این جهل و جنون تو نسان بر جانکاه

سو رفتار و به تحقیر در این دار جفا

کتک از صد نفری زشت سخن در هرجا

صد خطر در دل این شهر کمین از فردا

که نفس را به درون می‌کشد از غم جانکاه

به درون ریخت بکشتند همو را برپا

زیر این وزن گران مرد چنین طفل از ما

نه کتابی نه کلاسی نه به فردا و حواسی

نه به بازی و در این دار مکافات پلاسی

نه غذایی نه قضایی نه به فردای تو راهی

نه از این قافله زشت به تو مهر و تقاصی

همه تبعیض بر این جان همه در قافله‌ اذعان

همه در کام جنون خان و تو زشتی و خواصی

نشد آن خانه پریشان نه پدر مادر و مهران

نه به امروز پریشان همه عمر است اسیران

به دل و قعر من از داد از این قافله‌ی خواب

به تو خوانم که دل از داد گریزان شده بیداد

به تنش وای بر این جان به نظر بازی انسان

به تجاوز دل این جان و نفس مرد پریشان

نه خدایی نه بلایی نه به فردای تو نایی

نه در این دار مکافات به قانون و نوایی

همه در چنگ به بیداد همه در وهم در این شاد

که من و کودک ما راد و همه غرق در این خواب

به نو از کام برون دار و از این قافله بیمار

تو بشوران و به افکار به دلش خوانده از این دار

که رهایی و قسم پاک همه آزاد در این خاک

همه دنیای رها داد و رهایی شده هر داد

من و تو خوانده به فریاد و برای ره این داد

و به فردا همه دنیا تو بگو زاد به آزاد

در درون خویشتن کس دارد آن بد دیو را

عمر بی‌تابی نشسته او به چشمان است راه

تا که بیدار و برون باشد در این دیوانه جاه

او بر این افسار تو بینا شد و بیدار شاه

از دل هر روز هر باری هزاری خوانده‌اند

آن اسیران درس حسرت را به کامت برده‌اند

هر نفر باری بخواند و شعر تب‌داری سرود

از خود و زشتی خود او صدهزاری خوانده بود

بار اول نام یزدان را شنیدی کر شدی

هر نفس مادر شنیدی با پدر بدتر شدی

در دل آموزش و آن صد دبیر کهتر شدی

آن شریک دین و آن کاسب به دین بدتر شدی

هر نفر درس خودش را خواند و بازم خار کرد

آن حدیث مجمل پیغبران تکرار کرد

درس این تکرار تنها بردگی بود است راه

این جماعت زشتی و کوچک شدن تکرار کرد

آن خدا آن پادشاه و آن همه فرماندهان

جستجوی برده را در قلب تو بیدار کرد

ما سرودیم و تو را طغیان و یاغی خوانده‌ایم

از برای خویشتن شعری به جان‌ها رانده‌ایم

تا تو بر خویش و به جان خویشتن آگه شوی

اینچنین جان را بخواهی و به آزادی خود در ره شوی

به دل بیدار تو با قلب این ارتش فراز

ما جهان تازه‌ای را پیش با این مست راه

قلب من بیدار باش و از دل طغیان بخوان

خود ببین و بر دو پایت رزم این بودن بدان

ما جهان سازیم و این من معنی آزادی است

راه فردا عزم ما دنیا به ساز باقی است

یکی میدان زشتی بود در پیش

میانش مرگ و خشم و زشت بد کیش

چنین انسان بیمار است اینسان

که روی یکدگر او کشت با نیش

یکی حیوان میان آورد انسان

برای شادمانی خشم در خویش

به روی هم بیازارد نفس جان

دریدن دیدن و این بد نفس‌ران

چنین قوم پلیدی زشت ایمان

غنیمت می‌برد هر مهر هر جان

یکی باری بدیدم گاو نازی

در این دوار بدمنظر به بازی

چه رازی از دل زشتی هویدا

چه می‌خواهد نسان از جان ما جاه

چرا در خشم اینسان آفریده است

چرا با هر جنون او مرگ زیده است

چرا قلبش میان زشت روزی است

چرا با کشتن و صد سینه‌سوزی است

چرا میدان بسازد در جنون راه

چرا حیوان بدارد زشت در جاه

به کشتن خون بدین مرگاز او شاد

دریدن دید و شادی خواند در باد

یکی حیوان یکی انسان در این زار

و انسان می‌درد درد است انباز

مرا دور از رهایی دوردستان

بدیدم او به میدان می‌درد جان

همه انسان به میدان بود در پیش

یکایک می‌دردند آن جان از خویش

به روی هم جنون از خشم کشتند

همه اندام یکدیگر بخوردند

بخوردند و به خون مستار بیدار

برای هم ز کشتن ناله بردند

و حالا قلب میدان پیش نیش‌اند

بریدن سر به سر آواز خویش‌اند

هر آنکس سر برید و شعر او خواند

چنین او شاه گشت و ناله را راند

و در این زشتی و این داد در پیش

ز بیداد و به معشوقی او بیش

به روی هم در این بد پیر دادار

برای خوشتن خوانند هر بار

ز بی‌همتایی و اشراف در کار

خود از خود هیچ داند هیچ این خار

به پای و چشم روزی پیش بر نای

بکشتند و بخوردندای ای وای

هر آنچه بود میدان از تباهی

دمادم منهدم مکر و سیاهی

به فردایی که در آن خشم آزاد

رها از شر انسان خشم در باد

گذر دارد خودش را پیش اذعان

خراباند همه خشم است میدان

به هم آغوشی و با مهر پرسان

بخوانندا رهایی باد هر جان

به نزدم آمده آن فاضل پیر

همان مرد بزرگ و عالمان گیر

که بی‌همتا و بی‌مانند آن است

همان یکتای عالم پیر دان است

بگوید من بدانم منطق از داد

بگوید من عدالت خوانده‌ام راد

اگر در شهر ما خانه میان است

میانش آن زنان بازاربان است

تنش را او فروش و مردمان راه

بیایند و به شهوت برده بر جاه

مثال آن خلا بود است هشدار

چه بی‌همتا مثالی داد دربار

همانگونه که در روز و سیاهی

سرآخر خوردن و آخر به داهی

خلا باشد نهای این دویدن

بگوید شهر می‌خواهد رسیدن

چنین گفت و خودش را بادتن کرد

به خود بالید و بر من نغمه کم کرد

هزاری مرد از آن روز تن کرد

به شادی خواند و این زشتی علم کرد

بگوید گفته‌ها را زشت بر جان

به زشتی او جهان را ریشه‌کن کرد

من از خود پرسم جان تو در پیش

چرا این جان شده بی‌ارزش از هیچ

چرا هیچ ارزشی در جان نبود است

چرا بی‌ارزش از هر زشت جود است

چگونه هر چه زشتی بود در کار

به روی جان شده هموار هرربار

چنین بی ارزش از سوتی طلا است

بگو بی ارزش از جاه و صدا است

چنین زن دارد او ارزش میان شاه

و شاهی کز نفس سیراب راه است

بیامد تن درید و کشت او را

و فردا می‌رود بر راه ماه است

همه مردان خلا بودند این بار

تمام جان و تن او در عذاب است

خودش را کشت او صدبار این راه

از این تکرار دنیا در مذاب است

به تیغی تیز او دستش برید است

به زیر دوش و کیسه تن درید است

به روی آینه با سر فرو داد

به صورت خونی و جانش به تو داد

خودش را زد زمین و طعمه آن کرد

و مردی با تنش ضبح جوان کرد

سر آخر او نزار و مرگ در روی

بخواند او حدیث مرگ بر کوی

و پیرِ عالم و دانای او گفت

خلا خواهد جهان مای در کوی

بخوانده کودکی از شعر خود خویش

برای خویشتن خوانده به خود بیش

به شادی می‌دود در خیمه‌ی خویش

در این روزی که جشنا بود در کیش

بیامد تا خیابان شادی از داد

بیامد تا به بازی بال در باد

بیامد ناگه و دید است حیران

یکی را در کمین بستند آن جان

به دور گردنش بستند طنابی

دو دستان را به زنجیری عذابی

و او در پیش دیده صد هزاری

همه در بند و این نغمه است خاری

صدای ناله و رعشه است هر بار

تلاوت می‌کند خشم و جنون زار

به آزاری که شادی خوانده این کیش

به زجری کز خودش راند است بر خویش

به داداری که بیمار از دل کیش

خودش را سوخت و او سوخت از خویش

