تاریخ معاصر ایران، به ویژه از دوران قاجار تا برآمدن جمهوری اسلامی، سرشار از تحولات بنیادین و نقاط عطف سرنوشت‌ساز است. پادکست «ایران صدساله» با نگاهی عمیق و تحلیلی، این مسیر پرفراز و نشیب را از ریشه‌های فقر فرهنگی، اقتصادی و خفقان سیاسی دوران قاجار تا انقلاب مشروطه، ظهور و سقوط پهلویها و نهایتا انقلاب ۱۳۵۷ و تثبیت جمهوری اسلامی مورد واکاوی قرار می‌دهد. این مقاله، با الهام از مباحث مطرح شده، به تحلیل جامع عوامل قدرتگیری مذهبیون، نقش طیف‌های فکری گوناگون در انقلاب، پیامدهای جنگ ایران و عراق و فاجعه کشتار سال ۱۳۶۷ می‌پردازد تا ریشه‌های خشونت و استبداد را در بستر تاریخ جمهوری اسلامی روشن سازد. هدف، ارائه درکی عمیق از چگونگی گذار یک انقلاب مردمی از ائتلاف‌های اولیه به سوی سرکوب و استبداد است.
| رویداد/موضوع | شرح مختصر |
|---|---|
| دوران قاجار | فقر فرهنگی، اقتصادی و خفقان سیاسی، زمینه‌ساز خیزش‌های مردمی. |
| انقلاب مشروطه | تأثیر آشنایی روشنفکران با تجدد غرب، تلاش برای محدود کردن قدرت پادشاهی. |
| دوران پهلوی (رضاشاه و محمدرضاشاه) | تضادها و نارضایتی‌های اجتماعی، تقویت پایگاه مردمی مذهب به دلیل سیاستهای قهرآمیز. |
| طیف‌های فکری پیش از انقلاب ۵۷ | کمونیست‌ها (چپ‌گرا)، ملیگرایان (مشروطه‌خواهان سابق)، و مذهبیون. |
| عوامل قدرتگیری مذهبیون | کاریزمای رهبری، مظلوم‌نمایی در برابر پهلویها، ادغام افکار چپ و ملی‌گرایی با مذهب. |
| انقلاب ۵۷ | سه مرحله (پس از کودتای ۲۸ مرداد، جنگ مسلحانه، مردمی شدن)، فقدان آرمان ایجابی و تمرکز بر نفی پادشاهی. |
| تثبیت قدرت جمهوری اسلامی | رفراندوم محدود «آری یا نه به جمهوری اسلامی»، سرکوب تدریجی طیف‌های مختلف انقلابی. |
| جنگ ایران و عراق | تحریکات جمهوری اسلامی، اشغال سفارت آمریکا، حمله عراق، تبدیل جنگ دفاعی به تهاجمی و پیامدهای ویرانگر. |
| کشتار ۶۷ | قتلعام زندانیان سیاسی (عقیدتی) بر اساس فتوای کینه، دادگاه‌های مرگ، اوج جنون و وحشیگری. |
ریشه‌های انقلاب ۱۳۵۷: از مشروطه تا پهلوی
برای درک عمیق انقلاب ۱۳۵۷ و برآمدن جمهوری اسلامی، بازخوانی تاریخ معاصر ایران از دوران قاجار ضروری است. این دوره، بستر اصلی نارضایتی‌ها و خیزش‌های فکری را فراهم آورد که در نهایت به تحولات بزرگ قرن بیستم منجر شد.
ایران در دوران قاجار و خیزش مشروطه
ایران در اواخر دوران قاجار، در شرایطی اسفناک از فقر فرهنگی، اقتصادی و خفقان سیاسی به سر می‌برد. این وضعیت، روشنفکران و مشروطه‌خواهان را بر آن داشت تا با الهام از پیشرفت‌های جهان غرب و درک نقش کنار گذاشتن مذهب سنتی در تجدد، به فکر پایه‌ریزی انقلابی برای تغییر ساختار قدرت بیفتند. انقلاب مشروطه، ثمره این بیداری بود که با مقاومت پادشاهان داخلی و دخالت قدرت‌های خارجی مواجه شد اما بذرهای تجددخواهی و مبارزه با استبداد را کاشت.
