برتری

برتری، مفهومی است که بر پایهٔ نابرابریِ برساخته و ارزش‌گذاری‌هایِ کاذب میانِ جانداران شکل گرفته است. این مفهوم، محصولِ مستقیمِ نگاهِ قدرت‌محور به جهان است که در آن، تفاوت‌هایِ طبیعی به ابزاری برایِ ایجادِ سلسله‌مراتبِ سلطه بدل می‌شوند. برتری‌طلبی، ناشی از جهلی است که در آن، جاندار ارزشِ خویش را نه در بودگیِ خود، بلکه در فرادستی نسبت به دیگران می‌جوید. این پارادایمِ سلطه است که در آن، خردِ ابزاری برایِ توجیهِ پستیِ دیگران به کار گرفته می‌شود تا جایگاهی قدسی برایِ برتران فراهم آید. برتری، همواره نیازمندِ تولیدِ کهتری است؛ یعنی برایِ آنکه کسی برتر باشد، باید بیشمارانی در جایگاهِ پست و حقیر نگاه داشته شوند. این واژه، ریشه در مشاهدهٔ بدویِ طبیعت دارد که در آن، قدرتِ درندگی به عنوانِ معیارِ عظمت پنداشته شده است. با رخنهٔ این احساس به جانِ بشر، مفاهیمی چون نژاد، جنسیت و تخصص به معیارهایِ نوینِ برتری‌طلبی بدل گشتند. از منظرِ هستی‌شناختی، برتری یک توهمِ مخرب است که پیوندِ ارگانیک میانِ اجزایِ هستی را می‌گسلد و جان را به جایِ همکاری، به رقابتِ خونین وامی‌دارد. در نظام‌هایِ برتری‌محور، کرامتِ ذاتیِ موجودات نادیده گرفته شده و حیات به عرصه‌ای برایِ اثباتِ قدرتِ برتر تبدیل می‌گردد. این مفهوم، مانعِ اصلیِ تحققِ برابریِ جان‌مدار است؛ چرا که همواره در پیِ تصاحبِ فضاهایِ حیاتی و اراده‌هایِ دیگران است. برایِ گذر از این بن‌بست، باید برتری را با مفهومِ تمایزِ خلاق جایگزین کرد؛ تمایزی که در آن، توانمندی‌ها نه برایِ حاکمیت بر دیگران، بلکه برایِ غنا بخشیدن به کلِ زیست‌بوم به کار می‌روند. برتری، تا زمانی که معیارِ ارزش‌گذاری باشد، صلح و عدالت در جهان آرزویی دست‌نیافتنی خواهد بود.