دل کودک پر از ترس است فریاد

بخواند از دل وحشت به آزاد

به آزادی بخواند قصه‌اش را

بدین جهل جنون بر زشتی جاه

و او ناگه نگاهش دید ترسید

از این دیدن به خود لعنت نپرسید

نپرسیدند و او هر دم دریدند

سرش را بر زمین چاقوی دیدند

یکی سر را برید و خواند آوای

به رعشه او تکان می‌خورد و جان رای

یکی دیگر بریدند و ندیدند

دو دستان کودک و آزار دیدند

همه دیدند و این زشتی ندیدند

در این جهل و جنون ای وای زیدند

و آخر کودکی کز دید ترسید

خودش را او برید و وای لرزید

به دستش دشنه‌ای قربان همه دید

و قربانی خودش بود است تردید

ندارد می‌برد سر خویشتن شاد

رها از درد دنیا او نپرسید

نپرسید و ندانم کیست هربار

بریده سر خودش را و چه بشنید

شنید او هر ندا را ناله اینبار

که درد است در میان این درد هربار

یکی را در جنون او کشت تکرار

در این زشتی خودش را کشت اینبار

زبان کام در این دهان داد کرد

خودش را در این مردن آغاز کرد

که پروا ندارد به عزمی که بیداد کرد

سخن در تجاوز به تن‌ها و جان داغ کرد

به نیشی برون داد در مجمل و مدعا

هر آنکس برابر ز خود را که بیمار کرد

بگفتند در دوردستان که آن نیش‌دار

همه اختضا طبیعت به جان خودش نار کرد

و انسان در این مجمل جان گداز

زبان را گشود و زمان را چه بی‌تاب کرد

در این گفتن درد پر دار بی ادعا

خودش نیش زد جان و خود هم که تیمار کرد

هزاری سخن کام بیرون کشاند یکی راست بود؟

همه راستی در جهان را به زعم همین وهم بی‌تاب کرد

چه گویند جز مجمل بی‌نها در جهان

همه مفت حرف و همه ارزش گفتن از معنیا او که بیزار کرد

در این گوی و بازار و این بی‌نهایت حصار

به گفتن حصار و اسارت، بردگی خودش ناز کرد

زبان در دهان کام بیرون همه غم که فریاد کرد

نگفتن سخن را چنین باید از نو سرآغاز کرد

دوباره دهان بیش او زخمی از این جهان زشت بود

بدین خواندن زشتی از هر دمی خویشتن را که تکرار کرد

زبان از دهان او برون آمد و باز فریاد کرد

خودش سوخت و آتشش بلکه دنیا نو را تو آغاز کرد

به درون غار بزرگی تو ببین صورت را

به طنین باد فروزان چشم و این سیرت را

نفس از صورت او سیرت خود بفروخت

صورت از دیدن این سیرت بی پروا سوخت

حال او هر چه بلد بود به میدان که فروخت

صورتش ساخت که سیرت بفروشد که فروخت

دیو زیبای من از دیدن جمعی در پیش

داند این جمع به زیبایی او در این کیش

همه محتاج نفس‌های همو در خود پیش

و نها سر به برون بار به قربانگه بیش

دیو آمد رخ زیبای خودش حالی کرد

مردمان دیدن او حال به بی حالی کرد

همگی داشتنش خویشتن از خود پرسید

جه به دنیا شده والاتر از این صد خورشید

رخ زیبای چو ماهی است که بر ما تابید

این همه راز رهایی است از من پرسید

تا کنون حصر چنین رخ شده آن زیبایی

تو ندیدی و نبینی جان بدین دردایی

همه از خویش به شادی و به او چشمی بیش

همه دیدند شب و روز رخش را در پیش

دیو آمد رخ زیبای خودش را بین کرد

همه دیدند و دین را به خودش زرین کرد

در دل این همه اوصاف بر این ماه گران

محتضر آمد و از شهر گذشتش کین کرد

حال دید و همه دیدن به خودش او پرسید

این همه عشق برای چه کسی می‌چرخید

همگی خانه‌ی معشوق به او ره بردند

نفسی را که کشیدند در او هم بردند

و نها رفت به دیدار همان دیو گران

محتضر آمد و بنشت بر آن پای خزان

ناگه او از پس پرده شده بیرون و عیان

همگی دیدن و از دیدن او محو جهان

محتضر دید و به ناگه نفسش او خشکید

دگر او هیچ ندید و همه دیدن ترسید

مردمان وای به فریاد همه در پیش‌اند

به بزرگی همه دیو و خود در خویش‌اند

که به زیبایی او هیچ کسی را جان نیست

هر کسی تاب به دیدن نتواند تو بگو آسان نیست

و نها من که به دل قلب همو می‌شینم

به تو می‌گویم و تو هیچ نگو بی‌دینم

قلب او لحظه‌ی دیدار همان دیو ترسید

او برید و به همان دور به خود او لرزید

ناگه از دیدن آن چهره به جان او تردید

قلب او باز نایستد تو بگو او ترکید

و چنین دیدن روی مه آن دیو از بید

بید در آغُش او خویشتنش می‌برید

حال ما عمر درازی هر آنکس از دور

دیده‌اش را به برون آورد از این بد زید

شهر کوران شهر بی چشم در این ماتم دید

دیو می‌بیند و انسان همه دیوان را چید

به دور هم به زیر خاک در گور

بسان کرم‌ها لولیدن کور

به روی بت برای جسم زیبا

برای سنگ و گاهی شکل عیسی

برای مرد زیبا و فریبا

برای زن به زیبایی هویدا

برابر جمع جنگاور به صحرا

به روی تیغ تیز مرگ برپا

دمادم خاک کردند خویشتن را

به زیر خاک بردند جمع تن را

برای کوچکی خویش گفتند

در این اوج حقارت خویش کشتند

بسان کرم‌ها در خاک خفتند

چشان کور و ز نور دنیای بردند

خودان دنیا و حتی خویش خوردند

به زیر پای آن شاهان که مردند

و زین پس هر کسی آمد در این پیش

سخن گفت و نگاری خواند بر کیش

چنین قوم مریضی پیش در راه

به زیر پای او خود کشت بر شاه

هر آنکس آمده شاه است رهبر

شده صاحب به دنیایش به کهتر

همه کهتر شدن جادو همین است

به زیر پای آن شاهان زمین است

بدینسان رسم گشت و جان دنیا

به قربانی بیفتاد است اینجا

سر عزم و غرور خویش بردند

بریدند و خودان را خویش خوردند

و ما اینبار در پیشیم فریاد

برای جام بیداری بر داد

به روی راه در عزمیم اینبار

جهان را بار دیگر داد از راد

در آن هرتن هر آنکس جان به خود داشت

همو ارزش به دنیا باشد از داد

همه داد جهان آزاد فریاد

همه جان رها باشد از این داد

برای خویشتن ارزش هویدا

بخوان با من تو این چامه به افرا

دوباره زیدن و این را فریدن

دوباره زندگی را آفریدن

دوباره خویشتن از نو بدیدن

دوباره زندگی از نوی دیدن

نهای راه آزادی میان است

جهان از داد آزادی بیان است

هنر امروز این کالای ارزان

به میدان و به بازار است دربان

به روی در گذارد پای را خان

بخواند مبتذل شعری به اذعان

بریدند دست و پایش را بریدند

همه جان و تنش را سخت چیدند

چنان او را زوال در خود از خویش

بکشتند و به زشتی روی دیدند

بدین روزی که من دور از دل او

بدیدم درد جان‌افزای را رو

که از خود او گریزان بود حیران

دمادم خویشتن را خواند ارزان

به روی میزهای آمد به اذعان

بخوانده قیمتش را هیچ ارزان

به حراج نفس جانش میان است

برای مشتری بیداد خوان است

به ضرب آن نفر رقصش عیان است

هنر را کشته و اجساد جان است

به روی گور این دردار ما خوان

بخوان از شعر فریادم تو پرسان

برای آتش طغیان بر این جان

خیابان را کند غرق است حیران

هنر را باید از دست چنین دیو

بگیری و به فردیدش در این زید

بخوانی زندگی را باز فریاد

بخوانی تو دوباره خواندن از داد

بخوانی دردها را پیش در باد

برای درد و درمان زنده این داد

هنر بینا جهان در پیش آن است

برای ساختن دنیا میان است

برای باز فردیدن بر این جان

خیابان و زمین و آسمان است

و در این راه بی‌پایان هویدا