پهلویها و بستر نارضایتی‌ها
با وقوع جنگ‌های جهانی اول و دوم و تحولات منطقه‌ای، سلسله پهلوی توسط رضاشاه بنیان گذاشته شد. سیاستهای رضاشاه، به ویژه در مواجهه با مذهب و سنت، هرچند با هدف مدرنیزاسیون انجام می‌شد، اما نارضایتی‌هایی را در میان اقشار مذهبی ایجاد کرد. محمدرضاشاه، فرزند و جانشین او، نیز با تضادهایی در رویکرد خود نسبت به مذهبیون، به این نارضایتی‌ها دامن زد. در حالی که در دوران مشروطه، گرایش به تجدد و کمرنگ کردن سنت و مذهب در میان روشنفکران غالب بود، با گذشت زمان و سیاستهای پهلویها، پایگاه مردمی مذهب به تدریج قدرتمندتر شد. رفتارهای قهرآمیز مانند کشف حجاب اجباری و محدودیت مناسک مذهبی، روحانیون را در موضع مظلومیت قرار داد و سمپاتی عمومی را به سوی آنها جلب کرد. این بستر، زمینه را برای قدرتگیری بی‌سابقه مذهبیون در دهه‌های بعد فراهم آورد.
طیف‌های فکری پیش از انقلاب: ائتلاف ناهمگون
انقلاب ۱۳۵۷ محصول ائتلاف و همگرایی موقت سه طیف فکری اصلی بود که هر یک آرمان‌ها و اهداف متفاوتی داشتند اما در هدف مشترک سرنگونی رژیم پهلوی متحد شدند.
کمونیست‌ها، ملیگرایان و مذهبیون
پیش از انقلاب، سه طیف فکری عمده در ایران فعال بودند: ۱. چپگرایان و کمونیست‌ها که به دنبال تغییرات رادیکال اجتماعی و اقتصادی بودند. ۲. ملیگرایان که عمدتا وارثان فکری مشروطه‌خواهان بودند و نمادشان دکتر مصدق بود؛ آنها به دنبال استقلال ملی و دموکراسی پارلمانی بودند. ۳. مذهبیون که با اعتقادات اسلامی و تکیه بر پایگاه سنتی خود، به دنبال انقلابی با هویت مذهبی بودند. این گروهها، با وجود تفاوت‌های عمیق ایدئولوژیک، در مبارزه با استبداد پهلوی همسو شدند.
عوامل قدرتگیری مذهبیون و کاریزمای رهبری
چندین عامل به قدرتگیری بی‌سابقه مذهبیون منجر شد. سیاستهای رضاشاه و محمدرضاشاه که روحانیت را در موضع مظلومیت قرار داد، به افزایش سمپاتی مردم با آنها انجامید. علاوه بر این، برخی از چپگرایان و ملیگرایان، به دلایل تاکتیکی یا اعتقادی، افکار خود را با مذهب ادغام کرده و به مذهبیون نزدیک شدند. این همگرایی، پایگاه اجتماعی مذهبیون را به شدت تقویت کرد. اما مهم‌ترین عامل، ظهور یک رهبر کاریزماتیک و شجاع در میان مذهبیون بود که با سخنان انقلابی و قاطع، توانست به نماد و سمبل این جریان تبدیل شود. این کاریزما، که در طیف‌های دیگر کمتر دیده می‌شد یا به دلیل تعدد رهبران تضعیف می‌شد، به مذهبیون امکان داد تا رهبری انقلاب را به دست گیرند و بسیاری از نیروهای دیگر را زیر چتر خود آورند.
