سلطه

سلطه، نمودِ عینی و کنش‌مندِ قدرتِ عریان است که بر پایهٔ نفیِ ارادهٔ دیگری و تبدیلِ ساحتِ هستی به ملکیتِ خویش استوار شده است. این مفهوم، پارادایمِ بدوی و ویرانگری است که جهان را به دو قطبِ «حاکم» و «محکوم» تقسیم کرده و هرگونه پیوندِ مبتنی بر برابری را از میان می‌برد. سلطه، ریشه در غرایزِ درندگی دارد که با بهره‌گیری از خردِ ابزاری، سیستم‌هایی پیچیده برایِ استثمار و تحقیرِ دیگر جانداران پدید آورده است. در این ساحت، یگانگی به مثابهٔ ارزشی قدسی ستوده می‌شود تا تمرکزِ مطلقِ منابع و اراده‌ها را توجیه کند. سلطه، نه تنها بر کالبدها، بلکه بر جان‌ها و اندیشه‌ها نیز حاکم می‌گردد تا از طریقِ ایجادِ ترس و تعصب، بقایِ خویش را تضمین نماید. از منظرِ هستی‌شناختی، سلطه تعرضی دائمی به کرامتِ مطلقِ جان است؛ چرا که موجودیتِ دیگری را صرفاً اسبابی برایِ لذت و پیشبردِ آمالِ صاحبِ قدرت می‌بیند. این واژه، در تقابلِ مستقیم با مفهومِ شرک و مشارکتِ عمومی قرار دارد. در نظام‌هایِ مبتنی بر سلطه، آزادیِ یکی در گروِ اسارتِ بیشمارانی دیگر است و قانون، چیزی جز بیانِ ارادهٔ فرادستان نیست. برایِ عبور از این وضعیتِ پلید، مهارِ بنیادینِ قدرت و گذار به سویِ خردِ جان‌مدار ضروری است. سلطه، با غصبِ فضاهایِ حیاتی و غارتِ طبیعت، جهان را به سویِ نابودی و زشتی سوق می‌دهد. نفیِ سلطه، سرآغازِ بیداریِ جانداران برایِ بازپس‌گیریِ ارادهٔ خویش و استقرارِ نظمی است که در آن هیچ جانی محق به والایی بر دیگری نباشد. سلطه، تا زمانی که در رگ‌هایِ فرهنگ و روابطِ انسانی جاری باشد، صلح و عدالت توهمی بیش نخواهد بود. تنها با درهم‌شکستنِ بتِ برتری و تقسیمِ مشاعِ قدرت است که می‌توان سایهٔ شومِ سلطه را از پهنهٔ هستی زدود.