همه جمع جهان در پیش جان است

به جان خویش بر جان تو سوگند

جهان از نو پدیدار جام جان است

هنر قلبش به بیداری است هربار

همه از عشق او از قلب جان است

به قعر جنگل آمد آدمیزاد

برای مرگ بیزار زنده از زاد

به کشتن آمده هربار فریاد

کجا ماندست آری ذره از داد

یکی پرواز کرد و او همان دید

بدیدن آخرین پرواز پرچید

که انسان زعم خود پرواز آن کرد

به کشتن خویشتن دنیا فغان کرد

بدیدم مرد پیری بال او داشت

هزاران مرغ را حصر جهان کرد

بدینسان دارد او بالی که پرواز

ز خود بیزار این بال است افراز

از او در راه دیدم زن به میدان

به زیر پای خود انداخت آن جان

که با کشتار شیر نر به میدان

بخواند از شجاعت‌های حیوان

به حیوان کز خودش بیزار او دید

از این دیدن گریزان چشم را چید

به چنگ و با توان بیش است در پیش

در آوردن بدو چشم خودش خویش

نبیند تا جهان باشد هویدا

نبیند این شجاعت معنی راه

نبیند لیکن این دردار دیدم

من از دیدن گریزان مرگ چیدم

که در قعر دل جنگل یکی راد

به خود شادان برای مهر جان داد

گوزنی بود آهو بود یا میش

نمیدانم چه تن در درد خود خویش

به دندان او بریده رگ دل خویش

که حصر تو نسان از مرگ هم بیش

برای کشتن او ترس در کار

تپانچه مرگ را او خواند هربار

به اشک و او گریزان درد نا کرد

برای مرگ انسان انتها کرد

به زعم و در نها از خود جفا کرد

به خود لعنت فرستاد و دعا کرد

نمی‌دانم چه کرد و داد را دید

تپانچه خود برید تیغ ترسید

در این دوار گردون دردها دید

به درد خود خودش را او تنش چید

یکی کودک به دنبال تو حیوان

برای بازی و زندار این جان

تپانچه تیر زد جان در تنش مرد

دگر خاموش از خود بیشتر خورد

من این تصویر زشتی را ندیدم

بدیدم خوردن تن‌های دیدم

و حالا در نهای قصه لغزید

خودش بر دار کرد و آسمان دید

به خورشید از خود و آتش از آن باد

جهان در کام مرگ بود است بیداد

شکار جان نها در این جهان داد

به سوزاندن جهان است مرگ بیداد

در این دوار زشتی روز آمد

تو در پیش و همو در خار این سد

صداها دم به دم این شعر خواند

به مهر بیدار این جام جهان بد

تو زیبایی تو تصویر رهایی

تو این دنیا بخوان در پیش گاهی

که دنیا را دگرگون باید از زاد

به مهر و جان جهان بیدار از داد

به دور میز گردی با صد انسان

نشسته بودم و ناگه یکی خوان

ز دنیا و هر آنچه بو د در آن

به بافیدن شروع کرد است حیران

هزاری او نگاه و پیش‌تر گفت

از این دنیا و هر چه بیش و کم گفت

به ناگه تن به دورش داد فریاد

دروغش را همو کرده هویدا

به گوش هم یکی در پیش من گفت

دروغش را بسان سگ به تن گفت

بگوید او و دریایی همین را

چنین تکرار آوردست به کرا

سگان آیا دروغی گفته بودند

به گفتن زعم آن مالی ربودند

همین را فکر ناکرده بدین خویش

یکی مرد است آری پهلوان کیش

همین دیشب زنش را کشته بود است

زنش زنده ولیکن مرده بود است

همه شب تا سحر با هر نفس جان

به مشت و صورتش کوبیده بود است

نمی‌دانم نفس دارد به امکان

ولیکن از کتک دردابه بود است

میان جمع این فاضل چه کس گفت

که حیوان می‌زند جفتش ستم برد

کلامم در نفس در کام مرد است

یکی دشنام حیوان را سپرد است

به من بر کینه و بر خشم خواند است

که همتای تو حیوان بوده بود است

در این جمع آمده چندی به تن یار

همو دید است دنیا را به تکرار

که چندی را به دست چند دیگر

بریده دست‌ها را وای بسیار

به روی دار آویزان چه کس بود

چه کس او را به دار آویخت خس بود

به روی خار بر ابن دار هر بار

چه کس را او برید از دست کس بود

به انسان آفرین انسان میان است

همو دردآفرین پیکر به جان است

به زخم این زمین گودال در پیش

یکی را سنگ او می‌زد در این نیش

به تیغ تیز او هر بار تن را

بریده گردن از این جام غم را

هر آنچه از دل داد از دل او

به زشتی از مجازات و از این کوه

بریدن جسم و تن آوردن از تو

برون آوردن هر چشم از رو

نمی‌دانم هزاری بیش افرا

هر آنچیزی خیال آورده‌ای راه

همان کرد و به آخر زشت نامی

برای جان حیوان است مقامی

مقامی بس فرا دارد که انسان

از این والایی خود هیچ پرسان

چه کرد جز به جبر جان تو حیوان

برای زنده ماندن کشت آن جان

و بین انسان والا را به میدان

که در آز و به لذت کشت آن جان

سر آخر پرده من گفتم گریزان

ز نام از نام نامی تو انسان

به دور میز هر کس داشت دشنه

یکی از جنس آهن بود تشنه

به خونم ریخت با پرسش که این خار

ز نسل کیست این ملعون بدکار

یکایک نغمه‌ها را خواند تکرار

ز جنسم از دل دینم به اصرار

از آن مالی که با خود داشت او رفت

از آن خون و نژادی کز دلش تخت

بسازد من که ویران می‌کنم مست

همه دنیای را با خود به همدست

دگر نام از تو تنها بود این جان

همه دنیای آری خوانده از جان

همه جام جهان در پیش جان است

ندارد قسم و تقسیمی از آن است

ولیکن گر تو نامت بود انسان

مرا تا قعر دنیا خوان تو حیوان

زمان طفل بودن او کسی را

به حصر و در اسارت او تنی را

به غل انداخت در زنجیر و تکرار

بیاموزد به تقدیر و به اصرار

شب و هر صبح او کارش چه‌ها بود

به زنجیر و به گردن او رها بود

به روی سنگ داغ و جسم خارا

تو باید راه را در پیش بارا

که بر دوشت نهاده ارج داری

برای این پریدن رقص کاری

نمی‌دانم تو می‌دانی از این راه

از این زشتی مجسم فرصت جاه

که از عزم تو خندیدن به انسان

همه شادی گریزان بوده از جان

یکایک تازیان بر روی کودک

به صورت می‌درد او چامه از چک

برای رقص آواز و چه بسیار

همو را غرق دارد درد تکرار

من از دردم گریزان درد در مرگ

همه مرگ جهان را خوانده با درک

که از درکش گریزانی گریزان

از این دانستن آری هیچ اذعان

که هرباری برای هر نداری

برای هر نکاری و به کاری

هر آنگاهی که او خواهد به تکرار

میازارد تو کودک را چه بسیار

غذا گاهی سلاح مرگ باری

نخوابیدن شده چشمان به خاری

که از قلبش برون فریاد جان کرد

به مرگ خویشتن خود پاسبان کرد

به ده سالی اسیر افتاد این جان

من از دورا بدیدم کلبه انسان

که در بینش دو ده‌ صدها نفر بود

همه کودک در این زشتی خطر بود

همین شغل است آری پیشه‌گر بود

به جمع انسان که از شادی به غم بود

سرآخر درس و این تعلیم بیزار

به میدانی که جاه زشت اسرار

بیامد این قبیله حصر در کار

همینجا آن اسیران پیشه بر دار

برابر مردمان در ِلذت آزاد

به خوش رقصی آنان شاد آزار

یکی در جمع انسان بود حیران

به چشم کودکی دید است میدان

که او جان من آری او نفس بود

همان جانی که از جانم به کس بود

مرا دزدیده و حالا به میدان

همو می‌رقصد از درد خودش جان

همه چشمان به روی مادر آزاد

که می‌بیند همو طفلش به آزار

و آن گاهی که فریادی زند داد

چه کس او را نداده حق به بیداد

ولیکن هُش به خود در پیش در کار

که او انسان نبوده وای تکرار

همان تکرار صد مجمل به اصرار

که انسان شاه حیوان بود تکرار