انقلاب ۱۳۵۷: از آرمان‌خواهی تا نفی پادشاهی
انقلاب ۱۳۵۷، مسیری سه‌مرحله‌ای را طی کرد و در نهایت به پیروزی رسید، اما در بطن خود، فقدان آرمان‌های ایجابی و شفافیت در اهداف را پنهان داشت.
مراحل سه‌گانه انقلاب و نقش مردم
انقلاب ۱۳۵۷ در سه مرحله اصلی شکل گرفت: مرحله ابتدایی پس از کودتای ۲۸ مرداد که به تدریج نارضایتی‌ها را انباشت؛ مرحله دوم با جنگ مسلحانه برخی گروه‌های چپ‌گرا (که برخی از آنها افکار مذهبی نیز داشتند) شور و هیجان انقلابی را افزایش داد؛ و در نهایت، مرحله سوم که با مردمی شدن نگرش انقلابی و مشارکت گسترده اقشار مختلف، به پیروزی انقلاب انجامید. در تمام این مراحل، مردم با هر نوع تفکری، از کمونیست‌ها و ملیگرایان تا مذهبیون، نقش ایفا کردند. اما در نهایت، به دلیل عوامل ذکر شده، پایگاه مردمی مذهبیون قدرتمندتر شد و انقلاب به نام جمهوری اسلامی به ثمر نشست.
فقدان آرمان ایجابی و شعارهای سلبی
یکی از شاخصه‌های مهم انقلاب ایران، فقدان یک آرمان و ایده آل روشن و ایجابی بود. برخلاف تصور رایج که چپگرایان را آرمان‌گرا می‌دانست، چپ‌های ایران نتوانستند آمال و آرزوهای خود را به توده‌های مردم بفروشند. هدف اصلی و غالب، صرفا نفی و از بین بردن حکومت پادشاهی بود. شعارهایی مانند «مرگ بر شاه»، نقش اصلی را در تجمعات و اعتراضات ایفا می‌کردند و کمتر از آرزوها و خواسته‌های مشخص برای آینده سخن به میان می‌آمد. انقلابی که بر پایه سلب و نفی شکل گرفته بود، در راه ایجاب و ایجاد چیزی تازه، خواسته مشخصی را مطرح نمی‌کرد و این ابهام، زمینه را برای تحولات بعدی فراهم آورد.
تقیه و ابهام در افکار مذهبیون
در بحبوحه انقلاب، بسیاری از مردم به دنبال مطالعه عمیق افکار مذهبیون نبودند و بیشتر تحت تأثیر رفتارهای هیجانی و مصاحبه‌ها و اعلامیه‌های شخصیت‌های مذهبی قرار می‌گرفتند. این مصاحبه‌ها غالبا با «تقیه» همراه بود؛ اصلی در مذهب شیعه که به روحانیون اجازه می‌دهد برای حفظ یا کسب قدرت، حقایق را کتمان کرده یا به گونه‌ای دیگر بیان کنند. به عنوان مثال، در پاسخ به نوع حکومت آینده، از «حکومتی شبیه فرانسه» سخن به میان می‌آمد، در حالی که در کتب و نوشته‌های همان مذهبیون، ایده‌هایی مانند «ولایت فقیه» و یک «نظام اسلامی سیاسی» به وضوح مطرح شده بود. این ابهام و عدم شفافیت، باعث شد تا بسیاری از ملیگرایان و کمونیست‌ها، مذهبیون را فاقد توانایی حکومت‌داری بدانند و به همین مصاحبه‌های ظاهرا دموکراتیک دلخوش باشند، غافل از آنکه برنامه‌های واقعی در پس پرده پنهان بود. اسلام، برخلاف مسیحیت، از ابتدا یک دین سیاسی بوده و مباحث حکومتی در آن جایگاه ویژه‌ای دارد که مطالعه آن می‌توانست ابعاد پنهان را آشکار سازد.