و حالا دورگاهی این زمانی است

که در بینش هزاری حصر جانی است

که هر روز و همه شب با دل تار

به مرگش او سلامی داد هر بار

و تو فردا به دنبالی به میدان

که رقص او ببینی وای انسان

یکی یک بار باری با من این خوان

که جان یکتا به درد افتاد حیجان

به بیداری تو هر بار خواندم

که فردا را به آزادی رساندم

به آزار آیین و دین بود تا

کسی جان سالم ندارد فرا

بدینسان نسان زشتی آغاز کرد

جهان را به مرگ نغمه پرداز کرد

شنیدم دو صد زجرها را جهان

همه زجر در بال و پرواز کرد

گذر از دل زشت این کوچه‌ها

یکی سگ زد و درد آواز کرد

همه در به در در دل دردها

من از غم تو از درد هم ناز کرد

ببین آتش و سوختن در جهان

کسی گربه سوزاند و آتش خودش دار کرد

من از دیدن و در به در بی ثمر

همه خانه مرغان به زیر تبر

یکی لانه موریان را برید

از این چیدن از درد خود رای چید

به چیدن یکی شاخه‌ها را گسار

به غم می‌سراید برای نثار

نثار همه جان خود پیر و مار

پدر مادرم کشته خود را به دار

از این وهم در جود و در این جنون

خودش سوخت سوخته او به خون

در این کوچه‌ها او به دنبال غار

بیاورده خود را به پستو شکار

یکی بار او لانه‌ها را خراب

و باری به ضربی شکسته مزار

به ضرب یکی دشنه حالا نزار

ببین زار را او نزار در مزار

به صد ضربه کشته یکی مرد بود

زنی کودکی جان کس مرگ بود

به سختی همو کشت و این اشک بود

به خون ریخت و اشک در رشک بود

هزاری بکشتند و در دشت بود

مزارع خشونت جنون نشت بود

جهانی پدیدار از اینسان نسان

خشونت همه دین و آیین جهان

و حالا در این دور باطل به پیش

همه یکدگر مرگ را خواندِ بیش

چنین بذر زشتی به میدان به خاک

جنون را پدیدار از زشت ناک

و فردای در قلب ما جان بزید

بزایش جهان را پدید از ندید

نهایش به مهر عالمی جان بود

جهان جان و معنا به میدان بود

به قلبش همه زاد آزاد داد

به آزادی آزاد این جام زاد

به روی دوش تو بار است انگار

به سنگینی انسان است انکار

هر آنچه مهر در جان است این بار

شکسته پشت او درد است اصرار

به شلاقی که دست ظلم بست است

همو با ظلم در آمیخت خست است

برای این پریدن پشت اسب است

همو شلاق می‌خورد است مست است

نمی‌دانند این دردی که هرسان

برای در هم آمیزی انسان

به جبر و زشتی و با ظلم هرسان

در آمیزد به قصد زایش انسان

به نه ماهی که بارش ظلم بیش است

به استثمار جان‌ها او رئیس است

از این زشتی ناهمگون تو انسان

بیاویزد در آمیزد ستیز است

به پشت اسب او در پیش رم برد

برای کشتن این قوم تن رود

و حالا بر دهانش ران یک مرد

در آمیزد بر این ظلم و ستم درد

به شلاقی که بر پشت است این جان

به هم آغوشیِ خشم است انسان

در این آمیزش جهل و جنون خان

به زشتی می‌برد منزل به انسان

که استمثار جان‌ها گشت او دین

برای رام کردن وای آیین

به پشت جان جان‌ها بود باری

یکی انسان باری خار باری

و این زشتی در این پوشش چنین سرد

در این تکرار جهل و پاک آن مرد

همان مردی که رانی در دهان داشت

به پشت اسب تنهایی جهان داشت

به شلاقی همو زد اسب‌ها رم

هر آنچه جان به پیش افتاد درهم

تهش هر چیز از انسان به حیوان

فروشد خویشتن را نیز آسان

به آخر هر چه بیداد است انسان

بخوان با من از این گفتار از جان

که باید بار دیگر ساخت دنیا

دوباره خواندم این جان را هویدا

جهان نامی فرا والای آن جان

به آزادی همه مهمان این خان

همه یک سر برابر بود بر جان

قضا را محترم این جان جانان

به زخم بر لبت شادی است مهمان

چه میخواند لبانت سوگ انسان

برای شادی و تفریح اینسان

تو در زخم و به مرگی وای مهمان

کنار آب بر جوی است این خون

به خون خود را نشوید وای مجنون

کنار آب در دریا یکی دار

به دستش جوخه‌ی مرگ است هر بار

که از هر تاب از هر دار این زار

به قعر شادی آمد مرگ هربار

تویی کودک تویی طفلم تو زیبا

توی ماهی تویی دریا تو افرا

تو را از آب آنان مرگ دادند

به جان کندن ز جانت درد دادند

به دور اجسدت آنها نشستند

به شادی سرخوشی این بزم دادند

منار بزم آنان خون در خون

جهان را می‌سپارد دست مجنون

که او این دار را از این مکافات

رها دارد نفس را از دل داد

همه بیداد در بزم است فریاد

به هم آغوشی درد است این داد

که مایه شادی این توده‌ از ذات

درون و اندرون مرگ است بیداد

به دور آتش و این جان است تب‌دار

بسوزد تا به لبخندی کند شاد

من و مرگم من و دردم تو رو خواند

تو را بر خویشتن آری غزل راند

تو دیدی درد را در آن نفس تنگ

تو دیدی جوخه را از قلب دلتنگ

تو جان کندن مرا با چشم دیدی

از این کشتن نترسیدی ندیدی

ندیدی کودکی در قلب دریا

به ترس او آب را می‌خورد تا راه

گلویش سنگ آری تنگ دریا

رها او را بدارد رزم جانکاه

ته آن روز در این قلب دریا

برای شادی انسان جانکاه

دو کودک چهار زن یک مرد مردند

بدون آن هوا در خاک خفتند

به دار آویخته آن جان به کم زید

به قلب ترس او جان خودش دید

و حالا در دل دریا یکی راه

بیندازد به توری مرگ را جاه

هزاری کودک و صدها هزاران

به مرگ خویش مهمان‌اند حیران

که انسان شادی‌اش غوطش از این است

از این کشتن به زشتی راه بین است

به قعر این نفهمیدن به دل سنگ

شکستن مرگ را با قلب دل سنگ

من این راه رهایی را به بیداد

به قلب این زمین و قلب دریاد

من آن را باز کارم باز سازم

دویاره این جهان را خویش کارم

به سرو پر فروغش جان بیارم

از این جان این جهان را پیش دارم

که جانِ ماهی و انسان و هرسان

برابر خوانده باشد پیش اذعان

به کنکاش رهایی در خیابان

به دست آزادگی در این خرابان

به فریادی که داد از قلب آزاد

به فردا می‌برد دنیای پرسان

چپ از هر شهر خوانده پرسشی راد

بخوانده شک به خود تا راه آزاد

پر از نقد و سخن فریاد از داد

به پرسش راه را او باز آزاد

سکون راست این در خود نشستن

به خود خوردن به خود از کینه بستن

در این وهم همه‌دانی ندانی

چنین یخ زد به خود در پیش‌خوانی

رهایی راه از علم ندانی

به پرسش خواندن آری چیست خوانی

سخن را ما شنیدن لیک جانی

به خود داری به نقد از آسمانی

زمین دنیا هر آنچه بود در آن

به زیر تیغ نقد ما است هرسان

بگو شک بود آیین‌های آزاد

به نقد از پرسش آری خلق این داد

همه داد من و تو بود آزاد

رهایی در خیابان بود از داد

به داد این رهایی مای پرسان

که قانون قلب آزادی چه آسان

همه منع تو ظلم و زشت آزار

همه آری رها در قلب دادار

بگو روز نخستش با سوالی

میان آمد در این آشفته حالی

کز این راه رهایی دیدن جمع

به دنیایی که جمعش بود ارزن

در این ذرات گردون کس نفس مرد

همه دردش به دیگر اندرون برد

اگر جانی به قعر آن قفس بود

همه در دام قدرت خار و خس بود

در این زشتی و این حصر رهایی

بگو آزاد قانون جام جانی

که جان یکتا بهانه بودن داد

بگو داد از دل آزاد دل راد

دوباره قعر گشتن پرسش آزاد

به ییداری رهی برد است این داد

در خیابان گوشه‌ای خوابیده مهمان است جان

خانه‌اش را غصب اینان مانده پرتاب است بان

بانی این صد فریب و این رضالت کیست خوان

بر دوپا می‌پاید و پایش به گردن مست جان

از سر کویش برون آمد که لقمه نان خورد

بر دل این زشتی عالم چگونه جان برد

جان شیرینش به دستش مانده از مرگ است ران

فقر این دار مکافات از دل مرگ است جان

جان بر دوشش بخواند لقمه نانی را پلید

از دل دست یکی برپا دوپا آید پدید

او نشست و در میان دستان زیبا روی خویش

نان دهان کرد و به قعر درد آمد ظلم زید

بر دهانش سرب بر مغزش همه بیماری است

دست در قلب شکنجه این تپانچه بازی است

گوش تاگوشش یکی خوانده به امری دلفریب

لقمه نان را در دل دستش به خون خوانده پدید

او به خشکی دلش خشکی نان را کرد تو

آن یکی از خون به خیسی می‌زند این زشت رو

روی زشتش را به روی مرگ آورد است جان

جان به قعر مرگ هرباری بخوانده مست بان

ناگه از دستان خون‌آلود او سربی دمید

او شکافد قلب را از مرگ شعری آفرید

سرب رنجورش به قلب جان مانده در خفا

می‌کشد تا صحن شهرش را به کام زشت خواه

آی ای زشت‌آفرینان زمان ای آدمان

حال بنگر جای سگ خون مانده در این آسمان

آسمان با بارشش خون می‌ترواد ای فغان

عشق را قربانی مرگ آفرید هر زمان

وقت کشنن وقت مرگ و گاه بیماری است جان

جان خودش را سیر می‌خواند دمادم ساربان

او رها گیر و همه جان گیر و عالم‌گیر بود

مرگ را می‌خواند و آری ‌پرستید است زور

زان پرستیدن به کشتار و به آزار است جان

خلق دنیایی دگر منع تو آزار است بان

باعث و بانی این دنیا بگو قلب رهایی است بال

این رهایی بود آری زادگی بود است حال

جان دریدن بود آیین چنین زشتی بیداد زمان

جان رها می‌دارد این زشتار را در آسمان

به دور خود به پیچ و تاب می‌خورد

به ضربه بر تنش او درد می‌برد

به روی جان او صد‌ها هزاران

به خونخواری مکیده هسته‌ی جان

به روی هم به لول از پیش در خویش

جهیدن بر هم و زاد از ولد هیچ

نگاهی بر تنش بر خان این جان

نمانده جای خالی جای انسان

به دور خود همه در پیچ حیران

به خاریدن خودش زخمی است هرسان

به خونی کز تنش آمد هویدا

هزاری کک به دورش شاد افرا

تنش زخمی و شادی داشت انسان

که قعر سطح او جان است هرسان

به پا خیزد خودش را او تکانی

از این درد و بلا آزاد جانی

تکانش آن نها کک‌های را باد

به طوفان بود در صحرای آزاد

ولیکن این نسان و کک وزین دست

دوباره در جهیدن داد این هست

همه هستی که در پوچی نها بود

همه پوچی که هستی را بها بود

به زاد از قلب هر رویی جهیدن

هزاری را به میلیون‌ها رسیدن

همه سطح تنش را داد در خون

وزین مالک شدن او شاد افزون

تن و جانش به درد است و در این زار

به تنگی می‌کشد هر کام را بار

و کک‌ها شاد از این ملک دادار

برای شادی خود خون بسیار

بریزد ریخته خونین به تکرار

همه‌سان می‌درد او جبر اصرار

به دور چاله‌ای چاهی نگاهی

به جوشیدن هزاری پیشگاهی

همه بر شکل و آن صورت هویدا

بدید رد خونِ خویش بر جاه

برای رستن و حالا رسیدن

هر انکس پیش بودا او دریدن

دریدن دیدن و بازم جهیدن

هزاری زایش زایید زیدن

و حالا این تن خونین به تکرار

تلو می‌خورد و جانی نیست در کار

همه خون تنش را را مرگ برد است

چنین بندار آری اوی خورد است

و کک‌ها شادمان از کشتنش خویش

به فردا خانه‌ی دیگر شود کیش

بکشتند و به خاری خویشتن بیش

نمانده دیگر آن جانی در این بیش

به دور هم به پیچ و تاب در خویش

همو آراست آری خویشتن بیش

میان بودنش صد حیف را بیش

بخوانده او دمادم مرگ بر خویش

به روی طاقچه او خاک می‌خورد

در این دوران زشتی باز می‌مرد

جنازه تن در این دوار گردون

خودش را کشت و آری باز می‌مرد

به ناگه روز آمد پیش مردی

به دستانش بدیده خویش فردی

که صورت را میان صورتک‌ها

نقابی دارد و او روی برجاه

به سوی مفلسی بر پیشران است

شرابی خورده یا تسلیم نان است

گناهی کرده و رنجور نام است

همه جرم جهان پیشش خزان است

به شرم صورتش هر جرم در خویش

خودش راخار بر پای تو در کیش

به بالا برد او تن را در این خون

بیاورد و به پایش برد مجنون

به خون بر صورت آن ریسمان پیر

خودش را در تکاپو داد در میر

طناب ما به خون قرمز نگون است

به بخت زشت خود آری مصون است

ولیکن داد این عذر و به تعزیر

نخوانده باز این تکرار درگیر

به جانش او تکانی بین افتن

بدین ضربه به تن بر جان این زن

خودش را او شکافان باد در خواند

که بر جان یکی کافر شد آن زن

یکی از تار در پیش یکی دار

یکی بر خار و دیگر زهر دادار

طناب دردمند از داد دوران

به روی صورتش با چنگ آسان

دریده خویشتن را هر نفس بار

که بر جان تنی در جبر دادار

به دستان نفر بین او ملول است

به خود می‌پیچید و این زخم پول است

به پول انداخت آری گردنش دار

به زیر چهارپایه زد به اصرار

به روی پشت جمعی در خموشی

همو می‌کوبد و این زشت‌کوشی

نهای قصه‌ی زشتی در این زار

به جانِ ریسمان ماند است یک تار

همه تار خودش را او رها دار

از این بد زشتی انسان که بیزار

سرآخر خویشتن با جان همان تار

به دور گردن خویش است اینبار

فشاری کز نفس جانی نماندست

همه دنیا به ناکامی رساند است

به آخر او نگاهی جمع این جان

چگونه می‌درد جان را که انسان

به لاک پشت خود او خانه را زی

به جانش او چنین افسانه‌ای خواست

به زیر آسمان در جان گیتی

ببین جان جهان مسکن به خود ساخت

هر آن جانی که در قلبش نفس برد

به الیاف و به ذرات لانه‌ای بافت

یکی از آن نیاز ذاتی جان

همین مسکن به خود بر پیشه‌اش تاخت

و حالا عقلِ کل انسان والا

ببین بهرش چنین بازار خس ساخت

بسازد صدهزاری خانه بر خاک

و صاحب خواند او خود را چه بی‌باک

که مالک آشیان و جان شد انسان

یکی خونخوار آری خانه‌اش ساخت

به زیر بارش برف و به گرما

بنوشد خون مستاجر بدینسان

من از دوری بدیدم جمع خونخوار

مثال زالوان در پیچش پرتاب

به لولیدن به جستن خون انسان

که این تاج اسارت خویشتن ساخت

و حالا صف مالک پیش روی است

به قربانی همه انسان به پوی است

همه از صبح و شام و کوش بسیار

هر آنچه مزد دارد پیش روی است

به دندان و به سوهانی بر آن تیز

بنوشد هر چه مزدی کز دل اوی است

هزاران سال این کج‌فهمی از جان

به روی قله‌ای بود است انسان

که ذراتش به خون آغشته جان بود

برای این دریدن جایی نشان بود

که روزی برده دارد وای انسان

و حالا موجران ارباب بر جان

که در بین مکیدن جان او شاه

بدید لانه‌ی گنجشگ را جاه

همه جان جهان در قلب این خاک

به جان تو بدور از حرص افلاک

بدارد خانه‌ای آری محیا

ولیکن این دوپا انگل بر این جاه

به خونش با دلش با کار و بارش

به خود می‌خورد و از این شاهکارش

چه شادی بر دلش بر این تبارش

بر این فکر بزرگ و شاهکارش

که پرورد است او این انگل ذات

همو آری مکیده جان بی‌باک