تثبیت قدرت و سرکوب دگراندیشان
پس از پیروزی انقلاب، جمهوری اسلامی به سرعت به تثبیت قدرت خود پرداخت و با استفاده از پایگاه مردمی قدرتمند، به حذف و سرکوب تدریجی متحدان سابق خود روی آورد.
رفراندوم جمهوری اسلامی: انتخابی محدود
یکی از اولین اقدامات پس از انقلاب، برگزاری رفراندوم برای تعیین نوع حکومت بود. این رفراندوم، به شکلی غیرعقلانی و عبث، تنها یک گزینه را پیش روی مردم قرار داد: «جمهوری اسلامی، آری یا نه؟». این در حالی بود که ثمره انقلابی با مشارکت طیف‌های فکری گوناگون، قاعدتا باید حق انتخاب بین نظام‌های سیاسی مختلفی چون جمهوری دموکراتیک، لائیک، سوسیالیستی و غیره را فراهم می‌آورد. اما به دلیل قدرتگیری بی‌سابقه مذهبیون و پایگاه اجتماعی عظیمی که کسب کرده بودند، این رفراندوم با رأی اکثریت «غیرقابل فهم و درک» به نفع جمهوری اسلامی به پایان رسید و قدرت به طور کامل به دست مذهبیون افتاد.
آغاز خشونت و انتقام‌جویی: قلع و قمع سران رژیم گذشته
جمهوری اسلامی از همان ابتدا، پایههای فکری خود را بر کینه و انتقام بنا نهاد. این رویکرد، نه تنها در میان حکومتیان، بلکه در میان بخشی از مردم نیز رواج داشت. شروع انقلاب با قلع و قمع سران حکومت گذشته، وزرا، وکلا، ارتشیان و ساواکی‌ها همراه بود. این کشتارها، بدون دادگاه‌های عادلانه و با سرعتی جنون‌آمیز انجام می‌شد. اعدام اولین وزیر زن تاریخ ایران، بدون دلیل و محاکمه، پیامی روشن از ماهیت خونین و انتقام‌جویانه این انقلاب بود. مدرسه رفاه و اتفاقات دهشتناک آن، نویدبخش سرنوشت تلخی بود که در انتظار مردم ایران بود. هر کس که در گذشته در هر جایگاهی با حکومت پهلوی همکاری کرده بود، محکوم به مرگ یا فرار بود و این آغازگر موج گسترده تبعید و مهاجرت اجباری شد.
بلعیدن فرزندان انقلاب: حذف کمونیست‌ها و ملیگرایان
همانطور که تاریخ انقلاب‌ها نشان داده است، «انقلاب فرزندان خود را می‌بلعد» و این جمله در ایران به واقعیت پیوست. جمهوری اسلامی، به محض تثبیت قدرت و اطمینان از پایگاه اجتماعی خود، شروع به حذف و قلع و قمع تمامی طیف‌های فکری دیگر کرد که در پیروزی انقلاب نقش داشتند. ابتدا کمونیست‌ها به سرعت و با اتهامات گوناگون از صحنه سیاسی حذف شدند. حتی بحث و گفتگوهای تلویزیونی اولیه نیز به سرعت جای خود را به سرکوب داد. سپس نوبت به ملیگرایان و ملی-مذهبی‌ها رسید؛ همان کسانی که در مراحل اولیه انقلاب و تشکیل دولت موقت، نقش مهمی ایفا کرده بودند. آنها نیز با اتهاماتی چون جاسوسی، به زندانهای طویل‌المدت محکوم، خانه‌نشین یا تبعید شدند. این روند حذف و سرکوب، هر گروه و طیف فکری مخالف را در بر گرفت و صحنه سیاسی ایران را به طور کامل از دگراندیشان تهی ساخت.
جنگ ایران و عراق: نعمتی برای جمهوری اسلامی، فاجعه‌ای برای ملت
جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، رویدادی ویرانگر بود که در عین حال، به جمهوری اسلامی فرصتی بی‌نظیر برای تثبیت و تحکیم پایههای قدرت خود بخشید.