به روزی برده دارد حال در خاک

به جستن برده‌اش او کشت ملاک

به فردایی که در قلبش هر انسان

شده مالک به خانه‌ خویش پرسان

که دندان و دل نیشش برید است

دگر خونخوار او نید و به زید است

برای خویشتن فردا رسید است

اگر میدان بیایی پیش دید است

به جانش قلب او جان داد و جان کرد

همو خاک تنش را آسمان کرد

به شیره جان و در قلبش همو را

پدیدار و به قلب آسمان تصویر زان کرد

تو می‌دانی چنین افسانه‌ای را

بخوان مادر که با جانش عیان کرد

به آغوشش به مهرش قصه‌ای را

عصاره جان خود را جان آن کرد

و در این شکل قانون‌مند در ذات

نسان اسلام را قانون بان کرد

میان آمد به بی عقلی و مرگاد

به دادی کز دلش بیداد جان کرد

و حالا طفل را از او گرفتند

به آتیشی که جان بی پاسبان کرد

نه مهر مادری نه ذات در آن

که صاحب بر نفس مردان میان کرد

نرین الله در آن آسمان‌ها

برای هر پسر خود را خزان کرد

به آخر در دل کژراه و بد راه

تو بین آن کودکان را طعمه خان کرد

اگر مرد و پدر در کارها نیست

بگو جد پدر را پاسبان کرد

من از مهر و همه دلدار رستم

در این دوار در منطق نشستم

چه می‌گوید چنین بیمار الله

که با جنگش طبیعت را خزان کرد

و حالا مادران در خیل این دار

به گردن بافد او این دار را خار

که سالی او ندید جان خود را

به دوری از دلش بیداد را آه

چنین قانون بیماری که انسان

سر تسلیم خود را داد هرسان

من از ذات بشر ترسان و پرسان

چه دیدی تو به دنیا هیچ از آن

به آغوشش مرا جایی در آن است

من از این وهم و این زشتی خزان است

مرا مهرش که در ذاتش هویدا است

بگو کودک به آغوشش در آن است

سر آخر فکر آن نر بودن شاه

همه داد جهان بر پای آن است

نه عدل داد و نه بیداد حتی

در این دوار بیماری میان است

به لعن عشق و کشتار همه مهر

پدیدار اینچنین بدکار و این سحر

به جادوگر به شهوت بر اسیران

چنین قدسی کلام و زشت پیران

کنیزان را تجاوزگر به تکرار

به قانون که آزار است هربار

به مردان ناله‌ای را پیشران برد

به آغوش زنان کشتار جان مرد

ببین این صحنه را آغوش اسلام

به تختی در گروهی وای این جام

چنین جام جم دیوانه‌ای دید

زنی کز کرده خود را پیش تردید

به خود اندام خود بنگر در این دام

همه اندام او بازیچه‌ای رام

و الله که برتختی است حیران

گروهی از اسیران پای زندان

یکی را ما کنیز و دیگری حور

هزاری را اسیران خوانده مجبور

همه حصر چنین دیوان پلیدان

خلیفه بر زمین برپای انسان

و حالا تخت پیری کز نفس مرد

سه زن با مرد پیری پیش او خورد

به خود می‌خورد و در این تحفه‌ی تار

چنین لعنی ز خود آورد هربار

چه می‌بینم چه دنیای پلیدی

که زن اسباب جنسی گشت بیدی

به بیدی کز نفس ترسید لرزید

و اندام خودش را خورد پرچید

به قعر هر زمین مردی است پیدا

به دنبالش کنیزان پیشه‌ی راه

برای خویش او زن‌های افرا

بگو چهار عقدی از او بود پیدا

و حالا شب به قلب تخت او دید

همو دید و به خود لعنی که می‌چید

به روی زخم داد و جان بیداد

به اندامش بریده لعن خود زاد

چرا دیدم بریدم خویش چیدم

و مردی کز دل قانون رسیدم

به قانونی که قلبش ضار آزار

کنیزان را تجاوز کرد بیمار

زنان را برد در چنگال دادار

به دست و پای بسته کرد اصرار

و حالا قلب این دین از مریضی

تو داری چهار زن حتی کنیزی

که با لطف تو او زندار جان است

خدا بیمار جنسی باغبان است

در این باغ که خشکید است هربار

بگو بیمار جنسی ساربان است

وراثت برد آری نام را مرد

بگو صاحب به جان کودکش کرد

کزین زشتی که اول آخرش درد

عدالت را بگو قربانی‌اش کرد

پدر صاحب همه کودک در این درد

به پشت هم بگو هر جد شدا مرد

که مادر کهتر از آبا است اجداد

به حق طفل خود کمتر در این داد

چنین دادی که بیداد است فریاد

بگو نعره زدن در گوش کر زاد

یکی خواهر در این دوار و این بار

به دوشش می‌کشیده طفل بسیار

و حالا که زمان ارث آزار

شروع می‌خواند از دردی به تکرار

به سهمی که شد آن نصف همان مرد

برادر بیشتر ارثی و خوان درد

که گر سهمی شما آمد همان کرد

همان لطف و به تحفه داد آن مرد

زن و خواهر به خود می‌خواند لعنی

به خواندن خویشتن دردار طعمی

که بوی بردگی می‌داد تسلیم

همو را عدل میخورد است طعمی

به طعم نابرابر بودن ذات

خدا می‌زد به کامش شعر بیمار

زبان لعنت و کینه به تکرار

به قرآن می‌درید جان بسیار

تو از کس ناله‌ای داری به دربار

برو خود را مکن منتر در این دار

که سرها او برید و ظلم‌ها کرد

همه حیوان به دردی مبتلا کرد

به قربانی و بر خون خوردن و ضار

بگو زشتی عالم را ثنا کرد

و حالا تو پی چی گشته‌ای شاد

به سهم ارث خود دادی در این دار

برو شادی بکن و خود را نگهدار

که سر را بر سلامت برده‌ای بار

به جبر آذین نموده نام خود را

ولی‌امر همه ظلم است افرا

خیابان را بگرد و دید تن را

چه بر تن او بپوشیدست غم را

یکی بار از دل جبر آیه‌ای خواند

به سر کیسه بپوشانید و تن راند

به سر می‌زد به سرعت روسری را

به چادر در کفن هر تو سری را

زنان را در کفن زندار در قبر

به قعر زندگی او درد را جبر

و ناگه آمده صد من حدیثی

که چادر کسر شان است و رئیسی

رئیسی کز خدا مرئوث تن داشت

خیابان آمد و سر از تنان داشت

نداری یا که داری تو کفن پوش

کفن را من بدوزم نیش من نوش

بنوش از درد جبرم من اسیرم

اسیر دست خود پاگیر گیرم

و حالا بس درازی سال تن را

یکی از روزها در قعر کم راه

بپوشاند بسوزاند بخواند

در این دیوانگی خود را بداند

یگانه مستقل عقلی که آزار

برایش سنگ میزان است در کار

به جبر و قلب آزاری پریدن

پرستیدن یگانه مرگ دیدن

به دنیا مرگ می‌دارد همه راه

اسارت را بخواند ریشه ازشاه

و ما با دست خالی پیش در راه

به آتش می‌کشم این نظم از شاه

همه شاهی دنیا جبر انسان

به زیر پای آزادی شود داد

به دادی کز دلش آزاد تن را

چه پوشیدن چه بوسیدن به کرا

همه آزاد از دادش از آزار

همه منع تو آزار است این داد

دگر بر تو نماند راه در پیش

بدانی او چه سر خواهد خود از خویش

یگانه جان ما قانون آزاد

رهایی از دلش بیدار در زاد

مرا از نام انسان دور آزاد

تبری را بخوانم نوع بیداد

که این گونه چه میخواند کلامی

به قعر و قهر و جهل و جز سیاهی

چه بر نامش فزون خواند است دنیا

بنا سازد هواپیما و کسری

بزن زیر چنین میز مریضی

که او در خدمت مرگ است بر زی

نمی‌زید نمی‌بیند نتاند

نتاند این جهان را پیش خواند

نه مهری در میان هیچی میان است

به شاهی عدم خود شاه خوان است

بدینسان نام زشتی خواند خود را

خودش خود باد می‌کرد است هر راه

خودش شادان از این نامی که کس را

نتاند بیند همتای خودش را

به کشنن آتش و این زشت خویی

ندارد او رقیبی کینه‌جویی

خودش او پادشاه هر چه زشتی است

تجاوز قتل و هر سانی پلشتی است

و در آخر خودش را خواند او شاه

هر آنچه افضل آمد خود به خود جاه

و حالا او دهانش باد کرد است

یکی نامش به انسان او شمرد است

که بی همتای دوران او خدا است

خدایش ظالم و او پادشاه است

همو شاه همه ظلمت چو کسری است

همه کسری برش هیچ از نفس‌ها است

و ما را گو تبری نام انسان

بخوانم نام دیگر نام من جان

بخواهم بار دیگر آفریدن

نسان را من دوباره نوی دیدن

که دیگر نام او انسان و بس نیست

بگو جان نام او نامش در این زیست

به همتایی آن جان که گیاه است

به یکتایی به حیوان جایگاه است

بدینسان سازم این جام جهان را

که لایق زندگی هر کس که جان است

در این دنیای فردیدم خداوند

همو هم جان و همتای تو ماه است

سر آخر کار دنیا نام انسان

فراموشی شود هر باغ و بستان

که ظلمت را فرید و برتری را

به زشتی دفن گشت و آدمی را

دوباره او برون در جام جان است

خودش را قطره خوان از خاندان است

تمام هم و غم باشد در این راه

که بهر جان و جانم در این میان است

در این دنیای ما بیداد ره نیست

برابر بین ما تنها عیان است

چه خواندم من تبری نام انسان

بخوان نامم که تنها نام جان است

به میدانی که در آن حصر در زید

بگو این زندگی مرگ خودش دید

همه آزادی دنیای را خاک

به گور افکنده و زندار را باک

به صحنی کز دلش حصرت هویدا است

اسارت قلب آن زندار فردا است

همه جان جهان هستی و هر داد

به مرگ افکنده و بر زجر پس داد

و حالا سیل انسان پیش دستان

به صحنش گشته افزون شاد مستان

برای دیدن زجر است میدان

برای درک حصر آمد در این بان

به میله قفل و زنجیر و به احساس

بر این دوار گردون خویش خوان خاص

به نوع خود در این زنجیر برد است

همه جان را اسیر مرگ مرد است

هزاری جان حیوان کرد در بست

خودش را هم هزاری کرد پیوست

سر آخر جمع در دوش هم و شاد

ببیند مرگ دیگر شاد افرا است

به دور هم همه از باد و صد راز

همین حصر آفرینان پیش پرواز

نفس از قلب حصر و مرگ آمد

همه زندار را در مرگ خواند

و من در گوشه‌ای بینم به کرار

هزاری از مصیبت‌ها به تکرار

که جشن حصر را با فخر گفتند

بر این دیوانگی خوردند و مردند

و من هر کس صدایی کرد در پیش

از این جزم و نگاه زشت و صد بیش

به قعر قلب آن حصر آز کردند

نشستند و به زعم خویش بردند

درازی سال‌ها کز قلب آن رفت

به شادی غم نسان در پیش جان رفت

بدیده دور در انگار او بست

همه زنجیر این حصرش به خود بست

خودش را قعر این زندان نشاندست

بر این گردنکشی او شاد او مست

و آخر دیده خشت اول از درد

به قعر قلب خود آری نشاندست

به سر می‌زد همان خشتاب را باز

به دریایی که در قلبش همه راز

همین دار اسارت بود ای ناز

به ناز چشم تو بازم هویدا است

که زنجیرش به دور گردنت راد

تو را او کشت و در حصر عافیت داد

همه عافیتت قلب حصار است

به قعر مرگ جانش را نثار است

و جان بی‌ارزش و او مرگ را دید

پرستید و همو را کرد فردید

پرستیدن به حصر و درد زندان

بخندا روزگار از ما گریزان

به دور میز جمعی بود انسان

برای حق و دافع بر تو حیوان

همین جمع و هزاری حمله افرا

برای حق خیابان بود کسری

یکی بر حق زن دیگر به انسان

یکی بر صلح و دیگر بود حیوان

ولیکن قلب آن چیزی هویدا است

کسی یر حق خود جاه و در اینجاست

به سرها را بریدن حق به کرا است

به تکرار همان ظلمی که برپاست

به میدان شعر می‌خوانند و احساس

تو را بر عهد خواند یا تمنا است

که سر را می‌بری آرام تر بر

اگر خون‌ها تو میریزی همش خور

اگر حق میخوری و بر رهایی

بخواندی مجملی از مرگ‌گاهی

نهایش تحفه‌ای بر جمع بی‌جان

بینداز و به خود می‌بالی انسان

تمام حق حقوق احقاق را پست

به دستان بسته و در مرگ او بست

گدایی می‌کند حق را در این بان

نمی‌داند همه حق بوده خود جان

من این میز و همه دوران شکستم

به پا در پیش و من راهش که بستم

نباشد التماس و راه حق راد

به آگاهی نیاز افتاد در باد

به سوی دیگری یینی که میدان

برای این فروش آمد که انسان

همه دنیای را او دید در پول

در این والا جهیدن دوش بر کول

و حالا او فروشد حق به انسان

همه حق حیات و حق حیوان

رها نام مرا از قلب این داد

به دادی کز دل جان تو بیداد

به این بازار حق را پیش بردن

بدین خود را بزرگ و پیش بردن

بدین زشتی تلاوت کردن از زور

بدین والا‌پرستی‌های بس کور

همه حق حیات در قلب جان است

خودش معیار حق در این جهان است

ندارد او تمنا از دل انسان

بخوان انسان خودش قطره ز جان است

من آن جانم که حالا قلب این جاه

به زیر افکنده‌ام تاج همه شاه

که انسان را دگرگون کردم و راد

به جان او آفریدم قلب آن داد

که دادش از رهایی جان رهایی

همه منع تو آزار هر چه خواهی

همه حق در دل جان بود اذعان

به آگاهی تو بیدار از همین جان

به دنبال همه یکسان میان است

به تن‌ها متحد البس عیان است

تمام عشق او در دار دنیا

بگو کشتن تفاوت‌ها به جان است

نتاند دیدنِ آن جنس او پیش

که میل دیگری را پیش‌خوان است

تو در میل زنان بودی چو مردی

ببین آن زن به دنبال زنان است

به دستش خط‌کشی داد است آن شاه

که تقسیم همه بر جنس نان است

همو نانش در این خون است پیدا

که شلاقش تنور پخت نان است

و حالا هر نفر در دست شلاق

سرک بر تخت آری کی میان است

چه کس بر روی دیگر رفت این‌بار

به لرزه تخت یزدان هم عیان است

اگر مردی به مردی رفت آنجای

بگو بر ما مصیبت او نشان است

همه در پیش میدان خاک بر روی

که در آن خانه زن رفت و نگو کوی

اگر زن رفته باشد وای یزدان

زمین لرزه به تختش وای بر آن

مصیبت ای خدا انسان بیمار

رها داری خودت را از دل این زار

همه جمع نسان در پیش آزار

همه سجده به پای شاه بیمار

دخالت را کند قانون این دار

چنین دار مکافاتی است این کار

بیا از قلب این دیوانگی بیش

بیا دنیا ببین و سر به خود کیش

ببر در خود فرو خرطوم خود نیش

که در گور خودا باید روی پیش

به تو مربوط ناشد کی به کار است

کجا کی بر دلش چی استوار است

چرا سر در حریم دیگران برد

چرا در کار دیگر سر فرو خورد

بیا بیرون از این ددمستی پیر

بیا پایت گذارا بر زمین گیر

که آزار از جهان دورا دگر نیست

به تو کاری و ربطی در اثر نیست

و ما این رزم را با جان بدین کیش

دوباره آفریدن ارزش از خویش

که تنها منع آزار از دلش جان

برون آید یگانه ارزش ایمان

به جنسش دید او کس بود ناکس

همه میزان سنجش بود نارس

به دست آدمیزادان به سنجش

هماره متر و میزان بود ارزش

یکی بار از دل نوع او ثمر داد

به جنس و دین و ایمان راه بر داد

و در بین همه تقسیم آخر

خودش تنها خدا ماند است این بر

به قعر قسم‌بندی جان انسان

به جنس مرد کالای به این جان

همه زن زیر تیر داغ انسان

دکر جنسان زباله دید هرسان

هر آنکس را در این تقسیم خس کرد

بکشت و داغداران تیره بس کرد

به دستش خط‌کشی بود است انسان

به تقسیمش زنان شلاق حد کرد

نگاه جنسی و شهوانی مرد

درون کار حصرش را ثمر کرد

ز بین حق حقوق بر جان انسان

ندارد سهم و سهمش بی‌اثر کرد