ریشه‌های جنگ: تحریکات داخلی و اشغال سفارت آمریکا
جنگ ایران و عراق با حمله عراق به ایران آغاز شد و دفاع ایران از خود، دفاعی مشروع و قابل قبول بود. اما باید به ریشه‌های این جنگ نیز توجه کرد. جمهوری اسلامی از همان ابتدا، در پی صدور انقلاب خود به کشورهای منطقه، به ویژه عراق بود که دارای جمعیت شیعه قابل توجهی است. این تحریکات، عامل مهمی برای صدام حسین بود تا به ایران حمله کند. علاوه بر این، اشغال سفارت آمریکا در تهران، که در قوانین بین‌الملل به منزله حمله به خاک آن کشور تلقی می‌شود، اقدامی غیرعقلانی و وحشیانه بود که به بهانه انتقام از کودتای ۲۸ مرداد انجام شد. در حالی که در آن زمان، سران رژیم گذشته یا اعدام شده، یا فراری و تبعید شده بودند و هیچ قدرتی برای کودتا وجود نداشت. این اقدام، ایران را در عرصه بین‌المللی منزوی کرد و بهانه‌ای قوی به دست دشمنان داد.
پیامدهای جنگ: نابودی، فقر و تثبیت استبداد
جنگ برای مردم ایران دستاوردی جز نابودی، فقر، فلاکت و بدبختی نداشت. میلیون‌ها نفر کشته، زخمی، جانباز و اسیر شدند. زیرساخت‌های کشور ویران شد و آثار آن هنوز در جنوب کشور قابل مشاهده است. اما برای جمهوری اسلامی، این جنگ «نعمت بزرگ» بود. جنگ به آنها اجازه داد تا رفتارهای وحشیانه‌تر خود را قانونی کرده، هر صدای مخالفی را سرکوب کنند و پایههای حکومت خود را تثبیت نمایند. در بحبوحه جنگ، هرگونه انتقاد یا مخالفت با اتهام «خیانت به جنگ» سرکوب می‌شد و این فرصتی بی‌نظیر برای تحکیم قدرت استبدادی بود.
ادامه جنگ پس از آزادی خرمشهر و جام زهر
جنگی که می‌توانست پس از دو سال و با آزادی خرمشهر به پایان برسد، به دلیل آرزوهای محال و احمقانه مذهبیون برای رسیدن به فلسطین و نابودی اسرائیل، شش سال دیگر به درازا کشید. با وجود تلاش‌های بین‌المللی برای صلح و پیشنهاد غرامت از سوی کشورهای عربی، جمهوری اسلامی جنگ را ادامه داد. این شش سال، دیگر دفاع نبود، بلکه حمله‌ای بی‌سرانجام بود که نه تنها یک سانتی‌متر به خاک ایران اضافه نکرد، بلکه هزاران هزار انسان را به خاک و خون کشید و کشور را به فقر عمیق‌تری فرو برد. در نهایت، با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت، که از سوی خمینی «جام زهر» نامیده شد، جنگ به پایان رسید و میراثی از ویرانی و رنج برای مردم ایران بر جای گذاشت.
کشتار ۶۷: اوج جنون و وحشیگری
سال ۱۳۶۷، نقطه اوج جنون و وحشیگری در تاریخ جمهوری اسلامی است؛ رویدادی که ننگی ابدی بر پیشانی این رژیم نهاد.
زمینه‌های کشتار: زندانیان سیاسی و عملیات مجاهدین
در طول سال‌های اولیه انقلاب و جنگ، بسیاری از اعضای طیف‌های فکری دیگر، به ویژه کمونیست‌ها و مجاهدین خلق (که ترکیبی از افکار کمونیستی و مذهبی داشتند)، قلع و قمع، تبعید یا زندانی شده بودند. این زندانیان، اغلب به دلیل فعالیت‌های سیاسی، داشتن جزوه یا شرکت در تظاهرات، احکامی از چند سال تا حبس ابد دریافت کرده بودند. در تابستان ۱۳۶۷، پس از عملیات «فروغ جاویدان» توسط سازمان مجاهدین خلق با حمایت عراق، جمهوری اسلامی فرصت را برای تصفیه حساب نهایی با زندانیان سیاسی مغتنم شمرد.
دادگاه‌های مرگ و فتوای کینه
در پاسخ به عملیات مجاهدین، خمینی (که در این مقاله از او با عنوان «مولای کین» یاد می‌شود) فتوایی صادر کرد که بر اساس آن، تمامی زندانیانی که بر سر مواضع خود بودند، باید اعدام شوند. این فتوا، منجر به تشکیل «هیئتهای مرگ» سه‌نفره‌ای در زندان‌ها شد. این هیئت‌ها، زندانیانی را که احکام قضایی خود را گذرانده یا در حال گذراندن بودند، به پای میز محاکمه‌ای چنددقیقه‌ای می‌کشاندند. سؤالاتی مانند «آیا به خداوند اعتقاد داری؟» یا «آیا به گروه خودت پایبند هستی؟» از زندانیان پرسیده می‌شد. پاسخ منفی به این سؤالات، به ویژه برای مارکسیست‌ها که آتئیست بودند، به معنای حکم مرگ بود. این کشتار، قتل‌عامی عقیدتی و سیاسی بود که حتی هیتلر نیز در کشتار بر پایه نژاد، تفاوتی با آن نداشت؛ با این تفاوت که اینجا، بر پایه عقاید و افکار، انسان‌ها از بین می‌رفتند.
ابعاد فاجعه: قتلعام عقیدتی و تجاوز به دختران
ابعاد فاجعه کشتار ۶۷ فراتر از اعدام‌های جمعی بود. بر اساس برخی گزارش‌ها و شهادات، دختران باکره پیش از اعدام، مورد تجاوز قرار می‌گرفتند؛ با این توجیه بیمارگونه که دختران باکره به بهشت می‌روند و برای جلوگیری از این امر، باید پیش از مرگ «زن» شوند. این اوج جنون و دیوانگی بود که روی هرگونه وحشیگری را سپید کرد. کامیون‌ها و خاورها پر از اجساد جوانان صاحب فکر، یاغی و آزاده‌ای بود که تا آخرین لحظه بر عقاید خود پایبند ماندند و به صورت دسته‌جمعی در گورهای بی‌نام و نشان دفن شدند. این کشتار، ننگین‌ترین نقطه در تاریخ معاصر ایران است که نشان داد جمهوری اسلامی تا چه حد مرید جنون و دیوانگی است.
میراث خونین: جمهوری اسلامی و ننگ تاریخ
کشتار سال ۱۳۶۷، نقطه پایانی بر پرونده جمهوری اسلامی در برابر تاریخ و جهانیان بود. این رژیم، با این اقدام وحشیانه، ماهیت سفاک و دیوانه خود را به نمایش گذاشت. شروع انقلاب با قتلعام بی‌گناهان، از سربازان تا وزیر زن، و کشتار زنانی که به واسطه فقر تن‌فروشی می‌کردند، نویدبخش جنونی بود که در نهایت به کشتار ۶۷ رسید. نظام فکری اسلامی، به ویژه در تفسیرهای افراطی آن که حکم محاربه با خدا را بریدن دست و پا به صورت برعکس می‌داند، بستری برای این درنده‌خویی فراهم آورد. جمهوری اسلامی نه تنها در برابر ایرانیان، بلکه در برابر تاریخ و وجدان بشریت، خود را به عنوان رژیمی مبتنی بر کینه و انتقام معرفی کرد. این میراث خونین، تا به امروز نیز بر سرنوشت ایران سایه افکنده و مبارزه برای رهایی از این جنون، همچنان ادامه دارد.