برای رستن و قدرت گرفتن

دگر جنسان به حق چون آن نفر کرد؟

ندارد هیچ حقی از حقیقت

تمام حق هبه انسان نر کرد

شکستن باید این زشتی بدذات

چنین دیوانگی معمار هتاک

دوباره باز فردید از دل خاک

یکی نام دگر بر زندگی پاک

که تنها جان میان ارزش به کار است

دگر تقسیم بی‌معنا نهار است

همه جان از دل حیوان به انسان

همه جنس از دل مرد زنان جان

همه جان جهان با ارزش افرا

به آزادی برابر جان و تن راه

در این ره منع آزار او میان است

یگانه خط‌کشی بر جام جان است

دگر جایی به جنس و نوع کس نیست

برابر جان به میدان از نفس زیست

چنین آزادی از معنا تهی گشت

به قعر این زمین دفن از تو زی گشت

از آن معنی قانون هیچ جان نیست

نیامد در میان بطنش تهی گشت

به میدان سیلی از جاندار انسان

بخواند مرگ بر قانون و هرسان

که ما را در حصار منع برد است

همه آزادی از خود خویش مرد است

نهای معنی آزاد این بود

که بی قانون جهان آزاد زین بود

و بسیاری به پشتیبانی از خویش

همه در صف و در هنگام بر پیش

که بشکستن همه قانون دنیا

به آزادی نفس طعمه بر این جاه

و حالا دور دورانی که اینسان

خودش را او سپرده دست انسان

و هر کاری که می‌خواهد خودش کرد

هر آنچه فکر دارد پیش و پس کرد

نهای اینچنین آزادی از خویش

هر آنکه قدرتش بیش است او بیش

همه آزادی از آن همو بود

هر آنچه خواستن تنها از او بود

به سیل بیشماری حصر زندان

که او آزاد باشد از دل این جان

اگر شادی دنیایش تو کشتار

به قربانی بسیاری چنین زار

به بی بند و به باری پیش اذعان

تجاوز لذتش در بیش هرسان

تو بین سیلی که آزاد و میان است

به قیمت حصر میلیونی که جان است

نهای اینچنین آزاد در دید

به بی‌بند و به باری مرگ هر زید

درازی سال‌ها او در دل غار

به قعر حصر او در اینچنین بار

و حالا با ولع در حرص او پیش

که آزادی گران خواهد به دل کیش

به قیمت صد هزاری مرگ بر جان

تو گو میلیون به زندان حصر انسان

همه آزادی دنیا خودش خواست

برای خود برای مادرش خواست

و اینسان در دل این بد پلیدی

هزاری حصر در کام تو گیتی

که او بالا بیاورد است معنا

هر آنچه زور بر جبر و در این راه

تهی معنای آزادی ز بیداد

بگو داد است تنها معنی آزاد

به قانونی جهان مشمول آن زی

هر آنکه در دلش بود است تجمیع

همه منع تو آزار از دل و جان

همه جان‌ها گیاه حیوان و انسان

اگر در کوش آزادی تو مستی

اگر در آرزویش زنده هستی

یگانه راه آزادی تو داد است

همین داد رهایی بر تو زاد است

تداوم اینچنین آزاد در پیش

اگر او محترم قانون دل خویش

کسی از دزد پرسید است این راز

چرا دزدی بکردی یار هم راز

کسی نال و صدای اوی بشنید

کسی درد دلش را هیچ پرسید

کسی دید است او چندی به کار است

چگونه دار دنیا را مهار است

به چه روزی به دنیا آمد آن درد

چگونه خرج زندار خودش کرد

ز چه رویی چنین در فقر مرد است

چگونه رنج بیماری چه خورد است

چه دنیایی پدیدار آورد انسان

چگونه عقده را او کرد اذعان

چگونه رنجش بی‌پولی از داد

بسازد درد و رنج حصر و بیداد

به دستان هزاری چیز دید است

خودش طفلش هزاری رنج چید است

چه دیدی در دل دنیای انسان

که پاسخ رنج را رنج است بر جان

اگر او را جزایی پیش خواندی

اگر دستش بریدی مرگ ماندی

اگر زندان به جایش داد در باد

اگر رنجور تن حصر است بیداد

تو باری بر دلش آری نشستی

صدای رنجش تن‌ را شکستی

تو چه می‌دانی از این داد مردن

نمایش گشته اینسان پیچ خوردن

هزاری رنج را از ساز تو کوک

بگردی در پی آن درد بد روی

که خبطش سرقت نان بود یا نان

دریغ از مهر و ارزش بر دل جان

شکن این کج پلیدی زشت روزی

شکن این نابرابر بودن زی

شکن این نظم زشت و بد دل و هار

شکن هر شعله از ظلم است در کار

که چاره در دل جان است آخر

برابر بودن زیدن سرآخر

اگر باری کسی دزدی در آن کرد

سزایش باد تعلیم است آخر

نمی‌دانم چه می‌دانی از این رنگ

از این شعر و سرودن از دل تنگ

من این شعر از دل فردای گفتم

که جان هم اول او بود است آخر

به زندانی تو را من راه بردم

در این تصویر دنیا بار مردم

چه نامش می‌نهی زندان دنیا

ندانم خانه یا خانان آن شاه

ولیکن اندرونش چند انسان

نشسته برهم و درهم در این خان

یکی شب زود می‌خوابد دگر مست

شب و صبح از دل این مست در بست

یکی عور آمده در پیش این بست

دگر خود را کفن کرد است در حصر

ولیکن معنی آزاد این است

بگو او انتخابش اینچنین است

ولیکن در دل دار مکافات

همه دنیا چنین بر جبر چین است

یکی در خانه بی‌دین بی خدا بود

دگر هر روز در عشق خدا بود

یکی می‌خواست در راه برابر

خودش را جان‌فشان تا خون آخر

و دیگر برتری را راه حل دید

برای این شکوفایی ثمر دید

هزاری در دل این خانه هربار

یکی معنای خود را بی اثر دید

درازان سال‌ها چون هر نفر جاه

در این خانه به دنیا آمده راه

همین بیراهه راه و ره فغان است

همین جبر از میان در پیشخوان است

کسی یارا شکستن در دلش نیست

هزاری پیش هر باری به دل زیست

بیا با هم یکایک دوست بردن

اگر کشتن و تن‌ جان‌های خوردن

بخوردند و تن از هم را دریدند

ولیکن در همین خانه که زیدند

نتانند از هم و دنیای را بار

به خود در انتخاب و پیش این بار

به جنگ جبر آنان پیشه دربار

شکستن این حرم حُرم و چنین بار

ولیکن صدصدا آمد که در زیست

رواداری بخوان عمرت که کم نیست

هزاری سال حالا در میان است

که دست یک تنی در کام آن است

جوید و خورد خاک و خون هوا کرد

بگو او استخوانش را صدا کرد

به زیر کام دندان بار او خورد

مکید و گوشتش را بر دلش برد

که گر او کم لباس و عور میدان

ببریده تنش را کام یزدان

اگر شب تا سحر بیدار خواب است

به گردن می‌درد جانش نیاز است

در این سردرگمی در این پلیدی

در این قدر تو قدرت هیچ گیتی

در این بیداد و در وهم رهایی

در این مرگ رواداری سیاهی

اگر من خوانده‌ام از فکر خود راه

اگر می‌سازمش دنیای را جاه

هزاری استخوانم را گرفتند

به دندان می‌خورند و قصه گفتند

که تنها راه دنیا سازش و زیست

رواداری یگانه مسئلت کیست

همانگونه جویده استخوانم

روا را در عزا بر پیش جانم

همین گفتند و آخر سر شکستند

بکشتند و دوباره پس گرفتند

که باید خانه را اینگونه خوردن

همینگونه جویدن خویش مردن

من آخر دیده‌ام در دار دنیا

همه خود می‌خورند و کینه بردن

ندارد ره به فردا این جهان زیست

مگر قدر تو قدرت باشد از کیست

هر آنکس قدرتش بیش است شاه است

هر آنکه ضعف دارد رو سیاه است

و در این کام مجنون پیش بردن

به تسلیم و جویده تن به مردن

من آن یاغی در این دوار پیشم

کشیده پا درون و کام بیشم

به یک پا و یکی دست که باقی است

همین می‌خوانم و شعرم رهایی است

دوباره این جهان را آفریدن

دوباره مرزها را من کشیدن

دوباره پیش و جنگ جبر از خویش

دوباره قلب فردا سازم این کیش

که قانون رهایی ارزش زیست