پرسش و پاسخ
انقلاب ۱۳۵۷ ایران چگونه شکل گرفت و چه طیف‌های فکری در آن نقش داشتند؟
انقلاب ۱۳۵۷ در سه مرحله اصلی شکل گرفت: مرحله ابتدایی پس از کودتای ۲۸ مرداد، مرحله جنگ مسلحانه توسط برخی گروه‌های چپ، و مرحله مردمی شدن نگرش انقلابی. سه طیف فکری اصلی شامل کمونیست‌ها، ملیگرایان و مذهبیون در این انقلاب نقش داشتند که هر یک با اهداف و آرمان‌های متفاوت، اما با هدف مشترک سرنگونی رژیم پهلوی متحد شدند.
چرا مذهبیون توانستند رهبری انقلاب را به دست بگیرند؟
قدرتگیری مذهبیون به عواملی چون سیاستهای قهرآمیز پهلویها که روحانیت را در موضع مظلومیت قرار داد، ادغام افکار برخی چپگرایان و ملیگرایان با مذهب، و مهمتر از همه، ظهور یک رهبر کاریزماتیک و شجاع در میان آنها بازمیگردد. این رهبر با سخنان انقلابی و قاطع، توانست به نماد جریان مذهبی تبدیل شده و سایر گروهها را تحت نفوذ خود درآورد.
نقش جنگ ایران و عراق در تثبیت قدرت جمهوری اسلامی چه بود؟
جنگ ایران و عراق، با وجود ویرانیهای گسترده و تلفات انسانی فراوان برای مردم، برای جمهوری اسلامی «نعمتی بزرگ» بود. این جنگ به حکومت اجازه داد تا با سرکوب هر صدای مخالف به بهانه «خیانت به جنگ»، رفتارهای وحشیانه خود را قانونی کرده و پایههای قدرت خود را تحکیم بخشد. جنگ، ابزاری برای تصفیه حسابهای داخلی و تثبیت استبداد شد.
کشتار سال ۱۳۶۷ چه بود و چرا اتفاق افتاد؟
کشتار سال ۱۳۶۷، قتلعام زندانیان سیاسی (عقیدتی) در زندانهای ایران بود که پس از عملیات «فروغ جاویدان» سازمان مجاهدین خلق و بر اساس فتوای خمینی مبنی بر اعدام تمامی زندانیانی که بر سر مواضع خود بودند، صورت گرفت. هیئتهای مرگ با سؤالاتی عقیدتی، حکم اعدام هزاران زندانی را صادر کردند، حتی اگر احکام قضایی خود را گذرانده یا در حال گذراندن بودند. این کشتار، اوج جنون و وحشیگری ایدئولوژیک بود.
چرا نویسنده معتقد است جمهوری اسلامی از سال ۶۷ “از بین رونده” است؟
نویسنده معتقد است که جمهوری اسلامی با ارتکاب کشتار سال ۶۷، ماهیت سفاک و دیوانه خود را به طور کامل به نمایش گذاشت و پرونده خود را در برابر تاریخ و وجدان بشریت بست. این اقدام، ننگی ابدی بر پیشانی این رژیم نهاد و نشان داد که پایههای آن بر کینه و انتقام بنا شده است، که در نهایت به نابودی آن منجر خواهد شد.
این مقاله بهانه‌ای است تا با جهان فکری و آثار من در وبگاه جهان آرمانی آشنا شوید. تمامی کتاب‌ها، پادکست‌ها و نوشته‌های من از سال‌ها پیش تا کنون، به صورت کاملا رایگان و بدون هیچ محدودیتی برای دانلود، خواندن و شنیدن در دسترس شماست؛ هدف جان‌گرایی کمتر رنج بردن همه جانداران است.
نظراتِ شما پیش از انتشار، توسطِ هیئتِ تحریریه واکاوی شده و در صورت هم‌سویی با اصولِ فوق، منتشر خواهد شد. توصیه می‌شود پیش از درج نظر، اسنادِ زیر را مرور کنید: